Ngày 31/3/2026, Ban chủ nhiệm đề tài khoa học cấp bộ: “Hoàn thiện thể chế về kiểm tra của cơ quan quản lý Nhà nước” tổ chức Hội thảo hoàn thiện đề cương nghiên cứu. TS. Nguyễn Thị Thu Nga, Khoa Nghiệp vụ 1, Trường CBTT – Chủ nhiệm đề tài, chủ trì Hội thảo.
TS. Nguyễn Thị Thu Nga cho biết, thanh tra, kiểm tra, giám sát là các phương thức để kiểm soát trong quản lý nhà nước, là chức năng cơ bản, tất yếu của quản lý nhà nước, nhằm bảo đảm các cơ quan, tổ chức và cá nhân tuân thủ các chính sách, quy định của Nhà nước và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước.
Hoạt động kiểm tra giúp cơ quan quản lý nhà nước thường xuyên theo dõi, đánh giá mức độ tuân thủ các quy định, quy trình, qua đó ngăn ngừa và xử lý hành vi vi phạm.
Thời gian qua, thể chế về kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước đã được quan tâm hoàn thiện nhưng vẫn còn những quan điểm, nhận thức khác nhau; Từ trước đến nay, mặc dù chưa có văn bản quy phạm pháp luật chuyên biệt về kiểm tra nhưng đã có nhiều văn bản quy định về hoạt động kiểm tra trên các ngành, lĩnh vực khác nhau.
TS. Nguyễn Thị Thu Nga cho rằng, việc có nhiều quy định rải rác về hoạt động kiểm tra trong các ngành, lĩnh vực khác nhau nhưng lại không dựa trên những nguyên tắc, quy chuẩn chung về hoạt động này có thể dẫn đến những khoảng trống hoặc chồng chéo, trùng lặp và thiếu thống nhất.
Những khoảng trống, hạn chế về thể chế đã dẫn tới những chồng chéo, khó khăn, vướng mắc trong thực hiện đòi hỏi phải làm rõ để sửa đổi, bổ sung thể chế phù hợp hơn với thực tiễn, với yêu cầu của Đảng, nhà nước và đảm bảo tính khả thi.
Một số cơ quan kiểm tra còn gặp khó khăn khi làm việc với các tổ chức, cá nhân, đặc biệt là các doanh nghiệp có hiểu biết tốt về pháp lý do thiếu căn cứ pháp lý. Cách thức tiến hành của các cơ quan cũng có sự khác nhau do mỗi cơ quan vận dụng các quy định khác nhau.
Trong một số trường hợp cụ thể, có sự lúng túng trong việc lựa chọn kiểm tra hoặc thanh tra và phát sinh chồng chéo giữa những hoạt động này.
Chồng chéo phát sinh ngay từ khâu xây dựng kế hoạch hoặc trong quá trình tiến hành thanh tra, kiểm tra. Việc tiến hành thanh tra có thể được thực hiện sau khi đã tiến hành kiểm tra nhưng việc tiếp tục này chỉ được đặt ra trong trường hợp cần thiết.
Tuy nhiên, do chưa có quy định rõ ràng nên các cơ quan còn lúng túng trong thực hiện. Một số hoạt động kiểm tra còn gây bức xúc cho người dân và doanh nghiệp, tạo gánh nặng tuân thủ và có nguy cơ phát sinh tiêu cực.
Với mục tiêu làm sáng tỏ cơ sở lý luận, thể chế và thực tiễn để đề xuất các quan điểm và giải pháp hoàn thiện thể chế về kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước (theo ngành, lĩnh vực) đáp ứng yêu cầu tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả.
Đề tài được kết cấu theo 03 chương: i) Cơ sở lý luận về thể chế kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực; ii) Thực trạng thể chế về kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực; iii) Quan điểm, giải pháp hoàn thiện thể chế về kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực tại việt nam trong thời gian tới.
Tại hội thảo, các đại biểu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu đề tài, trong bối cảnh hiện nay, việc phân định giữa thanh tra và kiểm tra là cần thiết.
Đối với nội dung nghiên cứu, các đại biểu đề nghị làm rõ vai trò của kiểm tra chuyên ngành, đồng thời đi sâu nghiên cứu theo từng lĩnh vực cụ thể.
Đề tài cần phải xác định rõ phạm vi, bổ sung đặc điểm của hoạt động kiểm tra trong từng lĩnh vực và đề xuất giải pháp phù hợp khi bộ, ngành không còn tổ chức thanh tra. Bên cạnh đó, cần mở rộng đối tượng nghiên cứu, phân bổ lại tiêu chí và bổ sung căn cứ tiến hành kiểm tra.
Kết thúc Hội thảo, Chủ nhiệm đề tài phát biểu tiếp thu ý kiến góp ý của đại biểu tham dự để hoàn thiện đề cương và triển khai nghiên cứu đề tài trong thời gian tới./.