Trường Cán bộ Thanh tra tổ chức lớp bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra chuyên ngành khóa 07 năm 2026. Ảnh: Cảnh Nhật

Khóa bồi dưỡng được tổ chức trong bối cảnh yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ thực hiện nhiệm vụ kiểm tra chuyên ngành.

Phát biểu tại lễ khai giảng, TS Lê Thanh Thủy, Phó Trưởng Khoa Nghiệp vụ thanh tra, Trường Cán bộ Thanh tra nhấn mạnh, kiểm tra chuyên ngành là công cụ quan trọng giúp cơ quan quản lý Nhà nước bảo đảm việc chấp hành pháp luật, duy trì kỷ cương, kỷ luật hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý trong các lĩnh vực chuyên môn.

Theo TS Lê Thanh Thủy, trước yêu cầu đổi mới phương thức quản lý và xây dựng nền hành chính hiện đại, đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra chuyên ngành cần thường xuyên được cập nhật kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ cũng như các quy định pháp luật mới để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Đại diện Trường Cán bộ Thanh tra cho biết, chương trình được thiết kế theo hướng kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, chú trọng bồi dưỡng các kỹ năng chuyên sâu trong nhận diện, phát hiện và xử lý vi phạm, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ tại các cơ quan, đơn vị.

Bên cạnh đó, khóa học cũng là diễn đàn để học viên trao đổi kinh nghiệm thực tiễn, thảo luận các tình huống phát sinh trong quá trình công tác, chia sẻ những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện nhiệm vụ. Qua đó góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, năng lực tổ chức thực hiện và hiệu quả hoạt động kiểm tra chuyên ngành.

Trong thời gian diễn ra từ ngày 22 – 26/6, học viên sẽ được nghiên cứu nhiều chuyên đề thiết thực như tổng quan về hoạt động kiểm tra chuyên ngành; trình tự, thủ tục kiểm tra chuyên ngành; kỹ năng thực hiện quyền trong hoạt động kiểm tra; kỹ năng xây dựng văn bản; xử phạt vi phạm hành chính; phòng ngừa, phát hiện và xử lý các vi phạm thường gặp qua hoạt động kiểm tra chuyên ngành.

Thông qua chương trình, học viên được trang bị và nâng cao các kỹ năng cần thiết trong hoạt động kiểm tra chuyên ngành như đánh giá việc chấp hành pháp luật, phát hiện và xử lý vi phạm, đánh giá mức độ tuân thủ của tổ chức, cá nhân, đồng thời nâng cao năng lực tham mưu, đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý Nhà nước.

Việc tổ chức lớp bồi dưỡng tiếp tục khẳng định vai trò của Trường Cán bộ Thanh tra trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra chuyên ngành có trình độ chuyên môn, bản lĩnh và năng lực thực thi công vụ, phục vụ yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Cảnh Nhật

(Nguồn: Thanhtra.com.vn)

Toàn cảnh lễ khai giảng. Ảnh: TH

Lớp bồi dưỡng diễn ra từ ngày 22 – 26/6 với sự tham gia của gần 200 học viên đến từ các cục, vụ, đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ.

Phát biểu tại lễ khai giảng, Hiệu trưởng Nguyễn Văn Lương nhấn mạnh, trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang phát triển mạnh mẽ, việc nâng cao năng lực số, đổi mới phương thức quản lý, điều hành và tổ chức thực thi nhiệm vụ trong khu vực công đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với mỗi cơ quan, đơn vị và mỗi cán bộ, công chức.

Theo ông Nguyễn Văn Lương, đối với ngành Thanh tra, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ trong xử lý công việc mà còn là yêu cầu đổi mới toàn diện về tư duy quản trị, phương thức hoạt động, xây dựng và khai thác dữ liệu, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra cho rằng, việc xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra có năng lực số, khả năng thích ứng với công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và dữ liệu số, có ý nghĩa quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa ngành Thanh tra.

Lớp bồi dưỡng được tổ chức nhằm trang bị cho học viên những kiến thức nền tảng và kỹ năng thiết thực về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghệ số; góp phần hỗ trợ đội ngũ công chức Thanh tra Chính phủ thực hiện hiệu quả nhiệm vụ trong điều kiện chuyển đổi số đang được triển khai sâu rộng trong toàn ngành.

Trong thời gian học tập, các học viên sẽ được nghiên cứu, trao đổi và thực hành nhiều nội dung thiết thực thông qua 5 chuyên đề gồm: Chuyên đề tổng quan về chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo; chuyên đề an toàn, an ninh mạng; chuyên đề hoạt động thanh tra trực tuyến, từ xa; chuyên đề thực hành sử dụng các công cụ số và công cụ trí tuệ nhân tạo; chuyên đề chứng cứ điện tử và ứng dụng dữ liệu điện tử trong hoạt động nghiệp vụ.

Đội ngũ giảng viên, chuyên gia tham gia giảng dạy đến từ Thanh tra Chính phủ, MobiFone, Học viện Tòa án, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 – Bộ Công an), cùng nhiều cơ quan, đơn vị chuyên môn khác.

Hiệu trưởng Nguyễn Văn Lương bày tỏ tin tưởng, với sự chuẩn bị chu đáo của nhà trường, sự tâm huyết của đội ngũ giảng viên cùng tinh thần học tập nghiêm túc của các học viên, lớp bồi dưỡng sẽ đạt được mục tiêu đề ra, góp phần nâng cao năng lực số và thúc đẩy hiệu quả chuyển đổi số trong hoạt động của Thanh tra Chính phủ.

Việt Anh

Tuyên truyền, định hướng, tạo sự đồng thuận cao trong cán bộ, đảng viên

Thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, Đảng ủy Thanh tra Chính phủ đã ban hành kế hoạch để tổ chức học tập, quán triệt và triển khai thực hiện trong toàn Đảng bộ.

Tiếp đó, thực hiện Kết luận số 134-KL/TW của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về Đề án sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, Quyết định số 755/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Tổng Thanh tra Chính phủ đã ban hành Quyết định số 145/QĐ-TTCP kèm theo Kế hoạch để triển khai thực hiện trong toàn ngành Thanh tra. Kế hoạch đã bám sát mục tiêu, quan điểm, nhiệm vụ của trung ương và điều kiện thực tiễn của Thanh tra Chính phủ để cụ thể hóa thành các chương trình, kế hoạch phù hợp với ngành Thanh tra.

Đây là cơ sở chính trị và pháp lý quan trọng để Thanh tra Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương tổ chức thực hiện đồng bộ việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy; bảo đảm sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện từ Trung ương đến địa phương.

Để thực hiện hiệu quả kế hoạch đề ra, Đảng ủy Thanh tra Chính phủ đặc biệt quan tâm công tác tuyên truyền, định hướng dư luận xã hội, kịp thời tạo sự đồng thuận trong cán bộ, đảng viên trước yêu cầu đổi mới mô hình tổ chức bộ máy.

Bên cạnh đó, cấp ủy các cấp thường xuyên nắm bắt tình hình tư tưởng, tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức; kịp thời định hướng dư luận, giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình sắp xếp tổ chức, bố trí cán bộ, tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ công chức.

Sau quá trình chuyển giao, tiếp nhận và sắp xếp tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, đảng viên luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh, gương mẫu, đồng thuận và thống nhất cao với các chủ trương chiến lược của trung ương. Đây chính là nguồn lực giúp Đảng bộ Thanh tra Chính phủ nâng cao năng lực dự báo, phát hiện và xử lý vi phạm từ sớm, từ xa, đáp ứng yêu cầu kiểm tra, giám sát ngày càng cao của Đảng và Nhà nước.

Cơ cấu tổ chức của Thanh tra Chính phủ cơ bản được tinh gọn tối đa

Theo Báo cáo tình hình, kết quả sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp của Đảng uỷ Thanh tra Chính phủ, trước khi vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thanh tra Chính phủ có 19 vụ, cục, đơn vị (gồm 14 đơn vị hành chính và 5 đơn vị sự nghiệp công lập).

Thanh tra 17 bộ có 22 đơn vị cấp cục, vụ; 89 đơn vị cấp phòng; 10 cơ quan thanh tra tổng cục, cục thuộc bộ, Thanh tra Cơ yếu; 53 cơ quan, đơn vị được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành của 11 bộ và Thanh tra Bảo hiểm xã hội (có 5 phòng).

Thực hiện chỉ đạo, kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Thủ tướng Chính phủ, toàn ngành Thanh tra đã thực hiện tinh gọn bộ máy theo 2 cấp. Ở trung ương sáp nhập thanh tra bộ, ngành vào Thanh tra Chính phủ; ở địa phương sáp nhập thanh tra huyện, thanh tra sở vào thanh tra tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.

Các đơn vị sự nghiệp cũng được sắp xếp, kiện toàn lại theo hướng thu gọn đầu mối các cơ quan báo chí, các trung tâm thông tin và viện nghiên cứu đảm bảo theo đúng tinh thần tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Từ ngày 1/6/2025, Thanh tra Chính phủ chính thức vận hành mô hình tổ chức tổng thể mới gồm 22 cục, vụ, đơn vị (20 đơn vị hành chính và 2 đơn vị sự nghiệp).

Đồng thời, tiếp nhận nguyên trạng 12 thanh tra bộ về để thành lập 9 cục thanh tra chuyên ngành theo lĩnh vực; kết thúc hoạt động của 5 đơn vị cấp vụ cũ thuộc Thanh tra Chính phủ.

Tiến trình tinh gọn này giúp giảm 10 đầu mối cấp cục, vụ ở trung ương; không tổ chức cấp phòng tại 4 vụ tham mưu tổng hợp, chỉ duy trì cơ cấu phòng tại 14 cục, Ban Tiếp công dân Trung ương và Văn phòng.

Đồng thời với tổ chức bộ máy mới tinh gọn, hiệu quả, Đảng bộ Thanh tra Chính phủ đã tổ chức thành công Đại hội Đảng bộ nhiệm kỳ 2025 – 2030, lãnh đạo kiện toàn 4 cơ quan tham mưu, giúp việc Đảng ủy, gồm: Văn phòng, Ban Tổ chức, Ban Tuyên giáo và Dân vận, Cơ quan Ủy ban Kiểm tra.

Đặc biệt, Đảng ủy Thanh tra Chính phủ đã triển khai hiệu quả chủ trương nhất thể hóa chức danh, người đứng đầu cấp ủy đồng thời là thủ trưởng các cục, vụ, đơn vị; bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp, toàn diện của Đảng, tạo sự thống nhất cao từ hoạch định chủ trương đến điều hành thực thi chuyên môn.

Báo cáo của Đảng ủy Thanh tra Chính phủ nêu rõ, mô hình mới đã khắc phục tình trạng chồng chéo, trùng lặp về chức năng, nhiệm vụ. Cơ cấu tổ chức của Thanh tra Chính phủ sau sắp xếp đến nay cơ bản đã được tinh gọn tối đa, theo hướng một đơn vị đảm nhận nhiều lĩnh vực, một phòng thực hiện nhiều nhiệm vụ. Quy trình tác nghiệp được thiết kế lại theo hướng liên thông, khép kín, tối ưu hóa năng suất lao động; giúp xử lý vụ việc đồng bộ, chặt chẽ từ khâu phát hiện sai phạm, xác minh, ban hành kết luận cho đến theo dõi, đôn đốc sau thanh tra.

Minh Nguyệt

(Nguồn: Thanhtra.com.vn)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đồng chí Lương Cường, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư trao thưởng tặng các tác giả, nhóm tác giả đoạt giải A của Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ tư, năm 2024. Ảnh: https://www.qdnd.vn

Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực – nhiệm vụ đặc biệt quan trọng trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng

Tham nhũng là một trong những nguy cơ đe dọa sự phát triển bền vững của đất nước, làm suy giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, xói mòn đạo đức công vụ, làm tổn hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Nghiêm trọng hơn, tham nhũng còn làm suy giảm niềm tin của Nhân dân đối với bộ máy công quyền, tạo ra những rào cản đối với tiến trình phát triển kinh tế – xã hội.

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định: “tăng cường kiểm soát quyền lực, kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu, tiêu cực, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ.

Ngày 1/4/2026, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TW Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới. Trong đó, xác định rõ mục tiêu: Kiên quyết, kiên trì phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ…

Những năm qua, dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã đạt nhiều kết quả nổi bật. Hàng loạt vụ án, vụ việc nghiêm trọng được phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử nghiêm minh; nhiều cán bộ, đảng viên vi phạm, kể cả cán bộ giữ chức vụ cao, bị xử lý theo quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

Trong đó, phải kể đến các vụ án, như: Vụ “chuyến bay giải cứu” giai đoạn 1, 2 với tổng số tiền hối lộ bị cáo buộc lên tới gần 180 tỷ đồng, liên quan đến nhiều lãnh đạo thuộc các cơ quan chủ chốt như Bộ Ngoại giao, Bộ Công an, Bộ Y tế, Bộ Giao thông vận tải (cũ)…; Vụ án xảy ra tại Công ty Việt Á liên quan đến kit test xét nghiệm Covid-19, gây thiệt hại số tiền hơn 1.235 tỷ đồng của cơ quan, tổ chức, trong đó thiệt hại cho Nhà nước là hơn 402 tỷ đồng; Vụ án xảy ra tại Tập đoàn Phúc Sơn liên quan đến hành vi đưa hối lộ cho nhiều cán bộ Nhà nước, sai phạm nghiêm trong trong hạch toán kế toán, gây thất thoát tài sản công hàng trăm tỷ đồng; vụ án gây thất thoát, lãng phí tại Dự án Bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức cơ sở 2…

Những kết quả nêu trên thể hiện quyết tâm chính trị cao trong xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, khẳng định nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ, bất kể người đó là ai”.

Thực tiễn cho thấy, đấu tranh phòng, chống tham nhũng không chỉ là cuộc đấu tranh chống lại những hành vi vi phạm pháp luật, mà còn là quá trình tự chỉnh đốn, tự đổi mới để nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng. Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững niềm tin của Nhân dân, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo động lực cho đất nước phát triển.

Chính trong bối cảnh đó, vai trò của báo chí cách mạng càng được khẳng định rõ nét. Không chỉ là kênh thông tin chính thống, báo chí còn trở thành một lực lượng tham gia tích cực vào quá trình phát hiện, giám sát và đấu tranh với các hành vi tham nhũng, tiêu cực.

Từ phát hiện dấu hiệu vi phạm đến giám sát quá trình xử lý tham nhũng

Trong cuộc đấu tranh đầy cam go, phức tạp đó, Báo chí cách mạng Việt Nam luôn giữ vai trò là một lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa; là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân; đồng thời là kênh thông tin quan trọng góp phần phát hiện, phản ánh, giám sát và tạo sự đồng thuận xã hội đối với công tác phòng, chống tham nhũng.

Thực tế cho thấy, không ít vụ việc liên quan đến quản lý đất đai, đầu tư công, sử dụng tài sản công được phát hiện từ phản ánh ban đầu của báo chí, sau đó trở thành căn cứ để các cơ quan chức năng kiểm tra, thanh tra và xử lý theo quy định. Thông qua những bài viết phóng sự điều tra, xác minh, phản ánh khách quan, trung thực, nhiều cơ quan báo chí đã góp phần đưa những vấn đề bất cập ra trước công luận, là kênh thông tin hữu ích để các cơ quan chức năng vào cuộc kiểm tra, thanh tra, xử lý theo quy định.

Trong quá trình xử lý các vụ án, vụ việc tham nhũng lớn, báo chí đã kịp thời thông tin đầy đủ, chính xác về chủ trương, quan điểm của Đảng; diễn biến điều tra, truy tố, xét xử; kết quả xử lý cán bộ vi phạm. Qua đó, giúp Nhân dân hiểu rõ bản chất của cuộc đấu tranh chống tham nhũng, nhận thức đầy đủ hơn về quyết tâm chính trị của Đảng trong xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, trách nhiệm.

Thông tin khách quan, minh bạch của báo chí đã góp phần ngăn chặn những đồn đoán thiếu căn cứ, hạn chế tác động tiêu cực của tin giả, tin sai sự thật trên không gian mạng. Đồng thời, khẳng định rằng việc xử lý nghiêm cán bộ vi phạm không phải là biểu hiện của sự suy yếu, mà ngược lại là minh chứng cho sức mạnh tự chỉnh đốn, tự làm trong sạch của Đảng.

Bên cạnh đó, báo chí còn là diễn đàn để Nhân dân tham gia giám sát quyền lực, phản ánh tâm tư, nguyện vọng và những vấn đề bức xúc từ cơ sở. Thông qua các tác phẩm báo chí, tiếng nói của người dân được lắng nghe, góp phần phát hiện những “điểm nghẽn” trong cơ chế, chính sách và thực thi công vụ, từ đó kiến nghị các giải pháp hoàn thiện thể chế, phòng ngừa tham nhũng từ gốc.

Chủ động phản bác các luận điệu xuyên tạc, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Phòng, chống tham nhũng là chủ trương đúng đắn, nhất quán, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phần tử cơ hội chính trị luôn tìm cách lợi dụng các vụ án, vụ việc tham nhũng để xuyên tạc, bóp méo bản chất của vấn đề, kích động tâm lý hoài nghi, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và chế độ.

Các phần tử, trang mạng xã hội phản động cố tình quy kết các vụ việc tham nhũng là “bản chất của chế độ”, từ đó phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng; hoặc lợi dụng việc xử lý cán bộ vi phạm để xuyên tạc rằng công cuộc đấu tranh chống tham nhũng là biểu hiện của đấu đá nội bộ, thanh trừng phe phái.

Trước những thủ đoạn đó, báo chí cách mạng có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc cung cấp thông tin chính xác, khách quan, kịp thời; giúp Nhân dân nhận diện đúng bản chất của sự việc, không bị dẫn dắt bởi các thông tin sai lệch.

Thông qua các bài viết phân tích chuyên sâu, các tác phẩm chính luận có sức thuyết phục cao, báo chí góp phần làm rõ rằng tham nhũng là hiện tượng tồn tại ở nhiều quốc gia, nhiều chế độ khác nhau; điều quan trọng là quyết tâm chính trị và hiệu quả của công tác phòng, chống tham nhũng. Việc Đảng kiên quyết xử lý cán bộ vi phạm, kể cả cán bộ cấp cao, chính là minh chứng rõ nét cho tinh thần thượng tôn pháp luật và quyết tâm xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.

Báo chí còn góp phần đấu tranh phản bác những thông tin bịa đặt, cắt ghép, xuyên tạc trên không gian mạng; định hướng dư luận xã hội theo hướng khách quan, tích cực; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước các âm mưu chống phá ngày càng tinh vi, phức tạp.

Trong những năm qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Thông tin và Truyền thông, nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo, định hướng các cơ quan thông tấn, báo chí tăng cường thông tin, tuyên truyền đầy đủ về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trên môi trường mạng Internet.

Đồng thời, giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo, thúc đẩy các cơ quan báo chí nhanh chóng “làm chủ” các tính năng, công cụ mới của Internet và mạng xã hội phục vụ cho công tác quản lý, tuyên truyền, nắm bắt dư luận xã hội, thúc đẩy truyền thông chủ động; tiếp tục đẩy mạnh tập huấn cho các bộ, ngành, địa phương xây dựng, vận hành hiệu quả hệ thống truyền thông đa phương tiện để phục vụ hoạt động truyền thông chính sách. Đặc biệt, đẩy mạnh chuyển đổi số báo chí trong công tác “sản xuất” và “phân phối” nội dung báo chí trên các môi trường truyền dẫn khác nhau.

Theo đó, nhiều cơ quan báo chí đã đưa nội dung lên các nền tảng số Facebook, YouTube, Zalo, TikTok…, tiếp cận bạn đọc, cung cấp nhiều nội dung phong phú, định hướng dư luận xã hội.

Thời gian tới, các cơ quan báo chí cần tăng cường phát huy vai trò trong việc thông tin tuyên truyền trên không gian mạng theo các mục tiêu của Chiến lược chuyển đổi số báo chí; đưa thông tin báo chí lên các nền tảng số để dẫn dắt, định hướng dư luận, đảm bảo vai trò dẫn dắt, giữ vững chủ quyền trên không gian mạng.

Không chỉ tập trung phản bác tin giả sau khi được lan truyền, báo chí cần tiếp tục chủ động sản xuất nội dung về thành tựu cách mạng, lịch sử dân tộc và đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước để lấp đầy “khoảng trống thông tin” – nơi các thế lực thù địch, phản động thường lợi dụng để gieo rắc luận điệu xuyên tạc.

Trong xu thế chuyển đổi số mạnh mẽ, để Báo chí cách mạng Việt Nam có thể hội nhập, hiện đại, chuyên nghiệp và phát huy hiệu quả vai trò là “chiến sĩ trên mặt trận thông tin”, là phương tiện, vũ khí sắc bén của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, đồng thời là phương tiện giám sát, phản biện xã hội có hiệu quả, cần đẩy nhanh chuyển đổi số báo chí. Trọng tâm là đưa sản xuất nội dung, phân phối nội dung và mô hình kinh doanh lên môi trường số, từng bước làm chủ nền tảng phân phối nội dung trên không gian mạng; đổi mới cách làm nội dung; tích cực, chủ động truyền thông chính sách, tạo đồng thuận trong xã hội về chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Mỗi tác phẩm báo chí chính xác, có chiều sâu, có cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc chính là một “lá chắn” hữu hiệu trên mặt trận tư tưởng, góp phần giữ vững ổn định chính trị, củng cố niềm tin xã hội và bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc.

Tốc độ không thể thay thế sự chính xác

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, mạng xã hội đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong hoạt động báo chí. Thông tin được lan truyền với tốc độ chưa từng có, vừa mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với người làm báo.

Trong môi trường truyền thông số, áp lực cạnh tranh về tốc độ thông tin có thể dẫn đến nguy cơ đăng tải thông tin thiếu kiểm chứng, thiếu khách quan hoặc chạy theo xu hướng câu view, giật gân. Điều đó đòi hỏi đội ngũ người làm báo phải không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp trong nhiệm vụ thực hiện trọng trách của người làm báo.

Đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, yêu cầu này càng trở nên quan trọng hơn bởi đây là lĩnh vực nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến danh dự, uy tín của tổ chức, cá nhân và lợi ích của Nhà nước, xã hội. Mỗi thông tin được đăng tải phải bảo đảm chính xác, khách quan, đúng bản chất sự việc; tuân thủ các quy định của pháp luật và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

Người làm báo cần phát huy tinh thần dũng cảm, trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân; đồng thời giữ vững nguyên tắc khách quan, công tâm, không để bị chi phối bởi lợi ích cá nhân hoặc các áp lực bên ngoài. Chỉ khi bảo đảm tính trung thực và trách nhiệm trong hoạt động nghề nghiệp, báo chí mới thực sự phát huy vai trò là lực lượng tiên phong trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 – 21/6/2026) là dịp để những người làm báo nhìn lại những đóng góp to lớn của báo chí đối với quá trình xây dựng, phát triển đất nước. Trong bối cảnh không gian mạng ngày càng trở thành mặt trận cạnh tranh thông tin khốc liệt, mỗi tác phẩm báo chí chính xác, khách quan và giàu tính thuyết phục không chỉ góp phần đấu tranh với tham nhũng, tiêu cực mà còn trực tiếp củng cố niềm tin xã hội. Đó cũng là cách Báo chí cách mạng tiếp tục thực hiện sứ mệnh đồng hành cùng Đảng, Nhà nước và Nhân dân trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Minh Nguyệt

(Nguồn: Thanhtra.com.vn)

Cải cách hành chính đặt ra yêu cầu mới với công tác thanh tra công vụ

Những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách lớn nhằm thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính (TTHC), đơn giản hóa quy trình giải quyết hồ sơ và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Đặc biệt, trong Chương trình tổng thể cải cách hành chính Nhà nước giai đoạn 2021 – 2030, cải cách TTHC và hiện đại hóa nền hành chính được xác định là nhiệm vụ then chốt. Các nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đều nhấn mạnh yêu cầu cắt giảm thời gian xử lý, chi phí tuân thủ, điều kiện kinh doanh; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Tại đề tài khoa học “Nghiên cứu, tổng kết thực tiễn thanh tra thực hiện công vụ của cán bộ, công chức, viên chức trong giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công cho người dân, doanh nghiệp” do ThS Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra làm chủ nhiệm được Hội đồng tư vấn tuyển chọn nhiệm vụ khoa học và công nghệ của Thanh tra Chính phủ lựa chọn triển khai nghiên cứu nhấn mạnh, việc giải quyết TTHC nhanh chóng, thuận lợi không chỉ giúp giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp mà còn tạo dựng niềm tin vào bộ máy hành chính, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.

Cùng với đó, việc sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tăng cường phân cấp, phân quyền đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hoạt động quản lý nhà nước nói chung và công tác thanh tra nói riêng.

Trong bối cảnh này, thanh tra thực hiện công vụ đối với cán bộ, công chức, viên chức trong giải quyết TTHC và cung cấp dịch vụ công có vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là công cụ kiểm soát việc thực thi chính sách, pháp luật; kịp thời phát hiện những bất cập, hạn chế trong tổ chức thực hiện để chấn chỉnh, xử lý và kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Hiệu quả sau thanh tra công vụ vẫn còn khoảng trống

Thực tiễn cho thấy, trong giai đoạn 2023 – 2024, Thanh tra Chính phủ và cơ quan thanh tra các cấp đã triển khai nhiều cuộc thanh tra liên quan đến việc thực hiện công vụ trong giải quyết TTHC và cung cấp dịch vụ công.

Qua thanh tra, nhiều tồn tại, hạn chế đã được phát hiện, qua đó góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính, chấn chỉnh tác phong thực thi công vụ của cán bộ, công chức, viên chức.

Nhiều kiến nghị thanh tra đã giúp các bộ, ngành, địa phương rà soát, sửa đổi quy trình xử lý hồ sơ, tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu và nâng cao chất lượng phục vụ.

Tuy nhiên, theo kết quả tổng hợp ban đầu của đề tài, vẫn còn không ít hạn chế mang tính hệ thống.

Một số bộ, ngành, địa phương còn chậm ban hành hoặc cập nhật văn bản triển khai cải cách hành chính và kiểm soát TTHC. Việc công khai, minh bạch thủ tục ở một số nơi chưa kịp thời, chưa đầy đủ.

Tình trạng hồ sơ giải quyết chậm hạn, quá hạn vẫn xảy ra ở một số lĩnh vực. Tỷ lệ số hóa hồ sơ và khai thác dữ liệu điện tử chưa đạt kỳ vọng; khoảng cách giữa tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến sẵn sàng và tỷ lệ phát sinh hồ sơ trực tuyến thực tế còn khá lớn.

 

 

Theo bà Phạm Thị Thu Hiền, một trong những bất cập lớn hiện nay là nhiều kinh nghiệm thực tiễn từ các cuộc thanh tra vẫn chưa được hệ thống hóa thành quy trình nghiệp vụ thống nhất.

Mỗi cuộc thanh tra thường được tiến hành độc lập; những mô hình hay, cách làm hiệu quả chưa được tổng hợp đầy đủ để chia sẻ, nhân rộng trong toàn ngành.

Bên cạnh đó, việc đánh giá hiệu quả sau thanh tra công vụ trong giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công vẫn còn là khoảng trống. Nhiều kết luận, kiến nghị thanh tra đã được ban hành nhưng chưa có cơ chế theo dõi, đo lường toàn diện mức độ chuyển biến trong thực tiễn.

Tổng kết thực tiễn để hoàn thiện nghiệp vụ thanh tra

Theo chủ nhiệm đề tài, việc nghiên cứu, tổng kết thực tiễn thanh tra thực hiện công vụ trong giải quyết TTHC và cung cấp dịch vụ công hiện nay có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn.

Trước hết, đề tài sẽ tập trung đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động thanh tra trong lĩnh vực này; phân tích những kết quả đạt được, chỉ ra các hạn chế, tồn tại và nguyên nhân.

Đồng thời, nhóm nghiên cứu sẽ làm rõ những yêu cầu mới đặt ra đối với công tác thanh tra trong bối cảnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, tinh gọn bộ máy và đổi mới mô hình tổ chức hệ thống cơ quan thanh tra.

Một nội dung quan trọng khác là tổng kết, khái quát hóa kinh nghiệm thực tiễn từ các cuộc thanh tra công vụ của cán bộ, công chức, viên chức trong giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công cho người dân, doanh nghiệp đã triển khai để xây dựng quy trình nghiệp vụ mang tính thống nhất, bài bản và có thể áp dụng rộng rãi trong toàn ngành.

Theo bà Hiền, mục tiêu cuối cùng của đề tài không chỉ dừng lại ở việc tổng kết thực trạng mà còn hướng tới xây dựng các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả thanh tra công vụ.

Trong đó, đáng chú ý là các giải pháp về hoàn thiện thể chế; đổi mới phương pháp thanh tra theo hướng tăng cường ứng dụng công nghệ và dữ liệu số; nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ thanh tra viên; đồng thời hoàn thiện cơ chế giám sát việc thực hiện kết luận, kiến nghị sau thanh tra.

Kết quả nghiên cứu được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng để nâng cao chất lượng thanh tra thực hiện công vụ trong giải quyết TTHC và cung cấp dịch vụ công, góp phần xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Thái Hải

(Nguồn: Thanhtra.com.vn)

TS. Trần Đăng Vinh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ. Ảnh:VL

Từ “tiếp nhận đơn thư” đến thiết chế của nền quản trị hiện đại

Theo TS. Trần Đăng Vinh, công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo không chỉ là hoạt động bảo đảm quyền hiến định của công dân mà đang trở thành một thiết chế quan trọng của nền quản trị quốc gia hiện đại. Đây là kênh kết nối trực tiếp giữa Nhà nước với Nhân dân, đồng thời là công cụ phản ánh chất lượng điều hành, hiệu quả thực thi chính sách và mức độ hài lòng của người dân đối với bộ máy công quyền.

Cách tiếp cận này cho thấy một sự thay đổi đáng kể về triết lý hành động. Nếu trước đây trọng tâm là tiếp nhận và xử lý từng vụ việc cụ thể, thì trong giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra là phải nhìn các vụ việc như những tín hiệu cảnh báo về những vấn đề tồn tại trong quản lý nhà nước.

Nói cách khác, khiếu nại, tố cáo không chỉ là hệ quả của một quyết định hành chính hay một tranh chấp cụ thể. Đó còn là nguồn dữ liệu quan trọng để nhận diện những bất cập của cơ chế, chính sách và quá trình tổ chức thực hiện.

Quan điểm này cũng nhận được sự đồng thuận từ nhiều chuyên gia tham dự hội thảo. PGS.TS. Trương Thị Hồng Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Nghiên cứu – Tổng hợp, Ban Nội chính Trung ương. Nhìn nhận công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo như một “kênh cảm biến chính sách”, giúp cơ quan quản lý phát hiện sớm các nguy cơ xung đột xã hội. Trong khi đó, ThS. Nguyễn Văn Lương cho rằng hoạt động thanh tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo cần chuyển trọng tâm từ xử lý vi phạm sang phòng ngừa, cảnh báo và quản trị rủi ro.

Từ góc độ quản trị công hiện đại, hiệu quả của công tác tiếp dân không nên chỉ được đo bằng số lượng buổi tiếp dân hay số vụ việc được giải quyết. Quan trọng hơn là khả năng tạo đồng thuận xã hội, giảm phát sinh khiếu kiện kéo dài và nâng cao niềm tin của người dân đối với chính quyền.

Dữ liệu số sẽ thay đổi cách tiếp công dân và giải quyết khiếu nại

Một trong những điểm nhấn nổi bật trong tham luận của TS. Trần Đăng Vinh là định hướng xây dựng hệ sinh thái dữ liệu liên thông quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Theo đó, dữ liệu cần được kết nối thông suốt từ cấp xã, cấp tỉnh đến Trung ương, hình thành một hệ thống thống nhất, cập nhật theo thời gian thực. Khi đó, cơ quan quản lý không chỉ biết một vụ việc đang được xử lý ở đâu mà còn có thể theo dõi tiến độ, phát hiện điểm nghẽn và đánh giá trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan.

Ý tưởng này có sự tương đồng với tham luận của ThS. Nguyễn Hồng Điệp – Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương (Thanh tra Chính phủ) về nền tảng quản lý công tác khiếu nại, tố cáo quốc gia. Theo ông, chuyển đổi số trong lĩnh vực này không đơn thuần là số hóa hồ sơ mà là chuyển từ tư duy lưu trữ sang tư duy quản trị dữ liệu.

Xa hơn, TS. Trần Văn Long, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Thanh tra Chính phủ đề xuất khai thác dữ liệu điện tử để nhận diện dấu hiệu bất thường, thay vì chỉ kiểm tra hồ sơ theo phương thức truyền thống. Trong khi đó, GS.TS Vũ Công Giao – Trường Đại học Luật Hà Nội cho rằng AI và Big Data có thể hỗ trợ phân tích các mô hình hành vi, nhận diện xu hướng khiếu kiện và cảnh báo sớm những nguy cơ phát sinh điểm nóng.

Nếu được triển khai đồng bộ, hệ thống dữ liệu liên thông sẽ giúp ngành Thanh tra chuyển từ trạng thái “phản ứng” sang trạng thái “chủ động”. Thay vì chờ khiếu kiện xảy ra mới xử lý, cơ quan quản lý có thể dự báo những khu vực, lĩnh vực hoặc dự án có nguy cơ phát sinh tranh chấp để kịp thời điều chỉnh chính sách và phương thức quản lý.

Đây cũng là nền tảng quan trọng để hình thành mô hình tiếp công dân trực tuyến, giảm khoảng cách địa lý, tiết kiệm thời gian và tăng tính minh bạch trong quá trình giải quyết vụ việc.

Trách nhiệm người đứng đầu và nghệ thuật đối thoại từ cơ sở

Dù công nghệ có phát triển đến đâu, TS. Trần Đăng Vinh cho rằng yếu tố quyết định vẫn là con người, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu.

Trong nhiều trường hợp, một cuộc đối thoại trực tiếp, thẳng thắn và cầu thị có thể tháo gỡ những khúc mắc tồn tại nhiều năm. Ngược lại, sự chậm trễ, né tránh hoặc thiếu trách nhiệm rất dễ khiến những mâu thuẫn nhỏ trở thành khiếu kiện kéo dài, thậm chí phát sinh điểm nóng về an ninh, trật tự.

Từ thực tiễn đó, ông đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế pháp lý theo hướng xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trong công tác tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Quan điểm này cũng được TS. Nguyễn Huy Hoàng, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ thanh tra đồng tình khi đề xuất xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá trách nhiệm giải trình của người đứng đầu trên nền tảng dữ liệu số. Trong khi đó, các nghiên cứu của PGS.TS Đoàn Thị Tố Uyên và ThS. Nguyễn Duy Nghĩa đến từ Trường Đại học Luật Hà Nội đều cho thấy đối thoại trực tiếp tại cơ sở là giải pháp hiệu quả để giảm căng thẳng, tạo đồng thuận và hạn chế khiếu kiện vượt cấp.

Quan trọng hơn, cùng với việc đề cao trách nhiệm, cần có cơ chế bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm khi xử lý các vụ việc phức tạp, tồn đọng kéo dài. Bởi trong nhiều trường hợp, giải quyết dứt điểm một vụ việc không chỉ cần đúng pháp luật mà còn cần sự linh hoạt, bản lĩnh và tinh thần phụng sự Nhân dân.

Tầm nhìn mà TS. Trần Đăng Vinh đưa ra không dừng lại ở việc hoàn thiện quy trình tiếp dân hay giải quyết khiếu nại, tố cáo. Đó là hình ảnh về một hệ thống quản trị hiện đại, nơi dữ liệu được kết nối, trách nhiệm được lượng hóa và người dân thực sự trở thành trung tâm của nền hành chính phục vụ.

Khi mỗi phản ánh của người dân được lắng nghe, mỗi vụ việc được giải quyết minh bạch và mỗi nguy cơ xung đột được nhận diện từ sớm, đó không chỉ là thành công của ngành Thanh tra mà còn là nền tảng để củng cố “thế trận lòng dân” – nguồn lực quan trọng nhất cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Minh Nghĩa – Vũ Linh

(Nguồn: Thanhtra.com.vn)

Toàn cảnh Hội thảo khoa học quốc gia về thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong kỷ nguyên mới. Ảnh: MN

Tại Hội thảo khoa học quốc gia về thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong kỷ nguyên mới diễn ra tại Nha Trang ngày 18-19/6/2026, nhiều chuyên gia đã cùng chỉ ra rằng, đổi mới phương thức hoạt động thanh tra không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu của quá trình hiện đại hóa nền quản trị quốc gia.

Từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị quốc gia

Trong tham luận dẫn đề của hội thảo, ThS. Nguyễn Văn Lương, Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra cho rằng, những thay đổi của mô hình quản trị quốc gia đang đặt ra các yêu cầu hoàn toàn mới đối với hoạt động của các cơ quan nhà nước. Nếu trước đây trọng tâm là thực hiện đúng quy định và bảo đảm trật tự quản lý hành chính, thì hiện nay mục tiêu lớn hơn là tạo lập môi trường phát triển thuận lợi, sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Sự thay đổi đó kéo theo hàng loạt yêu cầu mới: tăng tính công khai, minh bạch; nâng cao trách nhiệm giải trình; quản trị dựa trên dữ liệu; thúc đẩy sự tham gia của người dân và tăng cường kiểm soát quyền lực gắn với phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Nhìn dưới góc độ này, hoạt động thanh tra không thể tiếp tục vận hành chủ yếu theo tư duy “hậu kiểm”, phát hiện sai phạm sau khi sự việc đã xảy ra. Nhiều chuyên gia tại hội thảo cùng chung nhận định rằng, nếu chỉ tập trung xử lý vi phạm, thanh tra sẽ luôn ở thế đi sau thực tiễn.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Quang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội, khi phân tích xu hướng quản trị công hiện đại cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ mô hình quản lý sang mô hình quản trị, trong đó dữ liệu, minh bạch và trách nhiệm giải trình trở thành những yếu tố cốt lõi.

Điều đó đồng nghĩa vai trò của thanh tra phải được mở rộng. Không chỉ kiểm tra tính tuân thủ pháp luật, thanh tra còn phải tham gia nhận diện rủi ro, cảnh báo nguy cơ và góp phần hoàn thiện chính sách trước khi sai phạm xảy ra.

Thanh tra không chỉ xử lý vi phạm mà phải phòng ngừa từ sớm, từ xa

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất trong tham luận của ThS. Nguyễn Văn Lương là đề xuất chuyển trọng tâm hoạt động thanh tra từ “xử lý vi phạm” sang “phòng ngừa từ sớm, từ xa” trên cơ sở quản trị rủi ro và khai thác dữ liệu.

Theo đó, việc xây dựng kế hoạch thanh tra không nên dựa chủ yếu vào cơ chế phân công hành chính hoặc phản ánh sau khi sự việc phát sinh, mà phải dựa trên phân tích dữ liệu, đánh giá mức độ rủi ro và xác định chính xác các lĩnh vực, địa bàn, dự án có nguy cơ vi phạm cao.

Cách tiếp cận này cũng được TS. Đinh Văn Minh – nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ và nhiều chuyên gia về kiểm soát quyền lực đồng tình khi cho rằng, hiệu quả của thanh tra trong giai đoạn mới không nên chỉ đo bằng số cuộc thanh tra, số tiền thu hồi hay số vụ việc xử lý. Quan trọng hơn là khả năng phòng ngừa sai phạm, bịt kín các kẽ hở trong quản lý và giảm thiểu rủi ro cho hệ thống.

Đây là sự thay đổi mang tính bản chất.

Nếu trước đây thanh tra được nhìn nhận như công cụ xử lý sai phạm thì trong mô hình mới, thanh tra phải trở thành thiết chế cảnh báo sớm. Một dự án đầu tư công có dấu hiệu chậm tiến độ, một cơ sở dữ liệu đất đai xuất hiện bất thường, hay một hệ thống đấu thầu điện tử phát sinh chỉ số rủi ro cao đều phải được nhận diện trước khi trở thành vụ việc thanh tra.

Ở góc độ rộng hơn, thanh tra không chỉ phát hiện vi phạm mà còn phải chỉ ra nguyên nhân phát sinh vi phạm. Giá trị lớn nhất của kết luận thanh tra không phải ở việc xác định ai sai, mà ở khả năng kiến nghị sửa đổi cơ chế, chính sách để ngăn chặn những sai phạm tương tự trong tương lai.

Dữ liệu và công nghệ sẽ định hình diện mạo mới của ngành Thanh tra

Nếu quản trị rủi ro là thay đổi về tư duy thì chuyển đổi số chính là thay đổi về công cụ thực hiện.

Trong nhiều tham luận tại hội thảo, đặc biệt là các nghiên cứu của Ths. Phạm Trần Tuấn (Trưởng phòng Hành chính – Tổ chức, Trường Cán bộ Thanh tra) và các chuyên gia về thanh tra số, dữ liệu được xem là nền tảng của phương thức thanh tra mới.

Theo đề xuất của ThS. Nguyễn Văn Lương, cần xây dựng trung tâm dữ liệu dùng chung và liên thông cho ngành Thanh tra; thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu bắt buộc giữa các cơ quan như thuế, hải quan, đất đai, đấu thầu và cơ quan thanh tra. Khi đó, hệ thống có thể tự động phân tích dữ liệu, nhận diện các dấu hiệu bất thường và cảnh báo những “điểm đỏ” rủi ro.

Thay vì thanh tra diện rộng, cơ quan thanh tra có thể tập trung nguồn lực vào những địa chỉ có nguy cơ sai phạm cao nhất.

Một điểm đáng chú ý khác là khái niệm “thanh tra viên công nghệ” lần đầu tiên được đặt ra một cách rõ nét. Trong tương lai, thanh tra viên không chỉ cần kiến thức pháp luật và nghiệp vụ truyền thống, mà còn phải có khả năng phân tích dữ liệu, hiểu biết về tài chính số, an ninh mạng và công nghệ thông tin.

Điều này phản ánh một thực tế rằng, sai phạm trong thời đại số cũng đang thay đổi nhanh chóng. Khi giao dịch điện tử, tài sản số và dữ liệu lớn trở thành một phần của đời sống kinh tế – xã hội, năng lực phát hiện và kiểm soát rủi ro của ngành Thanh tra cũng phải được nâng lên tương ứng.

Từ góc nhìn quản trị quốc gia, đổi mới phương thức hoạt động thanh tra thực chất là một phần của quá trình hiện đại hóa bộ máy nhà nước. Khi dữ liệu trở thành nguồn lực quản trị, khi trách nhiệm giải trình được đặt lên hàng đầu và khi kiểm soát quyền lực được thực hiện bằng những công cụ hiện đại hơn, ngành Thanh tra sẽ không chỉ là cơ quan phát hiện sai phạm mà còn là một thiết chế góp phần kiến tạo nền quản trị minh bạch, hiệu quả và phát triển bền vững.

Đó cũng là thách thức, nhưng đồng thời là cơ hội để ngành Thanh tra chuyển mình từ một cơ quan kiểm tra, giám sát truyền thống trở thành một chủ thể quan trọng trong kiến trúc quản trị quốc gia của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Minh Nghĩa

(Minh Nghĩa – Vũ Linh)