Sáng 29/9, trong không khí hào hùng của những ngày mùa Thu lịch sử, khi cả nước vừa long trọng kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, đặc biệt đúng dịp kỷ niệm 67 năm ngày Bác Hồ về thăm Đảng bộ và Nhân dân các dân tộc Lào Cai (23-25/9/1958 – 23-25/9/2025), Đảng bộ tỉnh Lào Cai trọng thể khai mạc Đại hội đại biểu lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030. Dự Đại hội có đồng chí Dương Quốc Huy, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ, cùng đông đảo đại biểu Trung ương và địa phương.
Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Dương Quốc Huy (bên phải) dự Đại hội. Ảnh: Bùi Bình
Phát biểu khai mạc, ông Trịnh Xuân Trường, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai nhấn mạnh: “Hôm nay, sau quá trình chuẩn bị công phu, chu đáo, với sự kết tinh trí tuệ, sức sáng tạo và tâm huyết của toàn thể cán bộ, đảng viên và Nhân dân, Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, chính thức khai mạc. Đây là sự kiện chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, định hướng cho chặng đường phát triển mới của Lào Cai”.
Đại hội diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi tỉnh Lào Cai được thành lập trên cơ sở hợp nhất hai tỉnh Lào Cai và Yên Bái từ ngày 1/7/2025. Với diện tích trên 13.200 km², dân số hơn 1,7 triệu người, Đảng bộ tỉnh có 103 Đảng bộ trực thuộc, 1.661 chi, đảng bộ cơ sở với trên 119.000 đảng viên.
Bí Thư Tỉnh ủy Lào Cai Trịnh Xuân Trường phát biểu Khai mạc Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030. Ảnh: Bùi Bình
Trong 5 năm qua, dù gặp không ít khó khăn, thách thức, song Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân hai tỉnh Lào Cai, Yên Bái đã phát huy nội lực, chủ động huy động và tranh thủ nguồn lực để phát triển kinh tế – xã hội, củng cố quốc phòng – an ninh, mở rộng quan hệ đối ngoại và đạt nhiều thành tựu quan trọng.
Kinh tế phát triển toàn diện, quy mô đạt 142.600 tỷ đồng, gấp 1,6 lần năm 2020. GRDP bình quân đầu người đạt trên 85 triệu đồng, tăng 30 triệu đồng so với năm 2020. Văn hóa – xã hội có nhiều tiến bộ, đời sống Nhân dân được cải thiện rõ rệt. Quốc phòng, an ninh được giữ vững; công tác xây dựng Đảng, chỉnh đốn Đảng đạt nhiều kết quả, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng và đảng viên được nâng lên.
Lào Cai từng bước trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương giữa Việt Nam – ASEAN với vùng Tây Nam Trung Quốc; trong khi Yên Bái vươn lên trở thành tỉnh khá của Vùng với mục tiêu phát triển “xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc”.
Đại biểu tham dự đại hội. Ảnh: Bùi Bình
Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I sẽ đánh giá khách quan, toàn diện những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm; đồng thời xác định phương hướng, mục tiêu, giải pháp phát triển trong 5–10 năm tới. Đại hội cũng kiểm điểm hoạt động Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2020–2025, thảo luận vào Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và cho ý kiến vào 17 đề án trọng tâm của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lào Cai khóa I.
Với phương châm “Đoàn kết – Dân chủ – Kỷ cương – Sáng tạo – Phát triển”, Đại hội lần thứ I khẳng định quyết tâm xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân; đưa Lào Cai trở thành cực tăng trưởng, trung tâm giao thương kinh tế quốc tế, phát triển theo hướng xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc.
Với niềm tin, sức sáng tạo và khát vọng đổi mới, Đại hội kêu gọi toàn thể cán bộ, đảng viên, lực lượng vũ trang và Nhân dân các dân tộc trong tỉnh phát huy trách nhiệm, tập trung trí tuệ, tích cực tham gia, đóng góp vào thành công của Đại hội. Thành công đó sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới, nhanh và bền vững, góp phần cùng cả nước thực hiện thắng lợi khát vọng đến năm 2045 – đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, hùng cường, thịnh vượng.
Bùi Bình
(Nguồn: Thanhtra.com.vn)
Giáo dục là lĩnh vực đặc thù, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người học và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia, vì vậy việc tuân thủ quy định pháp luật, chuẩn mực chuyên môn và các quy chế quản lý là yêu cầu bắt buộc đối với mọi cơ sở giáo dục.
Một trong những vai trò cốt lõi của hoạt động kiểm tra chuyên ngành trong quản lý giáo dục là đảm bảo sự tuân thủ pháp luật và duy trì kỷ cương trong toàn bộ hệ thống giáo dục.
Thông qua kiểm tra chuyên ngành, cơ quan quản lý nhà nước có thể: Giám sát việc chấp hành pháp luật, chính sách, quy chế chuyên môn; phát hiện, xử lý kịp thời những hành vi vi phạm, ngăn ngừa sự buông lỏng quản lý hoặc sai phạm mang tính hệ thống; đảm bảo cho hoạt động giáo dục diễn ra trong khuôn khổ pháp lý và chuẩn mực đã đặt ra; Nâng cao ý thức trách nhiệm, tính tự giác chấp hành của đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên, nhân viên và người học.
Việc duy trì kỷ cương không chỉ mang ý nghĩa phòng ngừa, xử lý sai phạm, mà quan trọng hơn là tạo lập môi trường giáo dục minh bạch, công bằng và có kỷ luật, qua đó nâng cao chất lượng dạy và học, củng cố niềm tin cho xã hội đối với hệ thống giáo dục.
Đây chính là yếu tố nền tảng để phát triển giáo dục bền vững, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục.
Nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục
Hoạt động kiểm tra chuyên ngành trong quản lý giáo dục không chỉ dừng lại ở việc phát hiện và xử lý sai phạm mà còn có chức năng quan trọng là góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động giáo dục.
Thông qua quá trình kiểm tra, cơ quan quản lý có điều kiện đánh giá toàn diện mức độ thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình và các quy định chuyên môn của cơ sở giáo dục. Đây là cơ sở để nhận diện những điểm mạnh, hạn chế, từ đó đưa ra khuyến nghị, giải pháp giúp cơ sở giáo dục điều chỉnh hoạt động dạy – học, quản trị và quản lý nguồn lực hiệu quả.
Kiểm tra chuyên ngành còn tạo ra cơ chế phản hồi khách quan, giúp nhà trường có cái nhìn thực tế hơn về hiệu quả hoạt động, thay vì chỉ dựa vào báo cáo tự đánh giá. Kết quả kiểm tra giúp cơ sở giáo dục cải thiện phương pháp quản lý, đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, qua đó trực tiếp nâng cao chất lượng đào tạo.
Ngoài ra, kiểm tra chuyên ngành còn thúc đẩy sự minh bạch và trách nhiệm giải trình của đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên, giáo viên, góp phần hạn chế tình trạng hình thức, gian lận hoặc buông lỏng quản lý. Chính vì vậy, hoạt động kiểm tra có tác động lan tỏa, không chỉ đảm bảo chất lượng bên trong từng cơ sở giáo dục mà còn nâng cao hiệu quả chung của toàn hệ thống giáo dục quốc dân.
Trong quản lý giáo dục hiện đại, trách nhiệm giải trình là một nguyên tắc quan trọng nhằm bảo đảm tính minh bạch, công khai, khách quan và hiệu quả trong hoạt động của các cơ sở giáo dục. Kiểm tra chuyên ngành chính là công cụ hữu hiệu để thúc đẩy và tăng cường trách nhiệm giải trình của cả cơ quan quản lý và các cơ sở giáo dục.
Thông qua hoạt động kiểm tra, các cơ sở giáo dục buộc phải báo cáo trung thực, đầy đủ về việc thực hiện các quy định của pháp luật, chính sách của nhà nước và chuẩn mực chuyên môn.
Điều này không chỉ giúp cơ quan quản lý nhà nước nắm bắt tình hình thực tế, mà còn tạo áp lực tích cực buộc các nhà trường phải chịu trách nhiệm trước xã hội và người học về chất lượng đào tạo, quản trị nguồn lực và hiệu quả hoạt động đào tạo, bồi dưỡng hiện nay.
Ở chiều ngược lại, kết quả kiểm tra cũng làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, nhất là trong việc ban hành chính sách, tổ chức thực hiện và giám sát. Nhờ vậy, cơ chế giải trình được thiết lập hai chiều, đó là vừa từ nhà trường lên cơ quan quản lý và vừa từ cơ quan quản lý trước xã hội.
Việc tăng cường trách nhiệm giải trình thông qua kiểm tra chuyên ngành góp phần hạn chế tình trạng báo cáo hình thức, đối phó; khuyến khích sự minh bạch trong quản lý tài chính, tuyển sinh, thi cử và cấp phát văn bằng chứng chỉ.
Qua đó, hoạt động giáo dục trở nên đáng tin cậy hơn, củng cố niềm tin của xã hội và tạo động lực cho sự phát triển bền vững của hệ thống giáo dục.
Cung cấp thông tin cho hoạch định chính sách
Một trong những chức năng cốt lõi của hoạt động kiểm tra chuyên ngành trong giáo dục là tạo ra nguồn dữ liệu thực chứng để phục vụ cho quá trình hoạch định và điều chỉnh chính sách. Thông qua quá trình kiểm tra, các cơ quan quản lý không chỉ phát hiện những vi phạm, sơ hở, bất cập trong việc chấp hành pháp luật mà còn thu thập được thông tin đa chiều, phản ánh thực trạng vận hành của hệ thống giáo dục.
Các báo cáo, biên bản và kết quả kiểm tra cung cấp cơ sở khoa học để đánh giá hiệu lực, hiệu quả của các chính sách, quy định hiện hành. Phát hiện những khoảng trống pháp lý hoặc sự chồng chéo trong quy định cần điều chỉnh.
Dự báo xu hướng, nhu cầu và thách thức mới, từ đó đề xuất chính sách phù hợp hơn. Ví dụ, qua hoạt động kiểm tra chuyên ngành về quản lý chất lượng đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo có thể nhận diện tình trạng mở ngành ồ ạt, đào tạo vượt chỉ tiêu, hay thiếu giảng viên đạt chuẩn.
Những thông tin này sẽ giúp cơ quan chức năng đưa ra chính sách siết chặt điều kiện mở ngành, đổi mới tiêu chuẩn kiểm định, hoặc điều chỉnh chỉ tiêu tuyển sinh phù hợp với năng lực đào tạo thực tế.
Nhờ vậy, kiểm tra chuyên ngành không chỉ dừng lại ở việc “phát hiện – xử lý vi phạm” mà còn trở thành công cụ phản hồi chính sách, bảo đảm quá trình xây dựng và điều hành hoạt động quản lý giáo dục dựa trên bằng chứng, dữ liệu xác thực thay vì chỉ dựa vào báo cáo hình thức từ các đơn vị cơ sở.
Bên cạnh chức năng giám sát và xử lý vi phạm, kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực giáo dục còn mang tính hỗ trợ, tư vấn và định hướng phát triển cho các cơ sở giáo dục.
Điều này thể hiện rõ ở chỗ, hoạt động kiểm tra không chỉ nhằm phát hiện sai phạm mà còn giúp các đơn vị tự nhìn nhận những hạn chế, bất cập trong quá trình quản lý, tổ chức và thực hiện nhiệm vụ.
Thông qua các cuộc kiểm tra, đoàn kiểm tra có thể tư vấn về chuyên môn, nghiệp vụ để các cơ sở giáo dục hoàn thiện hệ thống quản trị, đảm bảo đúng chuẩn pháp lý. Định hướng cải tiến chất lượng dựa trên các tiêu chí đánh giá khách quan và thông tin từ thực tiễn. Hỗ trợ về giải pháp khắc phục những vấn đề phát sinh, từ khâu quản lý tài chính, nhân sự, đào tạo đến bảo đảm chất lượng và an toàn trường học.
Trong nhiều trường hợp, kiểm tra chuyên ngành còn đóng vai trò như một cơ chế phản hồi tích cực, từ kết quả kiểm tra, cơ sở giáo dục nhận được khuyến nghị cụ thể, phù hợp với điều kiện của mình. Qua đó, họ có thể điều chỉnh chiến lược phát triển, xây dựng kế hoạch dài hạn và tạo nền tảng để nâng cao uy tín, thương hiệu.
Đặc biệt, Nghị định 217/2025 nhấn mạnh vai trò “hỗ trợ – phát triển” của kiểm tra chuyên ngành, coi đây là một nguyên tắc mới trong quản lý giáo dục, chuyển dần từ tư duy kiểm tra – xử phạt sang kiểm tra – tư vấn – đồng hành.
Đây là điểm tiến bộ quan trọng, phù hợp với xu hướng quản lý hiện đại, trong đó Nhà nước vừa bảo đảm kỷ cương, vừa tạo động lực đổi mới cho các cơ sở giáo dục.
Những hạn chế và thách thức của hoạt động kiểm tra chuyên ngành trong quản lý giáo dục hiện nay
Mặc dù đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo kỷ cương, nâng cao chất lượng và thúc đẩy sự phát triển của hệ thống giáo dục, hoạt động kiểm tra chuyên ngành vẫn còn tồn tại một số hạn chế và đối mặt với nhiều thách thức, cụ thể:
Khung pháp lý còn chồng chéo, thiếu đồng bộ: Một số văn bản quy phạm pháp luật về kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm trong giáo dục chưa thật sự thống nhất, dẫn đến khó khăn trong áp dụng. Quy định về trách nhiệm và quyền hạn giữa các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương và địa phương đôi khi chưa rõ ràng, dễ gây trùng lặp hoặc bỏ sót đối tượng kiểm tra.
Nguồn lực kiểm tra còn hạn chế: Đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra chuyên ngành vừa thiếu về số lượng, vừa chưa đồng đều về năng lực chuyên môn, đặc biệt là ở cấp cơ sở. Điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện hỗ trợ, ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng phức tạp của quản lý giáo dục hiện đại.
Tính hình thức và nặng về xử lý vi phạm: Trong thực tế, một số hoạt động kiểm tra vẫn thiên về phát hiện và xử phạt sai phạm, chưa chú trọng đúng mức đến vai trò hỗ trợ, tư vấn, định hướng phát triển cho cơ sở giáo dục. Một số cuộc kiểm tra còn mang tính chất hình thức, đối phó, chưa đi sâu phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp căn cơ, bài bản.
Thách thức từ sự đa dạng và phức tạp của hệ thống giáo dục: Quy mô và loại hình cơ sở giáo dục ngày càng đa dạng (công lập, tư thục, quốc tế, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên…), đặt ra yêu cầu khác nhau đối với công tác kiểm tra. Sự gia tăng nhanh chóng của các chương trình liên kết đào tạo, ứng dụng công nghệ giáo dục, đào tạo trực tuyến cũng đòi hỏi phải đổi mới phương thức kiểm tra, tránh lạc hậu.
Sức ép từ yêu cầu đổi mới và hội nhập quốc tế: Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng, nhiều chuẩn mực quốc tế về kiểm định chất lượng, quản trị trường học được đặt ra. Nếu hoạt động kiểm tra chuyên ngành không kịp thời điều chỉnh, sẽ khó đáp ứng yêu cầu cạnh tranh, minh bạch và chất lượng theo chuẩn quốc tế.
Như vậy, hoạt động kiểm tra chuyên ngành trong quản lý giáo dục ở Việt Nam hiện nay vừa là công cụ đảm bảo kỷ cương vừa là động lực phát triển. Tuy nhiên, để phát huy tối đa vai trò, cần khắc phục những hạn chế về pháp lý, nguồn lực, cách thức tổ chức và tư duy quản lý.
Bảo đảm cho hệ thống giáo dục phát triển theo hướng chất lượng – minh bạch – hội nhập, vươn mình trong kỷ nguyên mới
Hoạt động kiểm tra chuyên ngành trong quản lý giáo dục hiện nay giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo kỷ cương, nâng cao chất lượng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của hệ thống giáo dục. Với sự ra đời của Nghị định 217/2025, chính là khung pháp lý về kiểm tra chuyên ngành đã được hoàn thiện và đổi mới theo hướng minh bạch, đồng bộ và hiệu quả hơn. Kiểm tra chuyên ngành không chỉ dừng lại ở việc phát hiện và xử lý sai phạm mà còn trở thành công cụ hỗ trợ, tư vấn, định hướng cho các cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn còn nhiều hạn chế, thách thức, từ khung pháp lý chưa đồng bộ, nguồn lực còn eo hẹp, chưa có kỹ năng chủ động ứng phó trước sự đa dạng và phức tạp của hệ thống giáo dục trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực giáo dục, cần tập trung vào một số định hướng sau:
Hoàn thiện khung pháp lý: Tiếp tục rà soát, bổ sung và thống nhất các quy định về kiểm tra chuyên ngành trong giáo dục, đảm bảo tính rõ ràng, khả thi và đồng bộ với các luật, nghị định liên quan.
Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ kiểm tra: Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn, kỹ năng quản lý, đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin, để nâng cao hiệu suất và chất lượng công tác kiểm tra.
Đổi mới phương thức kiểm tra: Chuyển từ “kiểm tra để xử phạt” sang “kiểm tra để đồng hành, tư vấn và hỗ trợ”, gắn kiểm tra với cải tiến chất lượng và phát triển bền vững.
Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin: Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý và giám sát trực tuyến, áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu để nâng cao tính minh bạch và khách quan.
Phát huy cơ chế phối hợp và trách nhiệm giải trình: Đẩy mạnh sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở giáo dục và các tổ chức xã hội trong hoạt động kiểm tra. Yêu cầu các cơ sở giáo dục nâng cao trách nhiệm giải trình, coi kiểm tra như cơ hội để cải tiến nội bộ.
Tiếp cận theo chuẩn quốc tế: Tham khảo, học hỏi kinh nghiệm kiểm tra, giám sát của các nước phát triển, từ đó điều chỉnh, áp dụng phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
Tóm lại, vai trò của hoạt động kiểm tra chuyên ngành trong quản lý giáo dục không đơn thuần chỉ là nhiệm vụ quản lý nhà nước mà còn là động lực để đổi mới, sáng tạo, bảo đảm cho hệ thống giáo dục phát triển theo hướng chất lượng – minh bạch – hội nhập, vươn mình trong kỷ nguyên mới.
Tài liệu tham khảo
1. Luật Giáo dục số 43/2019/QH14 (2019).
2. Luật Thanh tra số 84/2025/QH15 (2025).
3. Nghị định số 216/2025/NĐ-CP ngày 05/8/2025 quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn thi hành Luật Thanh tra.
4. Nghị định số 217/2025/NĐ-CP ngày 05/8/2025 quy định về hoạt động kiểm tra chuyên ngành.
5. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2023), Báo cáo thường niên về công tác thanh tra, kiểm tra trong giáo dục. Hà Nội.
6. Nguyễn Thị Mỹ Lộc, & Nguyễn Quốc Chí, (2018). Giáo trình Quản lý giáo dục. Hà Nội: Nxb Đại học Sư phạm.
TS. Triệu Thị Thu, Trường Cán bộ thanh tra
(Nguồn: Thanhtra.com.vn)
Kiểm tra chuyên ngành giữ vai trò then chốt trong quản lý giáo dục bởi đây là công cụ trực tiếp giúp Nhà nước và các cơ quan quản lý đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật, chuẩn mực chuyên môn và kỹ năng quản lý tại các cơ sở giáo dục.
TS. Triệu Thi Thu, Trường Cán bộ Thanh tra (Thanh tra Chính phủ). Ảnh: T.T
Thông qua hoạt động kiểm tra, cơ quan quản lý có thể phát hiện, ngăn ngừa và xử lý vi phạm, đồng thời cung cấp thông tin thực tiễn phục vụ cho việc hoạch định chính sách, điều chỉnh cơ chế quản lý.
Kiểm tra chuyên ngành còn giúp nâng cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu cơ sở giáo dục, thúc đẩy sự minh bạch và hiệu quả trong quản trị nhà trường.
Đặc biệt, dưới góc nhìn quản lý giáo dục, hoạt động kiểm tra không chỉ mang tính giám sát mà còn có chức năng hỗ trợ, tư vấn và định hướng phát triển, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, bảo vệ quyền lợi người học và thúc đẩy sự phát triển bền vững của hệ thống giáo dục quốc dân.
Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước đối với các cơ sở giáo dục
Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo ở Việt Nam, yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước đối với các cơ sở giáo dục ngày càng trở nên cấp thiết.
Quá trình hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế tri thức và chuyển đổi số đã đặt ra nhiều thách thức đối với ngành giáo dục, trong đó có vấn đề bảo đảm chất lượng, duy trì kỷ cương, phòng ngừa và xử lý vi phạm.
Để đạt được mục tiêu của quản lý giáo dục, các công cụ quản lý truyền thống như lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo cần phải được kết hợp chặt chẽ với chức năng kiểm tra và giám sát chuyên ngành.
Kiểm tra chuyên ngành trong giáo dục không chỉ là hoạt động kiểm tra, giám sát thông thường mà còn là công cụ quản lý đặc thù có cơ sở pháp lý rõ ràng, được tiến hành bởi các cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật, chính sách, chuẩn mực chuyên môn của các cơ sở giáo dục.
Đây là hoạt động mang tính chất bắt buộc, đảm bảo cho toàn bộ hệ thống giáo dục vận hành đúng mục tiêu định hướng, đúng quy định đồng thời tạo điều kiện để phát hiện, uốn nắn và xử lý kịp thời các sai phạm, thiếu sót.
Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đến việc đổi mới công tác kiểm tra, thanh tra trong giáo dục. Luật Thanh tra năm 2025 đã có nhiều quy định mới, tạo cơ sở cho việc phân định rõ ràng giữa hoạt động thanh tra, kiểm toán, giám sát và kiểm tra chuyên ngành.
Đặc biệt, việc Chính phủ ban hành Nghị định số 216/2025/NĐ-CP và Nghị định số 217/2025/NĐ-CP đã tạo ra hành lang pháp lý quan trọng, góp phần chuẩn hóa hoạt động kiểm tra chuyên ngành, đặc biệt đối với chuyên ngành quản lý giáo dục, hướng tới giảm chồng chéo, tăng hiệu quả, minh bạch và phù hợp với chuẩn mực quản lý tại các cơ sở giáo dục hiện nay.
Thực tiễn triển khai kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực giáo dục những năm qua đã mang lại nhiều kết quả tích cực, góp phần hạn chế tình trạng gian lận trong thi cử, nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài chính, đảm bảo chất lượng cấp phát văn bằng, chứng chỉ.
Tuy nhiên, hoạt động này cũng bộc lộ nhiều hạn chế: vẫn còn tình trạng chồng chéo, trùng lặp giữa các đoàn kiểm tra; năng lực của đội ngũ cán bộ kiểm tra chưa đồng đều; nhận thức của một số cơ sở giáo dục về mục đích, ý nghĩa của kiểm tra còn hạn chế, dẫn đến tâm lý đối phó.
Những bất cập này đặt ra yêu cầu cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và xác định rõ vai trò của hoạt động kiểm tra chuyên ngành trong quản lý giáo dục, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác này.
Do vậy, nghiên cứu tập trung phân tích một cách có hệ thống cơ sở lý luận, chỉ ra những thách thức trong thực tiễn nhằm làm rõ vai trò của hoạt động kiểm tra chuyên ngành trong quản lý giáo dục.
Từ đó nhận diện rõ những đóng góp cũng như hạn chế của hoạt động kiểm tra chuyên ngành, đồng thời đề xuất những định hướng đổi mới nhằm phát huy tối đa vai trò của kiểm tra chuyên ngành trong việc bảo đảm chất lượng và phát triển hệ thống giáo dục ở nước ta trong giai đoạn mới.
Tạo động lực nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động tại các cơ sở giáo dục
Trong khoa học quản lý, quản lý được hiểu là quá trình tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra.
Theo nhiều học giả (Fayol, Taylor, Gulick…), quản lý bao gồm các chức năng cơ bản: kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra. Các chức năng này có mối quan hệ mật thiết, bổ sung và tác động qua lại lẫn nhau, tạo thành chu trình quản lý khép kín.
Trong đó, chức năng kiểm tra được xem là khâu cuối cùng nhưng không phải là kết thúc, mà là điểm nối để quay lại điều chỉnh toàn bộ quá trình quản lý. Kiểm tra giúp chủ thể quản lý đo lường, so sánh kết quả hoạt động với mục tiêu, tiêu chuẩn, tiêu chí đã đặt ra, từ đó phát hiện sai lệch, tìm nguyên nhân và gắn trách nhiệm có căn cứ thuyết phục.
Hoạt động kiểm tra còn cung cấp thông tin phản hồi, làm căn cứ cho việc điều chỉnh kế hoạch, bổ sung giải pháp, tổ chức lại hoạt động và đưa ra quyết định quản lý kịp thời. Các nhà quản lý giáo dục nhấn mạnh rằng, chức năng kiểm tra không chỉ dừng lại ở việc phát hiện và xử lý vi phạm mà còn mang tính phòng ngừa, định hướng và hỗ trợ. Kiểm tra hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu sai sót, nâng cao trách nhiệm giải trình đồng thời tạo động lực nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động tại các cơ sở giáo dục.
Trong quản lý giáo dục, chức năng kiểm tra giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Nó không chỉ nhằm giám sát việc tuân thủ pháp luật, quy chế và chuẩn mực chuyên môn của cơ sở giáo dục mà còn góp phần đảm bảo sự công bằng, minh bạch, nâng cao chất lượng dạy và học.
Kiểm tra chuyên ngành, với tư cách là một hình thức kiểm tra mang tính quyền lực nhà nước, chính là sự hiện thực hóa chức năng kiểm tra trong lý thuyết quản lý đồng thời gắn liền với đặc thù của lĩnh vực giáo dục.
Hoạt động kiểm tra chuyên ngành trong giáo dục ở Việt Nam được thực hiện trên cơ sở hệ thống các văn bản pháp luật khá chặt chẽ, tạo hành lang pháp lý cho việc tổ chức và triển khai về cơ bản là thuận lợi, cụ thể phải kể đến: Hiến pháp năm 2013, khẳng định vai trò của Nhà nước trong phát triển giáo dục đồng thời đặt nền tảng pháp lý cho việc bảo đảm kỷ cương, trật tự trong quản lý giáo dục.
Luật Giáo dục 2019 cũng quy định trách nhiệm quản lý nhà nước toàn diện về giáo dục, trong đó bao gồm hoạt động thanh tra, kiểm tra. Luật Thanh tra năm 2025 có phân biệt rõ hoạt động thanh tra, kiểm toán, giám sát và kiểm tra chuyên ngành, qua đó xác lập vị trí pháp lý cho kiểm tra chuyên ngành như một công cụ giám sát chuyên biệt.
Nghị định số 216/2025/NĐ-CP và đặc biệt lần đầu tiên có một Nghị định về kiểm tra chuyên ngành đó là Nghị định số 217/2025/NĐ-CP, quy định trực tiếp về tổ chức, thẩm quyền, quy trình, nội dung và phương thức kiểm tra chuyên ngành, hướng tới hạn chế sự chồng chéo, tăng cường minh bạch và nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra chuyên ngành.
Các thông tư, quyết định, văn bản hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thanh tra Chính phủ và các cơ quan quản lý liên quan sẽ tiếp tục cụ thể hóa quy định của pháp luật nhằm bảo đảm tính khả thi trong thực tiễn.
Như vậy, khung pháp lý đã và đang dần được hoàn thiện, tạo cơ sở để hoạt động kiểm tra chuyên ngành trong quản lý giáo dục được tiến hành thống nhất, đồng bộ, công khai và minh bạch.
Tuân theo pháp luật, khách quan, kịp thời, chính xác
Hiện nay, nguyên tắc hoạt động kiểm tra chuyên ngành được Chính phủ quy định tại Điều 4 của Nghị định số 217/2025/NĐ-CP, như: Tuân theo pháp luật, khách quan, kịp thời, chính xác; bảo đảm không chồng chéo, trùng lặp với hoạt động thanh tra, hoạt động kiểm toán nhà nước của cơ quan có thẩm quyền; không chồng chéo, trùng lặp với hoạt động kiểm tra chuyên ngành của cơ quan có thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành khác.
Bảo đảm sự phối hợp với các cơ quan liên quan; không gây cản trở, ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của đối tượng kiểm tra chuyên ngành; thẩm quyền kiểm tra được xác định trên cơ sở nguyên tắc của hoạt động quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực và theo địa bàn, lãnh thổ.
Ưu tiên việc tiến hành kiểm tra trực tuyến, từ xa dựa trên dữ liệu điện tử; miễn kiểm tra thực tế đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tuân thủ tốt quy định của pháp luật”.
Như vậy, Nghị định số 217/2025/NĐ-CP đã cụ thể hóa những nguyên tắc hoạt động kiểm tra chuyên ngành phù với các quy định của Hiến pháp, các quy định của luật chuyên ngành trong các lĩnh vực quản lý nhà nước.
Để bảo đảm hiệu quả quản lý, với những nét đặc thù về ngành thì hoạt động kiểm tra chuyên ngành trong giáo dục cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản.
Trong đó gồm nguyên tắc tuân thủ pháp luật nghĩa là mọi hoạt động kiểm tra phải căn cứ vào quy định pháp luật, không tùy tiện, không vượt quá thẩm quyền.
Nguyên tắc khách quan, công bằng, công khai, minh bạch đó là việc kiểm tra phải dựa trên chứng cứ khách quan, liên quan và hợp pháp. Đúng quy chuẩn chuyên môn và đánh giá trung thực, khách quan.
Nguyên tắc kịp thời, chính xác nghĩa là kiểm tra phải được tiến hành đúng thời điểm, đúng trọng tâm, trọng điểm, phát hiện và xử lý vi phạm sớm nhằm ngăn ngừa vi phạm tránh để lại hậu quả không đáng có.
Nguyên tắc kết hợp giám sát – hỗ trợ – tư vấn, nghĩa là không chỉ dừng lại ở xử lý sai phạm, kiểm tra còn có vai trò hướng dẫn, tư vấn để cơ sở giáo dục phát triển bền vững.
Nguyên tắc không chồng chéo, trùng lặp, nghĩa là các cơ quan quản lý cần phối hợp để tránh nhiều đoàn kiểm tra cùng một nội dung, thậm chí cùng một thời điểm…, gây áp lực và phiền hà cho cơ sở giáo dục.
Nguyên tắc trách nhiệm giải trình nghĩa là chủ thể kiểm tra và cơ sở giáo dục đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả kiểm tra, tạo ra tính ràng buộc và minh bạch.
Việc tuân thủ khung pháp lý và các nguyên tắc kiểm tra không chỉ giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả của kiểm tra chuyên ngành, mà còn bảo đảm hoạt động kiểm tra thực sự trở thành công cụ quản lý giáo dục hiện đại, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của hệ thống giáo dục quốc dân.
Xây dựng một hệ thống giáo dục vận hành hiệu quả, minh bạch, công bằng
Trong khoa học quản lý, hoạt động kiểm tra chuyên ngành có thể được xem xét từ nhiều góc độ như: quản lý Nhà nước, quản lý công, quản lý theo ngành, lĩnh vực.
Tuy nhiên, khi đặt trong phạm vi quản lý giáo dục, việc tiếp cận từ quản lý giáo dục có ý nghĩa đặc biệt bởi giáo dục là một lĩnh vực xã hội vừa mang tính công ích, vừa chịu sự điều chỉnh chặt chẽ của pháp luật và chuẩn mực chuyên môn.
Quản lý giáo dục là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức của chủ thể quản lý (Nhà nước, cơ quan quản lý, nhà trường) lên toàn bộ hoạt động giáo dục nhằm đạt mục tiêu phát triển con người và xã hội.
So với các lĩnh vực khác, giáo dục vừa là quyền cơ bản của công dân vừa là trách nhiệm của Nhà nước, do đó hoạt động kiểm tra trong chuyên ngành quản lý giáo dục không chỉ mang tính giám sát quyền lực mà còn gắn liền với trách nhiệm xã hội, đảm bảo quyền lợi người học, nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Tiếp cận từ quản lý giáo dục cho thấy, kiểm tra chuyên ngành không đơn thuần nhằm phát hiện và xử lý sai phạm, mà còn mang các đặc trưng sau: Gắn với mục tiêu giáo dục, hoạt động kiểm tra còn hướng đến đảm bảo chất lượng đào tạo, duy trì kỷ cương và bảo vệ lợi ích của người học.
Hỗ trợ quản trị nhà trường bằng việc thông qua kiểm tra, các cơ sở giáo dục có cơ hội tự đánh giá, tự hoàn thiện cơ chế vận hành, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý nội bộ. Tạo động lực đổi mới, rõ ràng hoạt động kiểm tra chuyên ngành nếu được thực hiện công bằng, khách quan thì sẽ khuyến khích sự minh bạch, thúc đẩy cải tiến phương pháp dạy học đồng thời quản trị hiệu quả chất lượng giáo dục.
Cuối cùng là liên thông với các chức năng quản lý bởi kết quả kiểm tra sẽ cung cấp thông tin phản hồi quan trọng cho việc lập kế hoạch, kế hoạch hóa, tổ chức thực hiện và chỉ đạo trong quản lý giáo dục, hình thành chu trình quản lý khép kín.
Tiếp cận kiểm tra chuyên ngành từ quản lý giáo dục sẽ làm rõ vai trò của kiểm tra không chỉ như một công cụ cưỡng chế pháp luật mà còn như một biện pháp quản lý mang tính định hướng, phòng ngừa và phát triển.
Điều này góp phần xây dựng một hệ thống giáo dục vận hành hiệu quả, minh bạch, công bằng đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và đổi mới giáo dục ở Việt Nam hiện nay.
Bài 2: Đảm bảo sự tuân thủ kỷ cương để nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục
TS. Triệu Thị Thu, Trường Cán bộ thanh tra
(Nguồn: Thanhtra.com.vn)
Không còn là những trang lý thuyết khô khan, lớp tập huấn ở Phú Thọ đã biến thành một phiên tiếp dân giả định. Ở đó, học viên phải đối diện với tình huống khiếu kiện đông người căng thẳng, do chính đoàn viên Đoàn Thanh niên Thanh tra tỉnh dựng nên. Những giờ phút “thử lửa” đã khiến lớp học trở thành nơi rèn bản lĩnh, để cán bộ cơ sở tự tin hơn trước những vụ việc thực sự ngoài đời.
Bản lĩnh được rèn từ thử thách giả định
Hoạt cảnh căng thẳng như thật
Trong khuôn viên buổi tập huấn do Trường Cán bộ Thanh tra, Thanh tra Chính phủ tổ chức bắt đầu từ sáng 26/9 tại Phú Thọ, một nhóm “người dân” tay cầm đơn thư, kéo băng rôn, khẩu hiệu, giọng điệu gay gắt, đồng loạt kéo đến yêu cầu giải quyết bức xúc. Họ không phải người dân thật, mà là các thanh tra viên trẻ nhập vai theo kịch bản mô phỏng. Không khí lập tức trở nên căng thẳng, ồn ào, y hệt một vụ khiếu kiện tập thể ngoài thực tế.
Đứng trước tình huống bất ngờ ấy, các học viên, nhiều người là cán bộ xã, phường, thoáng chốc lúng túng, bất ngờ. Chính áp lực ấy đã tạo nên giá trị lớn nhất của lớp học: Giúp cán bộ được “nếm trải” cảm giác thật sự khi ngồi ở bàn tiếp dân.
Không để học viên tự xoay xở, các chuyên gia, giảng viên Trường Cán bộ Thanh đã “cầm tay chỉ việc”. Từng lời giải thích, từng động tác ứng xử được phân tích cặn kẽ: Cách mở đầu cuộc trao đổi để giảm căng thẳng, cách phân loại thông tin ban đầu, cách giữ thái độ bình tĩnh, tôn trọng, nhưng vẫn tuân thủ quy định pháp luật.
Những lỗi nhỏ như ngắt lời quá sớm, thiếu kiên nhẫn lắng nghe hay dùng từ ngữ thiếu chuẩn mực đều được chỉ ra để chỉnh sửa ngay. Cứ thế, qua từng hoạt cảnh, học viên vừa học luật, vừa học cách ứng xử, vừa tập điều tiết cảm xúc.
Một cán bộ xã thừa nhận: “Nếu chỉ ngồi nghe giảng, chắc chắn tôi không bao giờ biết cảm giác này. Khi đối diện một tập thể đông người, áp lực lớn hơn nhiều so với những gì sách vở mô tả. Giờ thì tôi hiểu, muốn xử lý được, phải bình tĩnh và thật chắc luật”.
Toàn cảnh buổi tập huấn
Thử thách để trưởng thành, ý nghĩa vượt ra ngoài lớp học
Chính nhờ phương pháp nhập vai, lớp học không chỉ trang bị kiến thức mà còn rèn luyện bản lĩnh nghề nghiệp. Mỗi học viên được đặt vào tình huống cụ thể, buộc phải tự tin giải quyết thay vì né tránh. Cách làm này giúp họ hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình, cán bộ tiếp dân không chỉ là người “nhận đơn”, mà là người trực tiếp giữ gìn trật tự, giải quyết bức xúc, củng cố niềm tin của Nhân dân.
Hoạt cảnh cũng tạo điều kiện để cán bộ trẻ học hỏi từ những đồng nghiệp dày dạn kinh nghiệm. Khi cùng nhau phân tích tình huống, tranh luận cách xử lý, học viên thấy rõ rằng xử lý khiếu kiện không chỉ dựa vào kiến thức pháp luật, mà còn cần sự linh hoạt, khéo léo và bản lĩnh.
Phó Chánh Thanh tra tỉnh Phú Thọ, ông Bùi Quang Điệp chia sẻ, qua đánh giá của các địa phương và các cơ quan, đơn vị phối hợp, các lớp bồi dưỡng, tập huấn do Trường Cán bộ Thanh tra phối hợp tổ chức được triển khai một cách bài bản, khoa học và hiệu quả, đáp ứng tốt mục tiêu phổ biến, cập nhật kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo tại địa phương.
Trong khi đó, lãnh đạo UBND, Thanh tra và cán bộ công chức của các tỉnh, thành phố được đào tạo, bồi dưỡng đều đánh giá cao ý nghĩa của khóa học không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức lý thuyết mà còn chú trọng rèn luyện kỹ năng thực tiễn, đặc biệt là kỹ năng xử lý tình huống, tháo gỡ vướng mắc này trong quá trình công tác. Nội dung được thiết kế hướng tích hợp, kết hợp giữa lý thuyết pháp luật và các tình huống thực tế sinh động, giúp học viên dễ dàng tiếp cận và vận dụng trong thực tiễn.
Điều đọng lại sau buổi tập huấn không chỉ là vài tình huống giả định, mà là sự thay đổi tư duy. Học viên nhận ra, muốn giải quyết tốt khiếu kiện, phải gần dân, sát dân, biết lắng nghe và hành xử đúng mực. Và chỉ khi được rèn luyện qua “phiên tiếp dân giả định”, cán bộ mới đủ tự tin trước những phiên tiếp dân thật sự.
Cách làm sáng tạo ở Phú Thọ cho thấy đào tạo không chỉ là truyền đạt kiến thức, mà còn là tạo môi trường để cán bộ “thử lửa”. Đó là sự kết hợp giữa luật pháp và thực tiễn, giữa học và hành, giữa lý thuyết và bản lĩnh. Khi đào tạo gắn liền thực tiễn, hiệu quả sẽ khác biệt. Những giọt mồ hôi trên gương mặt học viên hôm ấy chính là hành trang quý giá để họ trở về địa phương, đối diện với các vụ việc thực tế bằng sự tự tin, trách nhiệm và nhân văn. Và đó cũng là cách ngành Thanh tra đang từng bước xây dựng một đội ngũ vững vàng, góp phần giữ vững kỷ cương, củng cố niềm tin của Nhân dân vào chính quyền.
Thuỳ Trang
Chiều 26/9, UBND tỉnh An Giang phối hợp với Trường Cán bộ thanh tra tổ chức Lễ bế giảng Lớp bồi dưỡng chuyên sâu cho cán bộ, công chức làm công tác tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
Trong thời gian học tập, các học viên đã được nghiên cứu 5 chuyên đề trọng tâm, được “thiết kế riêng” gắn với tình hình thực tế của An Giang, bao gồm: (1) thẩm quyền, trách nhiệm của chính quyền địa phương hai cấp trong tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; (2) trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại; (3) trình tự, thủ tục giải quyết tố cáo; (4) công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, kiểm soát tài sản, thu nhập; (5) quản lý nhà nước và chế độ thông tin, báo cáo trong lĩnh vực này khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Phát biểu tại Lễ bế giảng, TS. Nguyễn Huy Hoàng – Giảng viên cao cấp, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ thanh tra – ghi nhận: “Các học viên đã tiếp thu nghiêm túc, chủ động trao đổi, thảo luận những tình huống thực tiễn phát sinh ở cơ sở. Điều này cho thấy nhu cầu rất lớn trong việc cập nhật kiến thức pháp luật, kỹ năng xử lý vụ việc gắn với đặc thù của mô hình chính quyền hai cấp. Tôi tin rằng, sau khóa học, cán bộ, công chức của tỉnh An Giang sẽ vận dụng hiệu quả vào thực tế, góp phần giải quyết dứt điểm vụ việc ngay từ cơ sở, hạn chế khiếu kiện vượt cấp.”
Tại buổi Bế giảng, học viên bày tỏ sự hài lòng trước tính thiết thực của chương trình. Ông Nguyễn Văn Tuấn, chia sẻ: “Trong quá trình công tác, tôi thường gặp khó khăn khi áp dụng quy định mới về giải quyết khiếu nại, tố cáo. Nhờ khóa bồi dưỡng, tôi đã nắm chắc hơn về thẩm quyền, trình tự, cũng như cách phối hợp với các cơ quan liên quan để xử lý vụ việc kịp thời, đúng luật.”
Khóa học giúp nâng cao năng lực chuyên môn, mà còn góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức vững vàng về pháp luật, bản lĩnh trong thực thi nhiệm vụ. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục thực hiện hiệu quả công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong giai đoạn mới./.
Thuỳ Trnag
Gắn lý thuyết với thực tiễn, học để làm, tập huấn để vận dụng ngay khi trở về cơ sở, đó là tinh thần nổi bật tại lớp bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ công tác thanh tra, tiếp công dân, xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí năm 2025 do Trường Cán bộ Thanh tra, Thanh tra Chính phủ phối hợp tổ chức tại tỉnh Phú Thọ từ ngày 26 – 27/9.
Không chỉ đơn thuần nghe giảng, học viên được trực tiếp tham gia xử lý các tình huống cụ thể thường gặp trong thực tiễn công tác, nhất là tình huống khiếu kiện đông người, căng thẳng. Ảnh: Lan Anh
Bài bản, khoa học, hiệu quả
Lớp học đã thu hút 310 cán bộ, công chức đến từ Thanh tra tỉnh, các sở, ngành và 148 xã, phường. Không chỉ đơn thuần nghe giảng, học viên được trực tiếp tham gia xử lý các tình huống cụ thể thường gặp trong thực tiễn công tác, nhất là tình huống khiếu kiện đông người, căng thẳng.
Một học viên chia sẻ: “Đây là cách làm rất thiết thực. Học qua tình huống thực tế giúp cán bộ không chỉ nắm luật mà còn rèn bản lĩnh xử lý. Nhiều cán bộ cơ sở chưa từng trải qua tình huống đông người, nay được tập huấn sẽ tự tin hơn. Tôi tin rằng hiệu quả công tác sẽ nâng lên rõ rệt”.
Ông Nguyễn Tiến Sinh, Chánh Thanh tra tỉnh Phú Thọ phát biểu tại buổi tập huấn. Ảnh: Lan Anh.
Phát biểu tại buổi tập huấn, ông Nguyễn Tiến Sinh, Chánh Thanh tra tỉnh Phú Thọ khẳng định, việc Thanh tra Chính phủ và Trường Cán bộ Thanh tra phối hợp tổ chức chương trình ngay tại địa phương có ý nghĩa thiết thực, giúp đội ngũ cán bộ, công chức kịp thời cập nhật những quy định mới, nhất là Luật Thanh tra năm 2025 vừa được ban hành. Với sự tham gia của hơn 300 cán bộ thuộc Thanh tra tỉnh, các sở, ngành cùng 148 xã, phường, chương trình lần này tạo dấu ấn ở cách tiếp cận tình huống giả định gắn sát thực tiễn, từ thanh tra đất đai, xây dựng, đầu tư đến công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng chống tham nhũng, tiêu cực.
Theo Chánh Thanh tra tỉnh, đây là dịp để học viên rèn luyện kiến thức, bản lĩnh, kỹ năng xử lý tình huống, từ đó nâng cao hiệu quả thực thi công vụ, góp phần xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.
Theo thống kê, tính đến ngày 25/9/2025, Trường Cán bộ Thanh tra đã tổ chức bồi dưỡng, phối hợp tập huấn cho 6.847 học viên tại 15 địa phương. Trong tháng 8 và 9, nhà trường cùng các cục, vụ thuộc Thanh tra Chính phủ hỗ trợ 10 tỉnh, thành gồm Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai, Hà Nội, Đồng Nai, Lai Châu, TP Hồ Chí Minh, Quảng Ngãi, Nghệ An và Quảng Trị, với 6.170 cán bộ, công chức tham gia. Song song, 5 khóa học tại Tây Ninh, Hải Phòng, Lâm Đồng, Cần Thơ, An Giang đã bồi dưỡng thêm 713 học viên.
Như vậy, chỉ trong vòng hai tháng, tổng cộng 7.163 cán bộ, công chức ở 16 tỉnh, thành phố đã được tiếp cận phương pháp đào tạo mới. Đây là con số ấn tượng, thể hiện hiệu quả lan tỏa mạnh mẽ của chương trình.
Toàn cảnh buổi tập huấn. Ảnh: Lan Anh
Hướng tới bền vững
Điểm nhấn đặc biệt tại Phú Thọ là phương pháp nhập vai tình huống. Các thanh tra viên của Thanh tra tỉnh đóng vai người dân đi khiếu kiện tập thể đông người, còn học viên phải hóa thân thành cán bộ tiếp dân để xử lý. Với sự hướng dẫn của giảng viên Trường Cán bộ Thanh tra và lãnh đạo các cục, vụ của Thanh tra Chính phủ, mỗi tình huống đều được mổ xẻ, phân tích gắn với quy định pháp luật và kinh nghiệm thực tiễn.
Qua đó, học viên không chỉ được “thử lửa” trong lớp, mà còn rèn được sự bình tĩnh, khả năng lắng nghe, phân tích, đối thoại và giải quyết vấn đề. Nhiều cán bộ thừa nhận: trước đây chỉ ngồi nghe giảng, ghi chép; nay được nhập vai xử lý, cảm thấy công việc gần gũi và dễ tiếp thu hơn nhiều.
Trường Cán bộ Thanh tra là đơn vị được Tổng Thanh tra Chính phủ giao chủ trì đã chú trọng xây dựng giáo trình sát thực tế. Theo ông Nguyễn Tuấn Khanh, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra, Thanh tra Chính phủ, sau khi triển khai chính quyền hai cấp, nhiều giảng viên, chuyên gia giàu kinh nghiệm còn trực tiếp đi khảo sát tại xã, phường để nắm vướng mắc, từ đó điều chỉnh nội dung cho phù hợp. Những buổi tập huấn trở thành diễn đàn trao đổi cởi mở, nơi cán bộ cơ sở được chia sẻ và được tháo gỡ ngay những khó khăn trong công việc hằng ngày.
Dự kiến đến hết tháng 11/2025, phương pháp tập huấn “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn trực tiếp và thực hành tại chỗ sẽ được triển khai xong ở tất cả các tỉnh, thành phố trên cả nước. Mục tiêu là bảo đảm mọi cán bộ, công chức trong lĩnh vực thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng đều được bồi dưỡng, nâng cao nghiệp vụ.
Ông Nguyễn Tuấn Khanh, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra phát biểu tại buổi tập huấn. Ảnh: Lan Anh.
“Việc chú trọng đào tạo kỹ năng thực hành còn có ý nghĩa giảm tải cho cấp trên. Khi cán bộ cấp xã, phường nắm chắc quy trình, nhiều vụ việc sẽ được giải quyết dứt điểm ngay tại địa bàn, hạn chế khiếu kiện vượt cấp, phức tạp, đông người. Đây cũng là yêu cầu then chốt mà Tổng Bí thư Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh: phải giải quyết từ gốc, từ cơ sở, để củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước”, ông Nguyễn Tuấn Khanh nhấn mạnh.
Không chỉ dừng ở đó, Thanh tra Chính phủ đang xây dựng chương trình bồi dưỡng chuyên sâu về nghiệp vụ kiểm tra chuyên ngành và xử phạt vi phạm hành chính theo từng lĩnh vực, cũng như các chương trình về kỹ năng thực hành phòng ngừa tham nhũng, vi phạm pháp luật trong các lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tham nhũng, tiêu cực để triển khai trên phạm vi cả nước. Dự kiến, cuối tháng 10/2025, các lớp do Trường Cán bộ Thanh tra phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức sẽ lần lượt được khai giảng.
Từ những con số cụ thể đến phương pháp đào tạo sáng tạo, có thể thấy nỗ lực đồng bộ của Thanh tra Chính phủ và Trường Cán bộ Thanh tra đang từng bước hiện thực hóa mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Khi lý thuyết gắn liền thực tiễn, khi tình huống giả định được xử lý như thật, hiệu quả công việc sẽ được nâng lên rõ rệt, tạo nền tảng cho một nền hành chính phục vụ, liêm chính, kỷ cương và hiệu quả.
Lan Anh
(Nguồn: Thanhtra.com.vn)
Sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, công tác tiếp công dân (TCD), giải quyết khiếu nại, tố cáo (KNTC) tại Phú Thọ tuy đã đạt nhiều kết quả tích cực, song vẫn còn không ít tồn tại, hạn chế. Trước thực tế đó, UBND tỉnh Phú Thọ đã ban hành Chỉ thị, trong đó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu phải tăng cường và nâng cao hiệu quả các công tác này trên địa bàn.
Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông tiếp công dân thường kỳ tháng 9/2025. Ảnh: Đức Hiền
Nâng cao trách nhiệm của cấp cơ sở
Chỉ thị ngày 23/9 của UBND tỉnh Phú Thọ nêu rõ, công tác TCD, giải quyết KNTC trên địa bàn tỉnh tiếp tục được các cấp ủy Đảng, chính quyền quan tâm chỉ đạo thường xuyên các cấp, các ngành tập trung triển khai thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả. Phần lớn đơn thư được xử lý đúng quy trình, nhiều vụ việc tồn đọng, kéo dài được giải quyết…
Tuy nhiên, một số cơ quan, đơn vị và đặc biệt là chính quyền cơ sở sau sáp nhập còn gặp khó khăn, lúng túng trong phân loại, tiếp nhận, xử lý đơn thư; năng lực của đội ngũ cán bộ chưa đồng đều; một số thủ trưởng cơ quan chưa thực hiện nghiêm túc việc TCD định kỳ; việc đối thoại, tiếp xúc trực tiếp với người dân chưa thường xuyên; dự báo tình hình KNTC đôi lúc chưa sát thực tiễn…
Trước thực tế này, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu thủ trưởng các sở, ban, ngành và Chủ tịch UBND các xã, phường quán triệt và thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh về công tác TCD, KNTC. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị phải trực tiếp TCD định kỳ, đột xuất; không được ủy quyền hoặc làm hình thức.
Các địa phương, đơn vị có trách nhiệm ban hành nội quy TCD, quy trình xử lý đơn thư rõ ràng; bố trí cán bộ chuyên trách có phẩm chất đạo đức tốt, trình độ chuyên môn vững, nắm chắc pháp luật và am hiểu thực tiễn để trực tiếp làm công tác này. Đồng thời, phải mở sổ TCD, sổ tiếp nhận và theo dõi đơn thư; bố trí phòng tiếp dân đúng quy định, thuận tiện cho Nhân dân.
Cấp cơ sở phải thực hiện nghiêm việc phân loại, xử lý đơn thư theo đúng trình tự, thủ tục, thẩm quyền, bảo đảm chính xác và kịp thời. Các vụ việc phải được giải quyết ngay từ khi mới phát sinh, không để tồn đọng, kéo dài hoặc phát triển thành điểm nóng. Việc đối thoại với công dân trong quá trình giải quyết phải được tăng cường, gắn với công tác dân vận, phổ biến chính sách, pháp luật để người dân hiểu, chấp hành.
Các cơ quan, đơn vị cũng phải thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thi hành công vụ của cán bộ, công chức, xử lý nghiêm hành vi nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong tiếp nhận, xử lý đơn thư, cập nhật đầy đủ dữ liệu trên hệ thống quốc gia, góp phần minh bạch, nâng cao chất lượng giải quyết…
Tăng cường phối hợp, xử lý dứt điểm vụ việc đông người, phức tạp
Đối với những vụ việc đông người, phức tạp, kéo dài, Chủ tịch UBND tỉnh giao Tổ công tác giải quyết KNTC phức tạp xây dựng kế hoạch rà soát, lập danh sách cụ thể. Tổ công tác sẽ làm việc trực tiếp với UBND các xã, phường để nghe báo cáo, chỉ đạo, cho ý kiến xử lý từng vụ việc.
Các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh phải tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin, bảo đảm sự thống nhất trong quá trình xem xét, giải quyết, nhất là đối với những vụ việc tiềm ẩn nguy cơ phức tạp. Mục tiêu là xử lý dứt điểm, không để phát sinh thành “điểm nóng” hoặc khiếu kiện vượt cấp lên Trung ương.
Việc phối hợp liên ngành cũng gắn liền với công tác dân vận, vận động người dân chấp hành quyết định giải quyết của cơ quan có thẩm quyền. Đây được coi là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm ổn định tình hình an ninh trật tự, tạo điều kiện cho phát triển kinh tế – xã hội.
Thanh tra tỉnh nâng cao chất lượng tham mưu, tăng cường thanh tra trách nhiệm
Nhiệm vụ của Thanh tra tỉnh được xác định rất rõ ràng. Trước hết, cơ quan này phải tiếp tục nâng cao chất lượng tham mưu cho Chủ tịch UBND tỉnh trong giải quyết các vụ việc KNTC thuộc thẩm quyền, bảo đảm đúng pháp luật, khách quan, sát thực tiễn. Đối với những vụ việc đã có quyết định giải quyết nhưng công dân còn khiếu kiện, Thanh tra tỉnh phải chủ động rà soát, đề xuất biện pháp xử lý phù hợp.
Thanh tra tỉnh còn được giao nhiệm vụ thanh tra trách nhiệm của thủ trưởng các sở, ngành, địa phương trong việc chấp hành pháp luật về TCD, KNTC. Trọng tâm là những nơi phát sinh nhiều đơn thư, vụ việc phức tạp, kéo dài, nơi dư luận xã hội quan tâm. Qua đó, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh, xử lý nghiêm các vi phạm.
Bên cạnh đó, Thanh tra tỉnh phải chủ động tham mưu biện pháp xử lý các vụ việc đông người, phức tạp, kéo dài, không để trở thành “điểm nóng”. Những vụ việc cần xin ý kiến bộ, ngành Trung ương thì phải kịp thời báo cáo, đề xuất để triển khai thực hiện.
Chủ tịch UBND tỉnh cũng giao Thanh tra tỉnh nghiên cứu, tham mưu tổ chức tập huấn định kỳ cho đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp dân, KNTC; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, truyền thông trong tuyên truyền pháp luật; triển khai hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia về TCD, xử lý đơn thư. Đồng thời, Thanh tra tỉnh chủ trì phối hợp với Ban TCD tỉnh, Văn phòng UBND tỉnh kiểm tra, đôn đốc việc chấp hành chế độ báo cáo, tiến độ giải quyết các vụ việc do cấp trên giao./.
Trần Kiên
(Nguồn: Thanhtra.com.vn)
Báo cáo kết quả công tác cải cách hành chính (CCHC) quý III/2025, Thanh tra Chính phủ cho biết, kế hoạch CCHC năm 2025 của Thanh tra Chính phủ đã bám sát chương trình CCHC của Chính phủ và phù hợp với đặc thù các nhiệm vụ của ngành trong lĩnh vực thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng.
Kế hoạch CCHC năm 2025 của Thanh tra Chính phủ đã bám sát chương trình CCHC của Chính phủ và phù hợp với đặc thù các nhiệm vụ của ngành. Ảnh: PV
Đa dạng công tác tuyên truyền, phổ biến về CCHC
Nhằm triển khai thực hiện có hiệu quả công tác CCHC, ngay từ đầu năm, Thanh tra Chính phủ đã ban hành Kế hoạch CCHC năm 2025, trong đó xác định 46 nhiệm vụ trên 7 lĩnh vực CCHC cần thực hiện: Công tác chỉ đạo, điều hành CCHC; xây dựng, hoàn thiện thể chế; cải cách thủ tục hành chính (TTHC); cải cách tổ chức bộ máy; cải cách chế độ công vụ; cải cách tài chính công; xây dựng Chính phủ điện tử số.
Đồng thời, Thanh tra Chính phủ đã ban hành các kế hoạch để triển khai công tác CCHC đối với từng lĩnh vực cụ thể. Các kế hoạch của Thanh tra Chính phủ đều bám sát nội dung chương trình CCHC của Chính phủ.
Trên cơ sở đó, các đơn vị đã cụ thể hoá, xây dựng và triển khai Kế hoạch CCHC của đơn vị bảo đảm gắn kết với các nhiệm vụ chuyên môn.
Lãnh đạo Thanh tra Chính phủ, Ban Chỉ đạo CCHC và thủ trưởng các đơn vị đã phát huy vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu, thường xuyên đôn đốc, chỉ đạo các đơn vị triển khai nhiệm vụ CCHC theo kế hoạch và kịp thời chấn chỉnh, khắc phục những tồn tại, yếu kém trong công tác CCHC tại các cuộc họp giao ban cấp vụ và trong các cuộc sinh hoạt chuyên môn định kỳ.
Công tác tuyên truyền, phổ biến về CCHC được Thanh tra Chính phủ thực hiện thường xuyên, đa dạng, trong đó có lồng ghép CCHC vào công tác chuyên môn, tuyên truyền tại các cuộc họp của cơ quan, đơn vị, qua đó giúp cán bộ, công chức, viên chức nắm vững các nội dung cơ bản về CCHC…
Thực hiện chương trình xây dựng pháp luật của Quốc hội, Chính phủ, Tổng Thanh tra Chính phủ đã ban hành Quyết định số 669/QĐ-TTCP ngày 31/12/2024 về Kế hoạch xây dựng thể chế năm 2025 của Thanh tra Chính phủ. Trên cơ sở đó, Thanh tra Chính phủ đã triển khai xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật trên các lĩnh vực quản lý Nhà nước của ngành Thanh tra để trình cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền, như: Ban hành Luật Thanh tra số 84/2025/QH15 ngày 25/6/2025; Nghị định số 216/2025/NĐ-CP ngày 5/8/2025 quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn thi hành Luật Thanh tra; Nghị định số 141/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực quản lý Nhà nước của Thanh tra Chính phủ (Thông tư 02/2025/TT-TTCP); Thông tư số 01/2025/TT-TTCP ngày 19/6/2025 quy định thời hạn lưu trữ hồ sơ, tài liệu ngành Thanh tra; Thông tư số 02/2025/TT-TTCP ngày 25/6/2025 hướng dẫn thực hiện một số quy định thuộc lĩnh vực quản lý Nhà nước của Thanh tra Chính phủ liên đến chính quyền địa phương 2 cấp.
Tỷ lệ hồ sơ TTHC được giải quyết đạt 100%
Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ đã thực hiện nghiên cứu, góp ý nhiều dự thảo văn bản pháp luật do các bộ, ngành gửi xin ý kiến; hướng dẫn, trả lời về chuyên môn, nghiệp vụ đối với một số trường hợp. Nội dung góp ý đã quán triệt tinh thần của Luật Thanh tra, Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Phòng, chống tham nhũng và các quy định pháp luật khác, giúp bộ, ngành và Chính phủ có cơ sở hoàn thiện và quyết định đối với các văn bản dự thảo.
Thanh tra Chính phủ công bố các quyết định về công tác cán bộ. Ảnh: PV
Các hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ về thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng giúp đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ trong cách hiểu và áp dụng pháp luật, giúp thanh tra các bộ, ngành, địa phương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Trong quý III/2025, Thanh tra Chính phủ thực hiện theo dõi, rà soát, TTHC thuộc phạm vi chức năng quản lý của Thanh tra Chính phủ; cập nhật trên cơ sở dữ liệu Cổng dịch vụ công quốc gia.
Đến nay, 100% TTHC phát sinh trong lĩnh vực tiếp công dân thuộc thẩm quyền giải quyết của Thanh tra Chính phủ được thực hiện tiếp nhận, trả kết quả tại Bộ phận Một cửa, xử lý theo quy trình điện tử nội bộ; tiếp tục triển khai việc số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết TTHC tại Bộ phận Một cửa theo đúng quy định. Tỷ lệ hồ sơ TTHC được giải quyết đạt 100%.
Về cải cách tổ chức bộ máy, trong quý III/2025, Vụ Tổ chức cán bộ đã tham mưu Ban Thường vụ Đảng ủy Thanh tra Chính phủ tiếp nhận và sắp xếp lại tổ chức bộ máy theo Nghị định 109/2025/NĐ-CP; ổn định công tác tổ chức bộ máy sau khi tiếp nhận thanh tra các bộ, ngành về Thanh tra Chính phủ theo Đề án sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Ban Chỉ đạo Trung ương tổng kết Nghị quyết 18.
Cùng với đó, công tác cải cách chế độ công vụ, công chức; cải cách tài chính công; xây dựng và phát triển Chính phủ điện tử, Chính phủ số cũng tiếp tục được quan tâm và đạt được nhiều kết quả.
Trong quý IV/2025, Thanh tra Chính phủ tiếp tục tăng cường công tác chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo Thanh tra Chính phủ và Thủ trưởng các vụ, cục, đơn vị đối với công tác CCHC; nâng cao tinh thần trách nhiệm, gắn trách nhiệm của Thủ trưởng các vụ, cục, đơn vị trong việc triển khai các nhiệm vụ CCHC.
Bên cạnh đó, hoàn thành 100% các nhiệm vụ theo Kế hoạch CCHC năm 2025 của Thanh tra Chính phủ. Trình Tổng Thanh tra ban hành các thông tư quy trình nghiệp vụ về thanh tra, tiếp công dân, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo.
Triển khai Đề án sắp xếp tổ chức bộ máy ngành Thanh tra và Thanh tra Chính phủ; thực hiện luân chuyển, điều động, bổ nhiệm, tuyển dụng, tiếp nhận công chức, viên chức năm 2025; triển khai đề án vị trí việc làm khối đơn vị hành chính đã được Tổng Thanh tra phê duyệt.
Tiếp tục thực hiện việc phân cấp, ủy quyền và tổ chức thực hiện trong quản lý tài chính, tài sản, đầu tư xây dựng công nghệ thông tin, đấu thầu mua sắm và kiểm tra nội bộ theo quy định. Kiểm tra, giám sát về quản lý tài chính, tài sản đối với các đơn vị trực thuộc theo quy định.
Đồng thời nâng cấp Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về khiếu nại, tố cáo; tiếp tục thực hiện Đề án “Xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về kiểm soát tài sản, thu nhập”.
Phương Anh
(Nguồn: Thanhtra.com.vn)