Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, yêu cầu đối với công tác kiểm tra chuyên ngành Hải quan không ngừng được nâng cao. Việc bồi dưỡng nghiệp vụ Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành Hải quan vì thế trở thành nhiệm vụ then chốt, góp phần bảo đảm kỷ cương pháp luật, đồng thời kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi.
Trưởng đoàn kiểm tra chính là “trung tâm chỉ huy”, giữ vai trò quyết định đến chất lượng, tiến độ và hiệu quả của mỗi cuộc kiểm tra. Nhận thức rõ tầm quan trọng này, lớp bồi dưỡng Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành Hải quan khóa 01/2026 do Trường Cán bộ Thanh tra tổ chức từ ngày 4 – 8/5 nhằm nâng cao toàn diện năng lực đội ngũ cán bộ Hải quan chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Bản lĩnh và trách nhiệm – yếu tố quyết định của người “chỉ huy”
Theo nhiều ý kiến tại khóa bồi dưỡng, Trưởng đoàn kiểm tra không chỉ là người điều hành công việc mà còn là “linh hồn” của cả cuộc kiểm tra.
Ông Nguyễn Văn Khánh, Trưởng phòng Nghiệp vụ Hải quan, Chi Cục Hải quan Khu vực XI nhấn mạnh, trong môi trường làm việc có nhiều áp lực và dễ phát sinh tiêu cực, bản lĩnh chính trị và tinh thần trách nhiệm là yếu tố then chốt giúp Trưởng đoàn giữ vững nguyên tắc, bảo đảm tính khách quan, minh bạch trong mọi quyết định.
“Người Trưởng đoàn phải đủ vững vàng để xử lý các tình huống phức tạp, đồng thời bảo vệ quan điểm đúng đắn trước những tác động bên ngoài. Đây chính là nền tảng để xây dựng niềm tin không chỉ trong nội bộ mà còn đối với cộng đồng doanh nghiệp” ông Khánh nói.
Ông Nguyễn Văn Khánh, Trưởng phòng Nghiệp vụ Hải quan, Chi Cục Hải quan Khu vực XI. Ảnh: TH
Ông cho rằng, chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành Hải quan đã dành thời lượng đáng kể để rèn luyện kỹ năng ra quyết định trong điều kiện áp lực cao, giúp học viên nâng cao khả năng giữ vững nguyên tắc nhưng vẫn linh hoạt trong xử lý công việc.
Thông qua các tình huống mô phỏng, học viên được đặt vào những bối cảnh cụ thể, từ đó rút ra bài học về cách ứng xử phù hợp, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu pháp lý và thực tiễn.
Đây cũng là cơ sở để hình thành phong cách lãnh đạo bản lĩnh, kiên định nhưng không cứng nhắc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác kiểm tra chuyên ngành.
Chuyên môn sâu và tư duy sắc bén – “chìa khóa” nâng cao chất lượng kiểm tra
Ông Phạm Minh Hùng, Trưởng phòng Nghiệp vụ Hải quan, Chi Cục Hải quan Khu vực XIII cho rằng, trong bối cảnh hội nhập, hệ thống pháp luật và các cam kết quốc tế ngày càng đa dạng, phức tạp, đòi hỏi Trưởng đoàn kiểm tra phải không ngừng cập nhật kiến thức và nâng cao trình độ chuyên môn.
Không chỉ hiểu đúng, hiểu sâu quy định pháp luật, người Trưởng đoàn còn cần có tư duy phân tích sắc bén để nhận diện rủi ro, phát hiện những dấu hiệu vi phạm tinh vi.
Việc kết hợp giữa kiến thức chuyên môn và khả năng phân tích sẽ giúp nâng cao chất lượng kiểm tra, tránh tình trạng xử lý thiếu chính xác hoặc bỏ sót vi phạm, từ đó góp phần nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước trong lĩnh vực Hải quan.
Ông Phạm Minh Hùng, Trưởng phòng Nghiệp vụ Hải quan, Chi Cục Hải quan Khu vực XIII. Ảnh: TH
Theo ông, ngoài việc cập nhật hệ thống văn bản pháp luật, khóa học còn chú trọng hướng dẫn phương pháp nghiên cứu hồ sơ, phân tích dữ liệu và đối chiếu thông tin trong hoạt động kiểm tra. Học viên được tiếp cận các phương pháp hiện đại trong đánh giá rủi ro, từ đó nâng cao khả năng phát hiện dấu hiệu bất thường ngay từ khâu chuẩn bị.
Ngoài ra, việc rèn luyện tư duy logic, phản biện cũng giúp Trưởng đoàn không bị lệ thuộc vào kinh nghiệm chủ quan, mà biết khai thác thông tin một cách toàn diện, khách quan, góp phần nâng cao độ tin cậy của kết luận kiểm tra.
Kỹ năng điều hành linh hoạt – yếu tố bảo đảm hiệu quả thực thi
Nhiều học viên đánh giá cao nội dung đào tạo về kỹ năng tổ chức và điều hành đoàn kiểm tra.
Ông Ngô Văn Thương, Trưởng phòng Tổ chức, Chi Cục Hải quan Khu vực XIII cho rằng, trong thực tế, mỗi cuộc kiểm tra đều có những đặc thù riêng, đòi hỏi người Trưởng đoàn phải linh hoạt trong phương pháp điều hành.
Từ việc phân công nhiệm vụ, kiểm soát tiến độ đến xử lý các tình huống phát sinh, tất cả đều cần được thực hiện một cách khoa học và hiệu quả.
Ông Thương cũng cho rằng, kỹ năng điều hành tốt không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực mà còn tạo ra sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên trong đoàn, qua đó nâng cao chất lượng và tiến độ công việc.
Ông Ngô Văn Thương, Trưởng phòng Tổ chức, Chi Cục Hải quan Khu vực XIII. Ảnh: TH
Đáng chú ý, khóa bồi dưỡng đã lồng ghép nhiều nội dung về kỹ năng lãnh đạo nhóm, giao tiếp công vụ và xử lý xung đột trong nội bộ đoàn kiểm tra.
Thông qua thảo luận nhóm và bài tập tình huống, học viên được rèn luyện cách điều phối công việc hiệu quả, phát huy năng lực từng thành viên, đồng thời xử lý kịp thời những vướng mắc phát sinh.
Việc xây dựng quy trình làm việc rõ ràng, khoa học cũng được nhấn mạnh, giúp Trưởng đoàn kiểm soát tốt tiến độ và chất lượng công việc, hạn chế sai sót trong quá trình triển khai nhiệm vụ.
Liêm chính và đạo đức công vụ – “lá chắn” trước tiêu cực
Trong bối cảnh yêu cầu phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ngày càng cao, vấn đề đạo đức công vụ được đặc biệt nhấn mạnh tại khóa bồi dưỡng.
Bà Vũ Thu Hương, Trưởng phòng, Chi Cục Hải quan Khu vực X cho rằng, dù có giỏi chuyên môn đến đâu nhưng thiếu liêm chính thì người cán bộ kiểm tra cũng khó hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Trưởng đoàn kiểm tra phải là người gương mẫu trong tuân thủ pháp luật, giữ gìn chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, nói không với tiêu cực. Chỉ khi mỗi cá nhân giữ vững được “hàng rào” đạo đức, công tác kiểm tra mới thực sự khách quan, minh bạch và tạo dựng được niềm tin trong xã hội.
Bà Vũ Thu Hương, Trưởng phòng, Chi Cục Hải quan Khu vực X . Ảnh: TH
Trong khuôn khổ khóa học, các chuyên đề về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được truyền đạt gắn với những tình huống cụ thể trong hoạt động kiểm tra chuyên ngành Hải quan. Qua đó, học viên nhận thức rõ hơn về những rủi ro có thể phát sinh và cách phòng ngừa ngay từ đầu.
Việc xây dựng văn hóa liêm chính trong từng cán bộ, đặc biệt là người đứng đầu đoàn kiểm tra, được xác định là yếu tố cốt lõi để bảo đảm tính minh bạch và cơ chế giám sát, kiểm soát nội bộ cũng được nhấn mạnh đặc biệt quan trọng trong công tác kiểm tra chuyên ngành.
Gắn lý luận với thực tiễn
Đánh giá về chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành Hải quan, nhiều học viên cho rằng, việc thiết kế khóa học theo hướng gắn lý luận với thực tiễn là điểm nhấn quan trọng.
Bà Lê Thị Khánh Chi, Chi Cục Hải quan Khu vực II chia sẻ, những tình huống thực tế được đưa vào giảng dạy đã giúp học viên dễ dàng hình dung và áp dụng vào công việc.
Đặc biệt, các nội dung về nhận diện rủi ro, xử lý tình huống phát sinh và theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận kiểm tra được đánh giá là thiết thực, sát với yêu cầu công việc hiện nay. Đây chính là cơ sở để học viên nâng cao năng lực thực thi công vụ ngay sau khi kết thúc khóa học.
Theo bà Chi, khóa học không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà còn tạo điều kiện để học viên trao đổi kinh nghiệm thực tiễn, chia sẻ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình công tác.
Bà Lê Thị Khánh Chi, Chi Cục Hải quan Khu vực II. Ảnh: TH
Các giảng viên đã liên hệ với các vụ việc cụ thể, qua đó giúp học viên hiểu rõ cách vận dụng quy định pháp luật vào thực tế. Phương pháp giảng dạy tương tác, lấy người học làm trung tâm đã góp phần nâng cao hiệu quả tiếp thu.
Đây cũng là nền tảng để mỗi học viên tự tin áp dụng kiến thức vào công việc, nâng cao chất lượng thực thi nhiệm vụ sau khóa học.
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, khi yêu cầu về minh bạch, công bằng và hiệu quả ngày càng được đặt lên hàng đầu, việc nâng cao năng lực đội ngũ Trưởng đoàn kiểm tra sẽ góp phần bảo đảm kỷ cương pháp luật, đồng thời thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh, tạo động lực cho phát triển kinh tế đất nước.
Đây chính là nền tảng để ngành Hải quan tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt trong quản lý nhà nước về xuất nhập khẩu, đồng hành cùng doanh nghiệp và đóng góp tích cực vào tiến trình hội nhập quốc tế của Việt Nam.
Thái Hải
(Nguồn: Thanhtra.com.vn)