Ngày 20/03/2026, Ban chủ nhiệm đề tài khoa học cấp cơ sở: “Công tác tiếp công dân, tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của chính quyền cấp tỉnh” tổ chức Hội thảo hoàn thiện đề cương nghiên cứu. Th.S Phạm Trần Tuấn Trưởng phòng Hành chính Tổ chức, TCBTT – Chủ nhiệm đề tài, chủ trì Hội thảo.
Theo ThS. Phạm Trần Tuấn, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh đại diện cho một trụ cột cốt lõi trong hệ thống hành chính nhà nước Việt Nam, nơi mà nguyên tắc “của dân, do dân, vì dân” được cụ thể hóa thông qua cơ chế đối thoại trực tiếp giữa chính quyền và nhân dân. Không chỉ dừng lại ở vai trò bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân và tổ chức, công tác này còn là công cụ chiến lược để củng cố niềm tin xã hội, ngăn chặn các điểm nóng tiềm ẩn và thúc đẩy sự ổn định chính trị – xã hội.
Trong bối cảnh cải cách hành chính sâu rộng, việc nghiên cứu công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của chính quyền địa phương, trong đó Ủy ban nhân dân cấp tỉnh – cấp hành chính giữ vị trí then chốt trong hệ thống phân cấp – trở thành nhu cầu cấp thiết, nhằm thích ứng với những biến đổi về tổ chức bộ máy và công nghệ, đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước ngày càng cao.
Theo Chủ nhiệm đề tài, trong giai đoạn 2018-2025, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh thể hiện sự chuyển dịch rõ nét: số lượng đoàn đông người tăng dần từ mức thấp do giãn cách xã hội ban đầu lên mức cao kỷ lục vào năm cuối, với khiếu nại đất đai luôn chiếm tỷ trọng chủ đạo (trung bình 58–64%); tỷ lệ giải quyết khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị thuộc thẩm quyền cải thiện từ khoảng 82% lên 85%, nhưng tỷ lệ thi hành quyết định có hiệu lực pháp luật vẫn duy trì ở mức khiêm tốn (82–86%), phản ánh những hạn chế hệ thống như xử lý chậm trễ, trùng lặp đơn thư và né tránh trách nhiệm.
Một trong những yếu tố làm gia tăng tính phức tạp của công tác này là quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức chính quyền địa phương sang hai cấp, chính thức triển khai từ ngày 1/7/2025. Việc bãi bỏ cấp huyện, tinh gọn số lượng đơn vị hành chính cấp tỉnh và phân cấp mạnh cho cấp xã đã tạo ra một hệ thống quản lý mới, vừa hiệu quả hơn nhưng cũng đặt ra không ít thách thức.
Trong mô hình này, UBND cấp tỉnh trở thành “đầu mối trung tâm”, chịu trách nhiệm trực tiếp chỉ đạo, điều hành và giám sát toàn bộ quy trình tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Điều này đồng nghĩa với việc áp lực công việc tăng lên đáng kể, nhất là khi nhiều vụ việc trước đây do cấp huyện xử lý nay được chuyển thẳng lên cấp tỉnh.
Bên cạnh đó, sự thay đổi về cơ chế vận hành cũng làm nảy sinh nguy cơ chồng chéo thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã, đặc biệt trong giai đoạn chuyển tiếp. Nếu không có hướng dẫn cụ thể và thống nhất, rất dễ dẫn đến tình trạng đùn đẩy trách nhiệm hoặc xử lý không nhất quán.
Với mục tiêu làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn, đưa ra quan điểm, giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân, tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của chính quyền cấp tỉnh. Cụ thể là của Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Đề tài được kết cấu thành 03 chương: i) Một số vấn đề chung về công tác tiếp công dân, tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của chính quyền cấp tỉnh; ii) Thực trạng công tác tiếp công dân, tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của UBND cấp tỉnh giai đoạn 2018–nay; iii) Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân, tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của UBND cấp tỉnh
Góp ý tại Hội thảo các đại biểu cho rằng: trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh cải cách hành chính và xây dựng nền quản trị hiện đại, công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà còn là thước đo quan trọng của hiệu quả quản lý nhà nước.
Việc triển khai đề tài khoa học này trong năm 2026, với phạm vi nghiên cứu từ năm 2018 đến nay, được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ những “điểm nghẽn” tồn tại, đồng thời đề xuất các giải pháp mang tính đột phá, phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Qua đó, góp phần xây dựng một nền hành chính minh bạch, hiệu lực, hiệu quả, thực sự phục vụ người dân và doanh nghiệp, đúng với tinh thần của một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn phát triển mới.
Kết thúc Hội thảo, Chủ nhiệm đề tài phát biểu tiếp thu ý kiến góp ý của đại biểu tham dự để hoàn thiện đề cương và triển khai nghiên cứu đề tài trong thời gian tới./.