Ngày 23/03/2026, Ban chủ nhiệm đề tài khoa học cấp bộ: “Hoàn thiện thể chế về kiểm tra của cơ quan thanh tra” tổ chức Hội thảo hoàn thiện đề cương nghiên cứu. TS. Lê Thanh Thuỷ – Phó Trưởng khoa Nghiệp vụ 1, TCBTT – Chủ nhiệm đề tài, chủ trì Hội thảo.
Theo TS Lê Thanh Thủy, hoạt động kiểm tra giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong quản lý nhà nước. Thông qua kiểm tra, cơ quan hành chính kịp thời phát hiện, phòng ngừa, xử lý vi phạm; duy trì kỷ luật, kỷ cương trong thi hành công vụ và trong việc chấp hành pháp luật của tổ chức, cá nhân.
Trong bối cảnh hệ thống pháp luật đang được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, hiện đại và hội nhập, yêu cầu thể chế hóa đầy đủ hoạt động kiểm tra theo các luật hiện hành trở nên cấp thiết.
Hiện nay, Luật Thanh tra năm 2025, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Tiếp công dân và Luật Phòng, chống tham nhũng đều có quy định liên quan đến hoạt động kiểm tra, song chưa được thiết kế thành một chỉnh thể thống nhất.
Các quy định về kiểm tra còn phân tán ở nhiều văn bản pháp luật, thiếu sự chuẩn hóa về khái niệm, phạm vi, trình tự, thủ tục, thẩm quyền và cơ chế phối hợp. Điều này dẫn đến cách hiểu, cách áp dụng khác nhau giữa các cơ quan, gây lúng túng trong thực tiễn và làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước.
Toàn cảnh Hội thảo
Mặt khác, sự phân tán trong quy định pháp luật không chỉ gây khó khăn cho việc áp dụng mà còn dẫn đến cách hiểu không thống nhất giữa các bộ, ngành và địa phương. Thực tế cho thấy, cùng một nội dung kiểm tra nhưng có thể được triển khai theo những cách khác nhau, thiếu tiêu chí chung, làm giảm hiệu quả và tính minh bạch của hoạt động kiểm tra.
Không chỉ dừng lại ở bất cập về thể chế, thực tiễn triển khai hoạt động kiểm tra của cơ quan thanh tra trong những năm qua cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Dù đã đạt được một số kết quả nhất định trong việc chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương hành chính và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân, song hoạt động kiểm tra ở nhiều nơi vẫn mang tính phân tán, thiếu hệ thống. Việc thiếu các tiêu chí và quy trình kiểm tra thống nhất đã khiến cho hoạt động này chưa phát huy hết vai trò. Cơ chế theo dõi, kiểm tra sau thanh tra và sau khi giải quyết khiếu nại, tố cáo chưa được tổ chức một cách bài bản, dẫn đến tình trạng “hậu kiểm” còn yếu. Việc tổng hợp, chia sẻ dữ liệu và thông tin phục vụ kiểm tra cũng còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu của quản lý hiện đại.
Tại hội thảo, các đại biểu đã góp ý cụ thể cho đề cương nghiên cứu, tập trung vào việc làm rõ các vấn đề lý luận cơ bản về kiểm tra trong quản lý nhà nước; đánh giá toàn diện thực trạng pháp luật và thực tiễn tổ chức thực hiện; đồng thời đề xuất các nhóm giải pháp mang tính khả thi cao; đề nghị cần xây dựng một khung pháp lý thống nhất về kiểm tra của cơ quan thanh tra, trong đó xác định rõ nội hàm khái niệm, nguyên tắc, thẩm quyền và quy trình thực hiện; đầu ra đề tài cần tập trung kiến nghị hoàn thiện các cơ chế kiểm tra của cơ quan thanh tra, đồng thời thu hẹp, xác định rõ đối tượng nghiên cứu để bảo đảm tính trọng tâm, cụ thể và khả thi của các đề xuất.
Ngoài ra, đề tài cần nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động kiểm tra, xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung, tăng cường kết nối và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan. Đây được xem là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả, tính minh bạch và khả năng giám sát của hoạt động kiểm tra trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.
Kết thúc Hội thảo, Chủ nhiệm đề tài phát biểu tiếp thu ý kiến góp ý của đại biểu tham dự để hoàn thiện đề cương và triển khai nghiên cứu đề tài trong thời gian tới./.