Ngày 20/03/2026, Ban chủ nhiệm đề tài khoa học cấp bộ: “Hoạt động thanh tra trong môi trường điện tử” tổ chức Hội thảo hoàn thiện đề cương nghiên cứu. TS. Trần Văn Long – Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, TTCP – Chủ nhiệm đề tài, chủ trì Hội thảo.
Theo TS. Trần Văn Long, Luật Thanh tra năm 2025 được ban hành nhằm thể chế hóa hàng loạt chủ trương, kết luận quan trọng của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đặc biệt là Kết luận số 127-KL/TW về tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và Kết luận số 134-KL/TW về Đề án sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Thanh tra trên môi trường điện tử, thanh tra trực tuyến, từ xa dựa trên dữ liệu điện tử là một chính sách mới, được thể chế hóa lần đầu mang tính nguyên tắc tại Luật Giao dịch điện tử.
Thanh tra trực tuyến, từ xa dựa trên dữ liệu điện tử được thể chế hoá trong Luật Thanh tra năm 2025, Nghị định số 216/2025/NĐ-CP ngày 05/8/2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Thanh tra; Nghị định số 217/2025/NĐ- CP ngày 05/8/2025 của Chính phủ về hoạt động kiểm tra chuyên ngành.
Các quy định về thanh tra trực tuyến, từ xa dựa trên dữ liệu điện tử được tiếp cận theo hướng là phương thức tiến hành, không quy định cứng thành một quy trình đầy đủ, song song với quy trình thanh tra trực tiếp như hiện nay. Việc tiến hành thanh tra trực tuyến dựa trên dữ liệu điện tử, hay thanh tra trực tiếp, sử dụng cả dữ liệu giấy và dữ liệu điện tử để xác minh, làm rõ chỉ thực hiện ở một số khâu, một số nội dung trong quy trình tiến hành một cuộc thanh tra; tuỳ theo điều kiện cho phép thực hiện.
Thanh tra trực tuyến chủ yếu tiếp cận thực hiện ở một số khâu, giai đoạn trong trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra, như: Công bố quyết định thanh tra; công khai kết luận thanh tra; làm việc với đối tượng thanh tra từ xa …; kiểm tra, xác minh thông tin, tài liệu … là dữ liệu điện tử; thực hiện xem xét, đánh giá về trách nhiệm của đối tượng thanh tra dựa trên dữ liệu điện tử (nếu có) như hồ sơ, tài liệu, số liệu … nhất là những cơ quan, tổ chức, đơn vị được quản lý bằng hồ sơ, dữ liệu điện tử (thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội … ); báo cáo trong quá trình tiến hành thanh tra thực hiện qua môi trường điện tử … Thanh tra trực tuyến, từ xa, dựa trên dữ liệu điện tử chủ yếu thực hiện khi hồ sơ, tài liệu … liên quan đến nội dung thanh tra được số hóa. Việc tiến hành này cần các điều kiện bảo đảm về an toàn thông tin, dữ liệu và các phương tiện, điều kiện thực hiện.
Với mục tiêu đề xuất quan điểm, giải pháp nhằm xây dựng, hoàn thiện pháp luật và thực hiện có hiệu quả hoạt động thanh tra trên môi trường điện tử. Đề tài kết cấu gồm 03 Chương: i) Những vấn đề lý luận về hoạt động thanh tra trên môi trường điện tử; ii) Quy định pháp luật và thực tiễn thanh tra trên môi trường điện tử; iii) Định hướng, giải pháp cho việc hoàn thiện quy định và thực hiện có hiệu quả thanh tra trên môi trường điện tử.
Tại hội thảo, các đại biểu đều thống nhất đánh giá cao tính cấp thiết của đề tài. Nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, nếu không nhanh chóng hoàn thiện cơ sở pháp lý và triển khai hiệu quả thanh tra điện tử, sẽ khó đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước hiện đại.
Một số đại biểu cũng đề xuất cần học hỏi kinh nghiệm quốc tế, đồng thời xây dựng lộ trình triển khai phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam. Việc thí điểm ở một số lĩnh vực, địa phương trước khi nhân rộng cũng được xem là hướng đi khả thi….
Kết thúc Hội thảo, Chủ nhiệm đề tài phát biểu tiếp thu ý kiến góp ý của đại biểu tham dự để hoàn thiện đề cương và triển khai nghiên cứu đề tài trong thời gian tới./.