Ngày 23/10/2026, Trường Cán bộ thanh tra tổ chức Hội nghị nghiệm thu đề tài khoa học cấp cơ sở “Giám sát công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của chính quyền cấp cơ sở” do ThS. Đào Thị Thu Hà, Phòng Nghiên cứu và Hợp tác, Trường Cán bộ thanh tra làm Chủ nhiệm. Ông Phạm Thế Sự, Phó Trưởng ban Tiếp công dân Trung ương – Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu.
Theo Ths. Đào Thu Hà, ở cấp xã, nơi quyền lực hành chính tiếp xúc trực tiếp với đời sống người dân, hoạt động này vừa bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo, vừa là cơ chế giải toả xung đột lợi ích ngay tại nơi phát sinh; đồng thời luôn tiềm ẩn nguy cơ bị thực hiện không đầy đủ, không đúng quy định, thậm chí bị lạm dụng. Đặt hoạt động này dưới sự giám sát thường xuyên, thực chất của các thiết chế đại diện và của xã hội vì vậy là một đòi hỏi khách quan.
Từ ngày 1/7/2025, khi kết thúc hoạt động của chính quyền cấp huyện, nhiều nhiệm vụ được chuyển về cấp xã. HĐND cấp xã không còn Ban Pháp chế, vốn là đầu mối thực hiện giám sát các lĩnh vực tư pháp, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Điều này đặt ra yêu cầu xác định lại trách nhiệm giám sát, tránh bỏ sót những vấn đề phát sinh ngay tại cơ sở.
Dẫn số liệu từ Báo cáo số 943 ngày 17/10/2025 của Chính phủ, nhóm nghiên cứu cho biết, năm 2025, các cơ quan hành chính nhà nước tiếp nhận 509.841 đơn các loại, trong đó có 64.830 đơn khiếu nại và 35.446 đơn tố cáo.
Đáng chú ý, Chủ tịch UBND cấp xã đã tiếp 71.510 lượt công dân, đạt 92% số ngày tiếp theo quy định. Khiếu nại liên quan đất đai, nhà cửa chiếm 66,8%, tiếp tục là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều vụ việc phức tạp.
Từ thực tiễn này, đề tài phân tích vai trò giám sát của HĐND, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Ban Thanh tra nhân dân cấp xã, đồng thời đánh giá những hạn chế trong việc theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận, kiến nghị sau giám sát.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, hoạt động giám sát tại một số địa phương đã được duy trì thông qua xem xét báo cáo, chất vấn, giám sát chuyên đề và tiếp nhận kiến nghị cử tri. Tuy nhiên, chất lượng chưa đồng đều; có nơi còn nặng về nghe báo cáo, thiếu khảo sát thực tế, chưa chú trọng giám sát việc thi hành các quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực.
Một hạn chế khác là sự phối hợp giữa HĐND với Mặt trận Tổ quốc và các cơ quan chuyên môn chưa chặt chẽ. Những phản ánh từ người dân chưa được chuyển hóa kịp thời thành nội dung giám sát cụ thể, trong khi việc theo dõi kết quả thực hiện kiến nghị còn thiếu thường xuyên.
Đánh giá kết quả nghiên cứu, Hội đồng nghiệm thu ghi nhận đề tài có tính cấp thiết, đáp ứng yêu cầu đổi mới hoạt động giám sát trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Nội dung nghiên cứu được triển khai công phu, có cơ sở khoa học và thực tiễn, làm rõ những bất cập trong giám sát công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo tại cấp xã.
Hội đồng đánh giá cao các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao trách nhiệm của HĐND, Mặt trận Tổ quốc và hiệu quả thực hiện kiến nghị sau giám sát. Đồng thời, đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện một số nội dung để tăng khả năng ứng dụng. Với những kết quả đạt được, đề tài được Hội đồng nghiệm thu xếp loại xuất sắc.
Kết thúc Hội nghị, Chủ tịch Hội đồng đề nghị Chủ nhiệm Đề tài tiếp thu các ý kiến góp ý của Hội đồng và hoàn thiện sản phẩm nghiên cứu. Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu Hội đồng thống nhất nghiệm thu Đề tài với kết quả đạt loại Xuất sắc./.