Ngày 23/03/2026, Ban chủ nhiệm đề tài khoa học cấp bộ: “Hoàn thiện thể chế về kiểm tra của cơ quan thanh tra” tổ chức Hội thảo hoàn thiện đề cương nghiên cứu. TS. Lê Thanh Thuỷ – Phó Trưởng khoa Nghiệp vụ 1, TCBTT – Chủ nhiệm đề tài, chủ trì Hội thảo.
Theo TS Lê Thanh Thủy, trong quản lý nhà nước, kiểm tra là một chức năng cơ bản, tất yếu, gắn liền với quá trình tổ chức thực hiện pháp luật, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương hành chính và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Hiến pháp năm 2013 đã ghi nhận rõ trách nhiệm của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ và chính quyền địa phương trong việc kiểm tra việc thi hành pháp luật và xử lý các văn bản trái pháp luật. Quy định này khẳng định kiểm tra là chức năng hiến định của cơ quan quản lý nhà nước, được thực hiện thường xuyên, xuyên suốt trong hoạt động quản lý.
Cụ thể hóa quy định của Hiến pháp, pháp luật về tổ chức bộ máy nhà nước tiếp tục xác định kiểm tra là nội dung bắt buộc trong thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở cả Trung ương và địa phương. Trong hệ thống các cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước, cơ quan thanh tra là chủ thể được giao chức năng quản lý nhà nước về thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng.
Từ chức năng này, cơ quan thanh tra có trách nhiệm tiến hành kiểm tra việc chấp hành và thực hiện pháp luật trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý, đồng thời kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra, quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo và kết luận xác minh tài sản, thu nhập nhằm bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm túc, thống nhất và hiệu quả.
.
Toàn cảnh Hội thảo
Tuy nhiên, qua rà soát hệ thống pháp luật cho thấy thể chế về kiểm tra của cơ quan thanh tra hiện nay chưa được thiết kế một cách đầy đủ và thống nhất. Các quy định liên quan đến kiểm tra còn phân tán trong nhiều luật và văn bản dưới luật, chưa hình thành một khung pháp lý đồng bộ về khái niệm, nội dung, phạm vi, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và cơ chế bảo đảm thực hiện hoạt động kiểm tra của cơ quan thanh tra. Sự thiếu thống nhất này dẫn đến cách hiểu và tổ chức thực hiện không đồng đều giữa các bộ, ngành, địa phương, ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả của hoạt động kiếm tra.
Hoạt động kiểm tra ở nhiều nơi còn mang tính phân tán, thiếu tiêu chí và quy trình thống nhất; cơ chế theo dõi, kiểm tra sau thanh tra và sau giải quyết khiếu nại, tố cáo chưa được tổ chức một cách hệ thống; việc tổng hợp, chia sẻ thông tin, dữ liệu phục vụ kiểm tra còn hạn chế. Những bất cập này làm giảm hiệu quả kiểm tra, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong điều kiện thực tiễn ngày càng phức tạp.
Tại hội thảo, các đại biểu đã góp ý cụ thể cho đề cương nghiên cứu, tập trung vào việc làm rõ các vấn đề lý luận cơ bản về kiểm tra trong quản lý nhà nước; đánh giá toàn diện thực trạng pháp luật và thực tiễn tổ chức thực hiện; đồng thời đề xuất các nhóm giải pháp mang tính khả thi cao; đề nghị cần xây dựng một khung pháp lý thống nhất về kiểm tra của cơ quan thanh tra, trong đó xác định rõ nội hàm khái niệm, nguyên tắc, thẩm quyền và quy trình thực hiện; đầu ra đề tài cần tập trung kiến nghị hoàn thiện các cơ chế kiểm tra của cơ quan thanh tra, đồng thời thu hẹp, xác định rõ đối tượng nghiên cứu để bảo đảm tính trọng tâm, cụ thể và khả thi của các đề xuất.
Ngoài ra, đề tài cần nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động kiểm tra, xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung, tăng cường kết nối và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan. Đây được xem là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả, tính minh bạch và khả năng giám sát của hoạt động kiểm tra trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.
Kết thúc Hội thảo, Chủ nhiệm đề tài phát biểu tiếp thu ý kiến góp ý của đại biểu tham dự để hoàn thiện đề cương và triển khai nghiên cứu đề tài trong thời gian tới./.