Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: TH

Phát biểu khai mạc, TS Nguyễn Tuấn Khanh nhấn mạnh vai trò quan trọng của hoạt động nghiên cứu khoa học đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra trong bối cảnh hiện nay.

Ông cho rằng, việc lựa chọn đúng và trúng các chuyên đề có ý nghĩa thiết thực sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn.

TS Nguyễn Tuấn Khanh cho biết, theo quyết định của Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra về phê duyệt danh mục chuyên đề độc lập năm 2026, năm nay Trường có 15 chuyên đề trong đó 7 chuyên đề đã được thông qua. Hôm nay có 8 chuyên để tổ chức tuyển chọn chủ nhiệm.

Đây đều là những đề tài mang tính cấp thiết, gắn với thực tiễn công tác thanh tra, kiểm tra và quản lý Nhà nước.

Cụ thể, chuyên đề “Nâng cao kỹ năng nhận diện hành vi vi phạm và áp dụng pháp luật để xử lý hành vi vi phạm hành chính trong kiểm tra chuyên ngành – Thực trạng và giải pháp” do ThS Nguyễn Thị Hạnh đề xuất làm chủ nhiệm. Đề tài tập trung phân tích những khó khăn, hạn chế trong việc nhận diện và xử lý vi phạm hành chính, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thực thi.

Chuyên đề “Hoàn thiện tài liệu bồi dưỡng kỹ năng và phương pháp, biện pháp phát hiện, phòng, chống các hành vi tham nhũng, lãng phí và kiểm tra nội bộ doanh nghiệp” do ThS Phạm Thị Hường làm chủ nhiệm nhấn mạnh vai trò của công tác kiểm tra nội bộ trong doanh nghiệp. Đề tài hướng tới trang bị các kỹ năng nhận diện, phát hiện vi phạm, đồng thời đề xuất các giải pháp phòng ngừa hiệu quả trong khu vực ngoài Nhà nước.

Chuyên đề “Hoàn thiện tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ tổ trưởng tổ xác minh nội dung khiếu nại, tố cáo” do TS Phạm Tuấn Anh làm chủ nhiệm tập trung vào việc chuẩn hóa quy trình, kỹ năng xác minh. Nội dung chuyên đề góp phần nâng cao chất lượng giải quyết khiếu nại, tố cáo, đảm bảo tính khách quan, chính xác và đúng quy định pháp luật.

Chuyên đề “Hoàn thiện tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; kiểm tra nội bộ; tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo ở cơ sở y tế” do Đào Thảo Ly làm chủ nhiệm. Nội dung chuyên đề hướng tới xây dựng hệ thống tài liệu bồi dưỡng toàn diện, đáp ứng yêu cầu thực tiễn tại các cơ sở y tế, lĩnh vực đang đặt ra nhiều thách thức trong công tác quản lý và thanh tra.

Chuyên đề “Bồi dưỡng nghiệp vụ phòng ngừa tham nhũng và kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị” do ThS Trần Thị Thu Hà làm chủ nhiệm tập trung vào việc nâng cao năng lực phòng ngừa tham nhũng ngay từ khâu kiểm soát tài sản, thu nhập. Nội dung chuyên đề hướng tới xây dựng tài liệu bồi dưỡng bài bản, giúp cán bộ thanh tra nắm vững quy định pháp luật và kỹ năng thực hiện minh bạch tài sản.

Chuyên đề “Hoàn thiện tài liệu bồi dưỡng kỹ năng xử phạt vi phạm hành chính” do ThS Lê Văn Chưởng làm chủ nhiệm tiếp tục khẳng định nhu cầu cấp thiết trong việc chuẩn hóa nội dung đào tạo, bồi dưỡng về xử phạt vi phạm hành chính , một trong những nhiệm vụ quan trọng của lực lượng thanh tra.

Chuyên đề “Xây dựng chương trình bồi dưỡng chuyên sâu về kỹ năng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã” do TS Trần Thị Thúy làm chủ nhiệm được đánh giá có tính thực tiễn cao. Lĩnh vực đất đai luôn là một trong những lĩnh vực phức tạp, nhạy cảm, phát sinh nhiều vi phạm và khiếu kiện, do đó việc nâng cao năng lực xử lý cho cán bộ cấp cơ sở là hết sức cần thiết.

Chuyên đề “Cơ sở pháp lý và thực tiễn xây dựng Tạp chí khoa học thanh tra của Trường Cán bộ Thanh tra” do ThS Thân Thái Hà làm chủ nhiệm hướng tới mục tiêu xây dựng một diễn đàn học thuật chính thống, góp phần thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học trong ngành thanh tra.

Tại hội nghị, các chủ nhiệm đề xuất đã trình bày tóm tắt nội dung thuyết minh chuyên đề, làm rõ mục tiêu nghiên cứu, phương pháp thực hiện, sản phẩm dự kiến và tính ứng dụng. Hội đồng đã tiến hành thảo luận, phản biện, đánh giá khách quan, toàn diện đối với từng chuyên đề.

Các ý kiến đánh giá đều thống nhất rằng, 5 chuyên đề được lựa chọn đều có tính cấp thiết cao, nội dung phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Trường Cán bộ Thanh tra.

Đồng thời, các đề tài cũng thể hiện rõ định hướng gắn kết giữa nghiên cứu khoa học với thực tiễn công tác, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, Hội đồng cũng đưa ra nhiều góp ý cụ thể nhằm giúp các chủ nhiệm hoàn thiện thuyết minh như: cần làm rõ hơn phạm vi nghiên cứu, bổ sung căn cứ pháp lý, cập nhật các quy định mới, tăng cường tính ứng dụng của sản phẩm nghiên cứu, cũng như đảm bảo tính khả thi trong quá trình triển khai.

Kết quả, các chuyên đề đều được Hội đồng thông qua và đề nghị triển khai nghiên cứu theo kế hoạch. Đây là cơ sở quan trọng để các chủ nhiệm tiếp tục hoàn thiện nội dung, tổ chức thực hiện đảm bảo tiến độ và chất lượng đề ra.

Phát biểu kết luận hội nghị, TS Nguyễn Tuấn Khanh đánh giá cao tinh thần làm việc nghiêm túc, trách nhiệm của các thành viên Hội đồng cũng như sự chuẩn bị công phu của các chủ nhiệm chuyên đề.

Ông đề nghị các chủ nhiệm tiếp thu đầy đủ ý kiến góp ý để hoàn thiện thuyết minh, đồng thời chủ động xây dựng kế hoạch triển khai nghiên cứu một cách khoa học, hiệu quả.

Chủ tịch Hội đồng cũng nhấn mạnh yêu cầu các đề tài cần bám sát thực tiễn, đảm bảo tính ứng dụng cao, sản phẩm nghiên cứu phải phục vụ trực tiếp cho công tác đào tạo, bồi dưỡng và hoạt động chuyên môn của ngành thanh tra. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp giữa các đơn vị, huy động tối đa nguồn lực để triển khai nghiên cứu đạt kết quả tốt nhất.

Toàn cảnh tọa đàm. Ảnh: TH

Chấm dứt “một đối tượng, nhiều đoàn thanh tra”

Phát biểu khai mạc, TS Nguyễn Huy Hoàng nhấn mạnh, việc ban hành Nghị định 217/2025/NĐ-CP đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về kiểm tra chuyên ngành.

“Đây không chỉ là sự điều chỉnh kỹ thuật trong hoạt động quản lý nhà nước mà còn là bước đi nhằm thực hiện chủ trương lớn về tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống thanh tra”, ông nhấn mạnh.

Theo TS Hoàng, trong bối cảnh hiện nay, khi yêu cầu quản lý nhà nước ngày càng cao, việc phân định rõ ràng giữa thanh tra và kiểm tra chuyên ngành là cần thiết, nhằm tránh chồng chéo, trùng lặp, đồng thời bảo đảm tính linh hoạt, kịp thời trong phát hiện và xử lý vi phạm.

Chia sẻ tại tọa đàm, TS Trần Đăng Vinh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế cho biết, Nghị định 217 được xây dựng trên tinh thần thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là định hướng về sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra theo hướng “tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”.

Về điểm cốt lõi của Nghị định 217, theo TS Trần Đăng Vinh, là thiết lập một công cụ pháp lý mới trong hoạt động kiểm tra chuyên ngành, thay thế cho mô hình thanh tra chuyên ngành trước đây. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo trong hoạt động thanh tra giữa các cấp, các ngành.

Ông nói, trước khi có Nghị định 217, hoạt động thanh tra chuyên ngành tồn tại nhiều bất cập, đặc biệt là sự trùng lặp giữa Thanh tra Chính phủ với thanh tra các bộ, ngành và địa phương. Việc cùng một đối tượng có thể chịu nhiều cuộc thanh tra từ các cơ quan khác nhau không chỉ gây áp lực cho doanh nghiệp, người dân mà còn làm giảm hiệu quả quản lý.

Cơ chế mới thay thế thanh tra chuyên ngành

Trong bối cảnh đó, việc sắp xếp lại hệ thống thanh tra theo hướng đưa thanh tra bộ về Thanh tra Chính phủ, thanh tra sở về thanh tra cấp tỉnh đã đặt ra yêu cầu phải có một cơ chế thay thế phù hợp.

“Kiểm tra chuyên ngành vì vậy được thiết kế như một công cụ quản lý mới, gắn trực tiếp với chức năng quản lý nhà nước của các bộ, ngành”, TS Trần Đăng Vinh nói.

Ông Vinh cho biết, Nghị định 217 quy định nhiều nguyên tắc cơ bản của hoạt động kiểm tra chuyên ngành, kế thừa và phát triển từ hoạt động thanh tra nhưng với quy mô và tính chất phù hợp hơn.

Một trong những điểm đáng chú ý là thời gian kiểm tra chuyên ngành được rút ngắn, nhằm bảo đảm xử lý nhanh chóng, kịp thời các vấn đề phát sinh.

Tuy nhiên, trong trường hợp qua kiểm tra phát hiện dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, cơ quan kiểm tra có thể đề nghị cơ quan thanh tra tiến hành thanh tra theo quy định. Điều này tạo ra sự liên thông giữa hai hoạt động, bảo đảm không bỏ sót các vi phạm lớn.

Bên cạnh đó, thủ tục kiểm tra chuyên ngành cũng được thiết kế theo hướng đơn giản, gọn nhẹ hơn. Hoạt động này không yêu cầu ban hành kế hoạch kiểm tra chuyên đề (trừ trường hợp đặc biệt) và cũng không ban hành kết luận như hoạt động thanh tra. Điều này giúp giảm bớt thủ tục hành chính, tăng tính linh hoạt trong thực thi.

Chờ hướng dẫn để triển khai Nghị định 217

Tại hội thảo, các đại biểu tại tọa đàm cũng thống nhất rằng, kiểm tra chuyên ngành không thể thay thế hoàn toàn chức năng quản lý nhà nước của các bộ, ngành. Mỗi lĩnh vực như y tế, tài chính, môi trường… đều có những đặc thù riêng, đòi hỏi phải có quy trình kiểm tra phù hợp.

Đại diện các cơ quan thực tiễn cũng đã nêu nhiều ý kiến về những khó khăn trong triển khai. Một trong những vấn đề được quan tâm là việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra chuyên ngành, nhằm đáp ứng yêu cầu mới.

Ông Trần Văn Trường, Cục Phó Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực y tế, giáo dục (Cục X) nhấn mạnh tầm quan trọng của Nghị định 217, đồng thời cho rằng, cần sớm có văn bản hướng dẫn cụ thể để triển khai hiệu quả.

Theo ông, về cơ bản, Nghị định 217 đã “phủ kín” được các khoảng trống pháp lý về kiểm tra chuyên ngành phát sinh sau khi sắp xếp hệ thống thanh tra.

Tuy nhiên, ông cũng đặt ra vấn đề, hoạt động kiểm tra chuyên ngành tác động trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của người dân và doanh nghiệp. Do đó, cần đặc biệt chú trọng đến việc kiểm soát quyền lực trong hoạt động này.

“Xét về tính chất, kiểm tra chuyên ngành là sự thực thi quyền lực nhà nước trực tiếp và nhanh hơn so với thanh tra. Vì vậy, nếu không có cơ chế kiểm soát phù hợp, có thể phát sinh rủi ro trong thực thi”, ông Trường nhận định.

Về triển khai, ông cho rằng vai trò của các bộ trưởng là rất quan trọng. Trên cơ sở Nghị định 217, các bộ, ngành cần nhanh chóng ban hành quy trình, hướng dẫn cụ thể để các địa phương có căn cứ thực hiện. “Hiện nay, các địa phương đang rất chờ đợi hướng dẫn từ các bộ, ngành”, ông nói.

Một vấn đề khác được ông Trường nhấn mạnh là việc xác định lại phạm vi, nội dung giữa thanh tra và kiểm tra chuyên ngành. Khi đã có hoạt động kiểm tra chuyên ngành, thẩm quyền của thanh tra cần được điều chỉnh phù hợp để tránh chồng chéo.

Theo đó, cơ quan kiểm tra chuyên ngành sẽ tập trung vào việc kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong lĩnh vực quản lý, trong khi thanh tra sẽ tập trung vào việc thanh tra kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ.

Để triển khai hiệu quả Nghị định, ông cũng cho rằng cần chú trọng đến yếu tố con người và tổ chức. Thanh tra Chính phủ cần có chính sách đào tạo, tập huấn bài bản cho đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra chuyên ngành.

Kiểm tra chuyên ngành thuế, hải quan nhìn từ Nghị định 217

Ở góc độ về kiểm tra chuyên ngành thuế, ông Nguyễn Thanh Bình, Cục Phó Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực tài chính, ngân hàng (Cục VI) cho rằng, kiểm tra thuế vốn đã là một quy trình quen thuộc trong hoạt động quản lý thuế. Tuy nhiên, việc áp dụng Nghị định 217 cũng đặt ra một số vấn đề cần nghiên cứu, điều chỉnh để bảo đảm thống nhất.

Theo ông, kiểm tra chuyên ngành mang lại hiệu quả tích cực nhờ quy trình rõ ràng, minh bạch, giúp nâng cao chất lượng kiểm tra việc thực hiện pháp luật.

Trong lĩnh vực hải quan, ông Đặng Phương Thuỷ, Chi cục Kiểm tra sau thông quan, Cục Hải quan cho biết, Nghị định 217 có nhiều điểm tương đồng với hoạt động kiểm tra sau thông quan, một nghiệp vụ đặc thù nhằm đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.

Hoạt động kiểm tra sau thông quan có phạm vi thời gian lên đến 5 năm, với quy trình bao gồm đánh giá rủi ro, xác định dấu hiệu vi phạm và kiểm tra việc tuân thủ pháp luật. Điều này cho thấy sự tương đồng nhất định với kiểm tra chuyên ngành.

Tuy nhiên, ông cũng cho rằng, có những điểm cần làm rõ, đặc biệt là về thẩm quyền, khi có sự trùng lặp giữa người có thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành và người có thẩm quyền kiểm tra sau thông quan.

Các đại biểu thống nhất rằng, để Nghị định 217 phát huy hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn, đồng thời tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thực thi.

Tọa đàm đã cung cấp nhiều góc nhìn đa chiều, góp phần làm rõ hơn những nội dung cơ bản của Nghị định 217/2025/NĐ-CP, đồng thời chỉ ra những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện trong quá trình triển khai.

Trong bối cảnh đổi mới quản lý nhà nước, việc xây dựng và vận hành hiệu quả cơ chế kiểm tra chuyên ngành sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, đồng thời tạo môi trường minh bạch, thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Thái Hải

(Nguồn: thanhtra.com.vn)

Lớp bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra dự án đầu tư xây dựng có ý nghĩa thiết thực nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, một lĩnh vực có nhiều tiềm ẩn rủi ro, sai phạm nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Phát biểu tại lễ bế giảng, bà Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra nhấn mạnh ý nghĩa của khóa học trong bối cảnh yêu cầu nâng cao chất lượng công tác thanh tra ngày càng cấp thiết.

Theo bà Phạm Thị Thu Hiền, sau 5 ngày học tập nghiêm túc, lớp bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra dự án đầu tư xây dựng khóa 1/2026 đã hoàn thành đúng kế hoạch đề ra.

Khóa học có 148 học viên đến từ các vụ, cục của Thanh tra Chính phủ, trong đó có nhiều cán bộ giữ các vị trí lãnh đạo, quản lý như Phó Cục trưởng, Trưởng phòng, Phó Trưởng phòng và Thanh tra viên.

Khóa học được tổ chức nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu nâng cao chất lượng công tác thanh tra trong giai đoạn hiện nay, đặc biệt là trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, một lĩnh vực nhạy cảm, tiềm ẩn nhiều nguy cơ xảy ra sai phạm, tham nhũng, lãng phí và tiêu cực.

“Việc tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ thanh tra trong lĩnh vực này được xem là nhiệm vụ quan trọng, góp phần bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước”, bà Hiền nhấn mạnh.

Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức pháp luật, khóa học còn tập trung vào các chuyên đề chuyên sâu về phương pháp, kỹ năng thanh tra dự án đầu tư xây dựng; nhận diện các dạng sai phạm thường gặp; cũng như phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật có thể dẫn đến hành vi tội phạm.

Đáng chú ý, chương trình học đã tăng cường các hoạt động trao đổi, thảo luận tình huống và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn.

Qua đó, học viên có cơ hội tiếp cận với những vấn đề phát sinh trong thực tế công tác, nâng cao kỹ năng phân tích, đánh giá và xử lý tình huống. Điều này giúp học viên không chỉ hiểu sâu kiến thức mà còn có khả năng vận dụng linh hoạt vào công việc.

Bà Phạm Thị Thu Hiền tin tưởng rằng sau khóa học, các học viên sẽ vận dụng hiệu quả những kiến thức, kỹ năng đã được trang bị vào thực tiễn công tác. Qua đó, góp phần hoàn thành tốt chương trình, kế hoạch công tác của Thanh tra Chính phủ nói chung và công tác thanh tra trong lĩnh vực dự án đầu tư xây dựng nói riêng trong thời gian tới.

Tại đây, thay mặt lãnh đạo Trường Cán bộ Thanh tra, Phó Hiệu trưởng Phạm Thị Thu Hiền đã gửi lời cảm ơn tới lãnh đạo Thanh tra Chính phủ đã quan tâm, chỉ đạo sát sao trong quá trình tổ chức khóa học.

Đồng thời, nhà trường trân trọng cảm ơn các giảng viên, chuyên gia đến từ các cục, vụ, đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ đã trực tiếp tham gia giảng dạy, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn quý báu cho học viên.

Nhà trường cũng đánh giá cao tinh thần học tập nghiêm túc, cầu thị và sự tham gia tích cực của toàn thể học viên trong suốt quá trình diễn ra khóa học.

Đại diện học viên phát biểu bày tỏ sự trân trọng và cảm ơn sâu sắc tới Ban Giám hiệu nhà trường cùng các giảng viên đã tận tâm giảng dạy, hỗ trợ trong suốt khóa học.

Các học viên cho rằng chương trình bồi dưỡng đã mang lại nhiều kiến thức bổ ích, thiết thực, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và bản lĩnh trong thực thi công vụ.

Tại lễ bế giảng, đại diện lãnh đạo Trường Cán bộ Thanh tra đã trao chứng chỉ hoàn thành khóa học cho 148 học viên đủ điều kiện, đồng thời biểu dương những cá nhân có thành tích xuất sắc trong học tập và rèn luyện.

Trong bối cảnh yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý, phòng, chống tham nhũng, lãng phí ngày càng cao, việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ thanh tra có trình độ chuyên môn vững vàng, kỹ năng nghiệp vụ tốt là nhiệm vụ hết sức quan trọng.

Thông qua việc tổ chức thành công lớp bồi dưỡng lần này, Trường Cán bộ Thanh tra tiếp tục khẳng định vai trò là cơ sở đào tạo uy tín, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

 

Ngày 26/3, Chủ nhiệm đề tài “Nâng cao hiệu quả công tác xử phạt vi phạm hành chính của chính quyền cấp cơ sở” đã tổ chức hội thảo nhằm hoàn thiện đề cương nghiên cứu.

Theo bà Trần Lan Hương, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2025 được đánh giá là bước tiến quan trọng, khi mở rộng thẩm quyền xử phạt cho chủ tịch UBND cấp xã, phường.

Theo đó, cấp cơ sở được áp dụng nhiều hình thức xử phạt như phạt tiền, tịch thu tang vật, đình chỉ hoạt động, buộc khắc phục hậu quả. Việc tăng thẩm quyền này góp phần cải cách thủ tục hành chính, nâng cao tính kịp thời trong xử lý vi phạm và giảm tải cho cấp trên.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy công tác xử phạt vi phạm hành chính ở cấp xã, phường vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc, đặc biệt trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Một trong những vấn đề nổi bật là tác động của việc sáp nhập, tinh gọn bộ máy hành chính. Khi không còn cấp quận, huyện, nhiều nhiệm vụ trước đây do cấp này đảm nhiệm đã được chuyển giao cho cấp xã, phường. Điều này khiến khối lượng công việc tăng lên đáng kể, trong khi tính chất vụ việc ngày càng phức tạp.

Những vi phạm liên quan đến đất đai, xây dựng hay an toàn thực phẩm vốn đòi hỏi chuyên môn sâu nay do cấp cơ sở trực tiếp xử lý, tạo áp lực lớn cho đội ngũ cán bộ.

Không chỉ vậy, sự thay đổi về thẩm quyền cũng kéo theo yêu cầu điều chỉnh về quy trình, thủ tục. Trong khi đó, hệ thống pháp luật hiện hành vẫn còn tồn tại nhiều điểm chồng chéo, thiếu thống nhất. Đây được xem là một trong những “nút thắt” lớn nhất trong công tác xử phạt vi phạm hành chính hiện nay.

Nhiều quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật còn chưa cụ thể, dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các địa phương. Ở các lĩnh vực “nóng” như đất đai, môi trường, xây dựng, tình trạng trùng lặp giữa các nghị định xử phạt vẫn tồn tại. Điều này không chỉ gây khó khăn cho cán bộ thực thi mà còn ảnh hưởng đến tính nghiêm minh của pháp luật.

Bên cạnh đó, trình tự, thủ tục xử phạt và cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt giữa các văn bản cũng chưa đồng bộ. Một số thông tư hướng dẫn còn quy định thêm các bước thủ tục, làm phát sinh vướng mắc trong thực tế triển khai. Hệ quả là nhiều quyết định xử phạt chưa được thi hành triệt để.

Bà Hương dẫn chứng, báo cáo của UBND thị xã Nghi Sơn cho thấy, trong năm 2024, địa phương đã xử lý 612 vụ vi phạm với 613 đối tượng, tăng gần 15% so với năm trước.

Tuy nhiên, trong số 613 quyết định xử phạt được ban hành, vẫn còn 54 quyết định chưa được thi hành xong. Điều này phản ánh rõ những khó khăn trong công tác tổ chức thực hiện.

Một nguyên nhân khác đến từ đặc thù của hệ thống pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính. Các nghị định xử phạt thường liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý khác nhau. Khi các văn bản nền tảng được sửa đổi, các nghị định xử phạt cũng phải điều chỉnh theo, nhưng quá trình này thường không diễn ra đồng bộ. Việc một nghị định bị sửa đổi nhiều lần khiến cán bộ cơ sở gặp khó khăn trong cập nhật và áp dụng.

Phạm vi điều chỉnh rộng, liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực cũng khiến việc nhận diện hành vi vi phạm trở nên phức tạp. Trong một số trường hợp, cán bộ còn mắc sai sót trong quá trình lập biên bản, như thiếu chữ ký, sai sót kỹ thuật trong trình bày, ảnh hưởng đến tính pháp lý của hồ sơ xử phạt.

Về điều kiện bảo đảm thi hành, thực tế cho thấy cấp xã hiện chưa có đội ngũ công chức chuyên trách về xử lý vi phạm hành chính…

Trong khi đó, số lượng nghị định xử phạt nhiều, mỗi nghị định lại quy định nhiều hành vi với các mức xử phạt khác nhau, khiến việc phổ biến đầy đủ các quy định trở thành thách thức lớn…

Trước những thực trạng nêu trên, đề tài nghiên cứu đặt mục tiêu đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác xử phạt vi phạm hành chính ở cấp cơ sở trong bối cảnh mới.

Tại hội thảo, các đại biểu thống nhất rằng đây là đề tài cần thiết, có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn.

Các đại biểu cho rằng, Ban Chủ nhiệm cần rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, thống nhất và dễ áp dụng. Đồng thời, cần tăng cường phân cấp đi đôi với nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở, thông qua đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu.

Cần xác định rõ bộ tiêu chí đánh giá công tác xử phạt vi phạm hành chính ở cấp cơ sở theo các nhóm: tính kịp thời, đúng thẩm quyền; tính chính xác, thống nhất trong áp dụng pháp luật; hiệu quả thi hành quyết định xử phạt; mức độ răn đe, phòng ngừa; và sự hài lòng của người dân.

Nhiệm vụ nghiên cứu tập trung làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả. Đối tượng nghiên cứu là hoạt động xử phạt vi phạm hành chính của chính quyền cấp xã, phường và các chủ thể liên quan trong quá trình tổ chức thực hiện.

Kết luận hội thảo, bà Trần Lan Hương ghi nhận các ý kiến đóng góp và cho biết sẽ tiếp thu, chỉnh lý đề cương theo hướng thu hẹp phạm vi nghiên cứu, làm rõ khái niệm và nội hàm của công tác xử phạt vi phạm hành chính ở cấp cơ sở. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để đề tài tiếp tục được triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước trong thời gian tới.

Ngày 26/3, đề tài khoa học “Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Thanh tra Chính phủ và chính quyền cấp tỉnh trong giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài”, do bà Đậu Thị Hiền, Trường Cán bộ Thanh tra làm chủ nhiệm, đã tổ chức hội thảo nhằm hoàn thiện đề cương nghiên cứu.

Trình bày đề cương nghiên cứu, bà Đậu Thị Hiền cho biết, trong những năm qua, Thanh tra Chính phủ đã ban hành nhiều kế hoạch nhằm kiểm tra, rà soát và giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo đông người, phức tạp, kéo dài.

Đặc biệt, việc triển khai Kết luận của Tổng Bí thư tại buổi làm việc với Thanh tra Chính phủ ngày 17/3/2025 về giải quyết 226 vụ việc khiếu nại, tố cáo kéo dài, vượt cấp lên Trung ương đã tạo bước chuyển biến tích cực.

Thực hiện chỉ đạo này, Thanh tra Chính phủ cũng ban hành Kế hoạch số 96/KH-TTCP cùng ngày để giải quyết dứt điểm các vụ việc tồn đọng. Kết quả đạt được rất đáng ghi nhận khi đã xử lý xong 203/226 vụ việc, đạt tỷ lệ 89,8%.

Theo đánh giá, việc giải quyết dứt điểm các vụ việc này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo ổn định xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng khiếu kiện để gây mất an ninh trật tự.

“Trong thành công chung đó, hiệu quả phối hợp giữa Thanh tra Chính phủ và chính quyền cấp tỉnh đóng vai trò then chốt”, bà Hiền nói.

Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật liên quan như Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo đã được sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Tuy nhiên, theo bà Đậu Thị Hiền, thực tiễn cho thấy cơ chế phối hợp giữa Thanh tra Chính phủ và chính quyền cấp tỉnh vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế cần được nghiên cứu, khắc phục.

Một trong những vấn đề nổi bật là khung pháp lý điều chỉnh hoạt động phối hợp chưa hoàn thiện. Hiện nay, việc giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài chủ yếu dựa trên cơ chế rà soát, phân loại và xử lý vụ việc.

Trong khi đó, nhiều vụ việc đã được giải quyết theo đúng quy định pháp luật nhưng người dân vẫn tiếp tục khiếu nại, tố cáo do nhiều nguyên nhân khác nhau, đòi hỏi phải có cơ chế phối hợp hiệu quả hơn giữa các cơ quan.

Trên thực tế, một số bộ, ngành và địa phương đã ban hành các quy định riêng nhằm điều chỉnh hoạt động phối hợp, trong đó xác định rõ nội dung, phương thức và trách nhiệm của các bên liên quan.

Tuy nhiên, những quy định này còn mang tính cục bộ, chưa tạo thành một khuôn khổ pháp lý thống nhất, đồng bộ trên phạm vi toàn quốc.

Thanh tra Chính phủ thời gian qua đã chủ động triển khai nhiều biện pháp như thành lập các tổ công tác, tổ chức các cuộc họp liên ngành với sự tham gia của các cơ quan Trung ương và địa phương để xử lý các vụ việc phức tạp.

Cụ thể, cần làm rõ vai trò chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra của Thanh tra Chính phủ, đồng thời xác định trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc rà soát, xử lý các vụ việc thuộc thẩm quyền. Việc thiếu rõ ràng về trách nhiệm đôi khi dẫn đến tình trạng đùn đẩy, né tránh hoặc phối hợp chưa hiệu quả.

Về thực tiễn triển khai, việc xây dựng và thực hiện các kế hoạch rà soát, xử lý vụ việc, một số địa phương chưa chủ động, chưa rà soát đầy đủ các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài để đưa vào kế hoạch chung. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và hiệu quả giải quyết.

Bên cạnh đó, công tác phối hợp trong tiếp công dân, đảm bảo an ninh trật tự và tuyên truyền, vận động người dân còn hạn chế. Một số địa phương cử cán bộ tham gia tiếp công dân chưa đúng thành phần, ảnh hưởng đến chất lượng xử lý vụ việc.

Một hạn chế khác là việc cung cấp thông tin, tài liệu giữa các cơ quan còn chậm trễ, thiếu đầy đủ.

Theo bà Hiền, trong nhiều vụ việc, Thanh tra Chính phủ gặp khó khăn trong việc tiếp cận hồ sơ, tài liệu từ địa phương, ảnh hưởng đến quá trình kiểm tra, rà soát và đưa ra phương án xử lý….

Từ những tồn tại nêu trên, hội thảo thống nhất rằng việc nghiên cứu đề tài là hết sức cần thiết, nhằm xây dựng cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Thanh tra Chính phủ và chính quyền cấp tỉnh.

Các đại biểu tham dự hội thảo đều bày tỏ sự đồng tình cao với nội dung nghiên cứu, đồng thời đóng góp nhiều ý kiến thiết thực để hoàn thiện đề cương.

Nhiều ý kiến nhấn mạnh cần xây dựng một cơ chế phối hợp mang tính bắt buộc, có chế tài rõ ràng, thay vì chỉ dừng ở mức khuyến khích như hiện nay.

Bên cạnh đó, cần tăng cường vai trò giám sát của các cơ quan dân cử, sự tham gia của các tổ chức chính trị, xã hội và người dân trong quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo, qua đó nâng cao tính minh bạch và đồng thuận xã hội.

Có thể thấy, trong bối cảnh các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài vẫn còn diễn biến khó lường, việc nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Thanh tra Chính phủ và chính quyền cấp tỉnh không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn mang tính chiến lược lâu dài.

Trường Cán bộ Thanh tra phối hợp với Thanh tra tỉnh An Giang tổ chức lớp bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra, tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Ảnh: Cảnh Nhật

Lớp bồi dưỡng có sự tham gia của hơn 250 học viên là lãnh đạo các phòng thuộc sở, ban, ngành và UBND các xã, phường, đặc khu trên địa bàn tỉnh An Giang. Đây là khóa học thứ 2 được Trường Cán bộ Thanh tra phối hợp với Thanh tra tỉnh An Giang tổ chức trong năm 2026.

Phát biểu tại lễ khai giảng, TS. Nguyễn Tuấn Khanh, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra nhấn mạnh, công tác kiểm tra, xử lý đơn và tiếp công dân giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm kỷ cương, pháp luật; góp phần phòng ngừa vi phạm, hạn chế tình trạng khiếu nại, tố cáo kéo dài, phức tạp.

Theo TS. Nguyễn Tuấn Khanh, lĩnh vực này liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, chuyên môn sâu và kỹ năng xử lý tình huống linh hoạt.

Khóa học diễn ra từ ngày 26 đến 27/3, các học viên sẽ được trang bị nhiều nội dung chuyên sâu như thẩm quyền, trách nhiệm của chính quyền địa phương 2 cấp trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; quy trình, kỹ năng xử lý đơn; trình tự, thủ tục giải quyết; cơ sở dữ liệu và chế độ thông tin, báo cáo; cùng các quy định về công tác kiểm tra chuyên ngành.

Bên cạnh đó, khóa học còn dành thời gian trao đổi, giải đáp các tình huống thực tiễn, giúp học viên nâng cao khả năng vận dụng kiến thức vào công việc.

Thông qua chương trình bồi dưỡng, học viên sẽ được nâng cao năng lực, trang bị kiến thức, kỹ năng chuyên môn, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, tiếp công dân, xử lý đơn và giải quyết khiếu nại, tố cáo tại cơ quan, đơn vị.

Ông Nguyễn Văn Sơn, Phó Chánh Thanh tra tỉnh An Giang cho biết, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, Thanh tra tỉnh đã chủ động xin chủ trương của UBND tỉnh phối hợp với Trường Cán bộ Thanh tra tổ chức 2 khóa bồi dưỡng chuyên sâu.

Trong đó, một khóa dành cho lãnh đạo các sở, ban, ngành và UBND cấp cơ sở; khóa còn lại dành cho công chức trực tiếp tham mưu trong lĩnh vực này.

Lãnh đạo Thanh tra tỉnh An Giang khẳng định, khóa bồi dưỡng có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao năng lực tham mưu, kỹ năng phân loại, xử lý đơn thư cũng như kỹ năng tiếp công dân, giải quyết các tình huống phát sinh trong thực tiễn.

“Tôi tin tưởng lớp bồi dưỡng sẽ góp phần quan trọng giúp đội ngũ công chức các sở, ngành, địa phương và Thanh tra tỉnh thực hiện tốt hơn nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phục vụ ngày càng tốt hơn cho Nhân dân”, ông Nguyễn Văn Sơn nhấn mạnh.

Cảnh Nhật

(Nguồn: Thanhtra.com.vn)