Loại đề tài: Đề tài khoa học cấp khoa

Chủ nhiệm đề tài: TS. Nguyễn Thị Hồng Thúy – Trưởng khoa NV2

Cơ quan chủ trì đề tài: Trường Cán bộ Thanh tra

Cơ quan và cá nhân phối hợp thực hiện: Khoa Nghiệp vụ giải quyết khiếu nại, tố cáo và PCTN, tiêu cực

Thời gian thực hiện: 10 tháng

1. Mục tiêu

Đánh giá thực trạng bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra cho người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành của Trường Cán bộ Thanh tra. Trên cơ sở đó hoàn thiện khung chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra cho người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành. Từ đó kiến nghị, đề xuất hoàn thiện khung chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra cho người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành theo quy định của Luật Thanh tra hiện hành.

2. Nội dung chính

Đề tài khoa học ngoài phần Mở đầu và Kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, đề tài được kết cấu thành 3 chương, cụ thể như sau:

Chương 1. Khái quát về khung chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra cho người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành.

Chương 2. Thực trạng khung chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra cho người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành.

Chương 3. Giải pháp hoàn thiện khung chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra cho người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành.

3. Kết quả chính đạt được

Đề tài đã đề xuất khung chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra cho người được giao nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành

a) Tên chương trình bồi dưỡng: “Bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra cho người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành”.

b) Thời lượng: 12 ngày (80 tiết thực giảng và 10 tiết Thảo luận + tổ chức kiểm tra cuối khóa).

c) Kết cấu khung chương trình: gồm 3 phần, gồm 16 chuyên đề, tương ứng với 80 tiết thực giảng, cụ thể như sau:

Loại đề tài: Đề tài khoa học cấp Khoa

Chủ nhiệm đề tài: ThS. Lê Ngọc Thiều                   Tel:0983325237

E-mail: lengocthieu64@yahoo.com

Cơ quan chủ trì đề tài: Trường Cán bộ Thanh tra

Cơ quan và cá nhân phối hợp thực hiện: Khoa Nghiệp vụ Thanh tra

Thời gian thực hiện: 07 tháng

1. Mục tiêu

Đưa ra giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy các chuyên đề Kỹ năng trong chương trình Bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra viên và thanh tra viên chính tại Trường Cán bộ Thanh tra, cụ thể:

– Làm rõ lý luận chung về chất lượng giảng dạy các chuyên đề kỹ năng trong chương trình Bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ, công chức nói chung và cán bộ, công chức làm công tác thanh tra nói riêng.

– Làm rõ thực trạng về nội dung và công tác giảng dạy các chuyên đề Kỹ năng trong chương trình Bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra viên và thanh tra viên chính tại Trường Cán bộ Thanh tra.

– Đưa ra giải pháp để nâng cao chất lượng giảng dạy các chuyên đề Kỹ năng trong chương trình Bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra viên và thanh tra viên chính tại Trường Cán bộ Thanh tra.

2. Nội dung chính

Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1. Những vấn đề chung về nâng cao chất lượng giảng dạy các chuyên đề Kỹ năng trong chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ, công chức;

Chương 2. Thực trạng chất lượng giảng dạy các chuyên đề Kỹ năng trong chương trình Bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra viên và thanh tra viên chính tại Trường Cán bộ Thanh tra;

Chương 3. Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy các chuyên đề Kỹ năng trong chương trình Bồi dưỡng Nghiệp vụ thanh tra tại Trường Cán bộ Thanh tra.

3. Kết quả chính đạt được (khoa học, ứngdụng, đàotạo, kinhtế – xãhội, v.v…)

– Kết quả đề tài được áp dụng để chuẩn bị các điều kiện triển khai thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng giảng dạy các chuyên đề Kỹ năng trong chương trình Bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra;

– Thực hiện giải pháp nâng cao chất lượng giảng dạy các chuyên đề Kỹ năng trong chương trình Bồi dưỡng Nghiệp vụ thanh tra viên và thanh tra viên chính ngay trong năm 2024 và các năm sau theo kết quả nghiên cứu;

– Kết quả đề tài được áp dụng là cơ sở cho việc đánh giá, tổng kết kinh nghiệm đối với chương trình Bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra mới đưa vào sử dung; là cơ sở đánh giá, bình xét phân loại giảng viên hàng tháng, năm;

– Kết quả đề tài được áp dụng làm nguồn tài liệu xây dựng sách chuyên khảo nhằm không ngừng nâng cao chất lượng giảng dạy các chương trình Bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra tại Trường Cán bộ Thanh tra.

Loại đề tài: Đề tài khoa học cấp Khoa

Chủ nhiệm đề tài: TS. Lê Thanh Thuỷ         Tel:0939361886

E-mail:thanhthuyttcp@gmail.com

Cơ quan chủ trì đề tài: Trường Cán bộ Thanh tra

Cơ quan và cá nhân phối hợp thực hiện: Khoa Nghiệp vụ Thanh tra

Thời gian thực hiện: 10 tháng

1. Mục tiêu:

Xây dựng được khung chương trình thực hiện kết luận thanh tra và kỹ năng theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra, quyết định xử lý về thanh tra đáp ứng được yêu cầu của các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra, các cơ quan quản lý nhà nước khác và phục vụ thiết thực công tác đào tạo, bồi dưỡng tại Trường Cán bộ Thanh tra.

2. Nội dung chính:

Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Khái quát về khung chương trình bồi dưỡng kỹ năng thực hiện kết luận thanh tra và kỹ năng theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra, quyết định xử lý về thanh tra;

Chương 2: Thực trạng chương trình bồi dưỡng kỹ năng thực hiện kết luận thanh tra và theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra, quyết định xử lý về thanh tra của Trường Cán bộ Thanh tra và nhu cầu bồi dưỡng của các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra;

Chương 3: Quan điểm, giải pháp xây dựng khung chương trình bồi dưỡng kỹ năng thực hiện kết luận thanh tra và kỹ năng theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra, quyết định xử lý về thanh tra.

3. Kết quả chính đạt được (khoa học, ứng dụng, đào tạo, kinh tế – xã hội, v.v…)

– Kết quả đề tài được áp dụng để xây dựng khung chương trình bồi dưỡng kỹ năng thực hiện kết luận thanh tra và theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra, quyết định xử lý về thanh tra;

– Kết quả đề tài được áp dụng để xây dựng đề cương chi tiết của các chuyên đề thuộc khung chương trình bồi dưỡng kỹ năng thực hiện kết luận thanh tra và theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra, quyết định xử lý về thanh tra;

– Là cơ sở cho việc triển khai biên soạn, viết mới các chuyên đề trong bộ tài liệu, giáo trình bồi dưỡng kỹ năng thực hiện kết luận thanh tra và theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra, quyết định xử lý về thanh tra;

– Kết quả đề tài được áp dụng làm nguồn tài liệu xây dựng sách chuyên khảo.

Loại đề tài: Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Khoa

Chủ nhiệm đề tài: ThS. Đặng Thuỳ Trâm

Tel:                             E-mail: dangthuytramttcp@gmail.com

Cơ quan chủ trì đề tài: Trường Cán bộ Thanh tra

Cơ quan và cá nhân phối hợp thực hiện: Viên chức Trường Cán bộ Thanh tra

Thời gian thực hiện: 03 tháng

1. Mục tiêu:

Chính sách tiền lương là một bộ phận quan trọng trong hệ thống chính sách kinh tế – xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển, hiệu quả của một đơn vị. Khi kinh tế – xã hội thay đổi, bên cạnh sự thay đổi về cơ chế, chính sách phát triển chung, chính sách tiền lương cũng có sự thay đổi theo. Vì vậy, chế độ tiền lương do Nhà nước ban hành phải thường xuyên xem xét, đánh giá và đổi mới để phát huy được vai trò của chúng.

Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, để thực hiện tốt cải cách tiền lương bắt đầu triển khai từ ngày 01/7/2024 theo Nghị quyết 104/2023/QH15 của Quốc hội khoá XV, kỳ họp thứ 6 thông qua ngày 10/11/2023 về dự toán ngân sách nhà nước năm 2024, Trường Cán bộ Thanh tra cần xem xét, đánh giá kỹ lưỡng, chính xác điều kiện thực tế của đơn vị, việc xây dựng vị trí việc làm, định biên số lượng người làm việc, nguồn chi trả lương mới… để tiền lương thực sự khẳng định được giá trị đích thực của lao động chất xám, đảm bảo được cuộc sống của viên chức, người lao động. Vì vậy, việc nghiên cứu, tìm ra biện pháp, cách thức thực hiện có hiệu quả việc cải cách tiền lương của Trường Cán bộ Thanh tra trong giai đoạn hiện nay là vấn đề cấp thiết. Việc nghiên cứu nội dung đề tài “Thực hiện cải cách tiền lương tại Trường Cán bộ Thanh tra giai đoạn 2024 – 2026” để đưa ra giải pháp thực hiện cải cách tiền lương tại Trường Cán bộ Thanh tra giai đoạn 2024 – 2026 theo Nghị quyết 27-NQ/TW ngày 21/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương về cải cách tiền lương của cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người lao động trong doanh nghiệp.

1.1. Mục tiêu chung

Trên cơ sở quy định của pháp luật hiện hành các nội dung nghiên cứu của đề tài nhằm đưa ra đưa ra giải pháp, biện pháp để đảm bảo chính sách tiền lương mới thực hiện có hiệu quả tại Trường Cán bộ Thanh tra giai đoạn 2024 – 2026 theo Nghị quyết 27-NQ/TW ngày 21/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương.

1.2. Mục tiêu cụ thể

Nội dung nghiên cứu của đề tài nhằm thực hiện mục tiêu cụ thể:

– Thứ nhất, làm rõ nội dung, yêu cầu và các điều kiện đảm bảo thực hiện cải cách tiền lương tại Trường Cán bộ Thanh tra theo Nghị quyết 27-NQ/TW.

– Thứ hai, đánh giá đúng về chế độ tiền lương và điều kiện để thực hiện cải cách tiền lương tại Trường Cán bộ Thanh tra hiện nay.

– Thứ ba, đề xuất các giải pháp thực hiện cải cách tiền lương tại Trường Cán bộ Thanh tra giai đoạn 2024 – 2026.

2. Nội dung chính:

Nội dung chính của đề tài gồm ba nội dung lớn:

2.1. Nội dung 1: Những vấn đề chung về cải cách chế độ tiền lương trong đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo chi thường xuyên

Mục tiêu đạt được ở nội dung thứ nhất đó là: trình bày một cách có hệ thống lý luận về chế độ tiền lương trong đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo chi thường xuyên, địa vị pháp lý của Trường Cán bộ Thanh tra. Nêu rõ những yêu cầu, điều kiện thực hiện cải cách chế độ tiền lương của đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo chi thường xuyên.

Trên cơ sở đó, nhiệm vụ cụ thể phải thực hiện cụ thể như sau:

– Quan niệm, nội dung, đặc điểm chế độ tiền lương trong đơn vị sự nghiệp công lập.

Tác giả đã phân tích, so sánh, đưa ra quan điểm, nội dung, những điểm khác biệt trong việc thực hiện chế độ tiền lương tại đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ về chi thường xuyên với các loại hình đơn vị sự nghiệp công lập khác.

– Nêu rõ địa vị pháp lý của Trường Cán bộ Thanh tra trong hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập.

– Khái quát nội dung cơ bản cải cách tiền lương theo Nghị quyết 27-NQ/TW.

– Yêu cầu, điều kiện thực hiện hiệu quả cải cách chế độ tiền lương đối với đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo chi thường xuyên nói chung và Trường Cán bộ Thanh tra nói riêng.

2.2. Nội dung 2: Thực trạng chế độ tiền lương tại Trường Cán bộ Thanh tra

Với nội dung này, tác giả tập trung phân tích, làm rõ thực trạng chế độ tiền lương hiện nay của Trường Cán bộ Thanh tra, đánh giá ưu điểm, hạn chế của chế độ tiền lương đối với viên chức, người lao động Nhà trường và thuận lợi, khó khăn khi thực hiện cải cách tiền lương theo Nghị quyết 27-NQ/TW.

 Nhiệm vụ cụ thể của phần này cần phải thực hiện:

– Khái quát vị trí việc làm, cơ cấu chức danh nghề nghiệp viên chức của Trường Cán bộ Thanh tra.

– Thực tiễn chế độ tiền lương tại Trường Cán bộ Thanh tra.

– Đánh giá chung về thực trạng chế độ tiền lương Trường Cán bộ Thanh tra.

+ Kết quả đạt được: Ưu điểm, thuận lợi để thực hiện cải cách chế độ tiền lương.

+ Vướng mắc, hạn chế, bất cập và khó khăn trong thực hiện cải cách.

2.3. Nội dung 3: Định hướng, giải pháp cải cách chế độ tiền lương tại Trường Cán bộ Thanh tra

Thực hiện chính sách cải cách tiền lương đối với viên chức Nhà trường phải đúng đường lối, chủ trương của Đảng, quy định pháp luật của Nhà nước và phù hợp với kinh tế thị trường; tiếp cận, vận dụng linh hoạt, có chọn lọc kinh nghiệm về thực hiện cải cách tiền lương của các đơn vị sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ khác. Thực hiện cải cách tiền lương của Nhà trường phải phù hợp với trình độ phát triển của nền kinh tế, mức tăng năng suất lao động của viên chức, người lao động Nhà trường.

Từ cơ sở lý luận và việc phân tích, đánh giá về thực trạng chế độ tiền lương tại Trường Cán bộ Thanh tra, tác giả đưa ra một số giải pháp, lộ trình thực hiện giải pháp nhằm đảm bảo thực hiện hiệu quả cải cách chế độ tiền lương. Nhiệm vụ cụ thể cần thực hiện đó là:

– Định hướng về quan điểm, mục tiêu, nội dung cần triển khai để thực hiện cải cách chính sách tiền lương tại Trường Cán bộ Thanh tra theo Nghị quyết số 27-NQ/TW

– Đề xuất một số giải pháp cụ thể thực hiện cải cách chính sách tiền lương tại Trường Cán bộ Thanh tra:

+ Sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy và quy chế chi tiêu nội bộ của Trường Cán bộ Thanh tra.

+ Giải pháp về tài chính để tăng nguồn thu, tiết kiệm chi.

+ Giải pháp về đánh giá chất lượng lao động.

+ Giải pháp quản lý và sử dụng quỹ tiền lương.

+ Các giải pháp khác: Tuyên truyền phổ biến nội dung Nghị quyết 27-NQ/TW; Hoàn thiện nội quy, quy chế nội bộ điều chỉnh hoạt động của Nhà trường; Thực hiện tinh giản biên chế theo quy định; Thực hiện các biện pháp thực hành tiết kiệm, chống lãng phí….

– Đề xuất, kiến nghị đối với Thanh tra Chính phủ, Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trường Cán bộ Thanh tra.

3. Kết quả chính đạt được

Qua việc nghiên cứu về chính sách, thực trạng thực hiện quy định về tiền lương đối với viên chức nói chung và viên chức Trường Cán bộ Thanh tra nói riêng, kết quả nghiên cứu của đề tài đã làm rõ vai trò của tiền lương đối hiệu quả hoạt động của các cơ quan, đơn vị. Cụ thể, đề tài đã đạt được một số kết quả nghiên cứu chính sau đây:

Đối với Trường Cán bộ Thanh tra: Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo để cải cách chính sách tiền lương đối với viên chức gắn với phát triển dịch vụ đào tạo, bồi dưỡng chuyên nghiệp, hiện đại; thực hiện tinh giảm biên chế cùng với các chính sách phúc lợi khác để bảo đảm cuộc sống cho viên chức, người lao động Nhà trường; rà soát, sửa đổi các quy định của Quy chế Chi tiêu nội bộ, Quy chế đánh giá, xếp loại chất lượng lao động hàng tháng và các quy chế có liên quan như quy chế định mức giờ giảng, quy chế làm việc,… để chỉnh sửa, bổ sung theo hướng lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao, khối lượng, chất lượng, tiến độ và hiệu quả công việc, ý thức trách nhiệm đối với công việc làm căn cứ đánh giá, xếp loại viên chức, người lao động, xây dựng chức trách, nhiệm vụ cho từng nhóm viên chức, người lao động, tăng cường kỷ cương, kỷ luật lao động, tăng năng suất lao động, có chế độ khen thưởng về vật chất tương xứng đối với các trường hợp có nhiều thành tích, có sáng kiến, có đóng góp tích cực vào việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của nhà trường, nhất là góp phần tăng nguồn thu, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Đối với Thanh tra Chính phủ: Nội dung đề tài là tài liệu tham khảo để Thanh tra Chính phủ nghiên cứu, xem xét rà soát hoàn thiện thể chế theo quy định hiện hành, phù hợp với điều kiện cụ thể của đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo chi thường xuyên; bổ sung chức năng nhiệm vụ cho Trường Cán bộ Thanh tra được thực hiện chức năng phục vụ cộng đồng trực tiếp là tư vấn pháp luật về Thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và PCTN, tiêu cực có thu phí và không thu phí.

Đối với cá nhân nghiên cứu khoa học: Thông qua nội dung nghiên cứu, các cá nhân nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học, đồng thời hiểu được hệ thống thang bảng lương, hình thức trả lương, các nguyên tắc về tiền lương…đặc biệt là ý thức, trách nhiệm của viên chức trong việc thực hiện nhiệm vụ công vụ được giao./.

Theo quy định tại khoản 1, Điều 9, Luật Viên chức 2010, đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị xã hội thành lập theo quy định pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công và phục vụ quản lý nhà nước. Đơn vị sự nghiệp công lập được Nhà nước đầu tư xây dựng để hoạt động cung cấp dịch vụ sự nghiệp trong lĩnh vực Nhà nước chịu trách nhiệm cung ứng cho nhân dân, hoặc các lĩnh vực mà khu vực phi Nhà nước không có khả năng đầu tư, không quan tâm đầu tư. Tùy vào từng loại hình đơn vị sự nghiệp công lập, Nhà nước có sự hỗ trợ ngân sách ở cấp độ khác nhau.

Về cơ chế hoạt động, các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động theo chế độ thủ trưởng, đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ, hạn chế tình trạng lạm quyền, vượt quyền và phòng, chống tham nhũng. Hiện nay, đã có quy định về việc thành lập Hội đồng quản lý tại các đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo chi thường xuyên và chi đầu tư và các đơn vị sự nghiệp công lập khác trong trường hợp cần thiết. Về nhân sự tại đơn vị sự nghiệp công lập chủ yếu được tuyển dụng theo vị trí việc làm, theo hợp đồng làm việc, quản lý và sử dụng với tư cách viên chức.

Về cơ cấu tổ chức quản lý đơn vị sự nghiệp công lập, Điều 9, Luật Viên chức năm 2010 quy định chia thành 2 nhóm: Đơn vị sự nghiệp công lập được tự chủ hoàn toàn về nhiệm vụ, tài chính, tổ chức bộ máy, nhân sự; Đơn vị sự nghiệp công lập chưa được giao tự chủ hoàn toàn về nhiệm vụ, tài chính, tổ chức bộ máy, nhân sự. Theo quy định của Nghị định số 60/2021/NĐ-CP ngày 21/6/2021 của Chính Phủ về cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập thì cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập có thể chia thành 4 loại: Đơn vị sự nghiệp công tự đảm bảo chi thường xuyên và chi đầu tư; Đơn vị sự nghiệp công tự đảm bảo chi thường xuyên; Đơn vị sự nghiệp công tự đảm bảo một 1 phần chi thường xuyên; Đơn vị sự nghiệp công do ngân sách Nhà nước đảm bảo chi thường xuyên.

Đơn vị sự nghiệp công lập đa dạng, hoạt động ở nhiều lĩnh vực, có thể trực thuộc các cơ quan khác nhau như: Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý của Bộ và Cơ quan ngang bộ; Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc cơ quan thuộc Chính phủ; Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh. Các đơn vị sự nghiệp công lập cũng có quy mô, mô hình quản lý khác nhau. Có đơn vị sự nghiệp công lập quy mô nhỏ như các trường phổ thông, tiểu học, mẫu giáo… Có đơn vị sự nghiệp công lập có quy mô lớn như các trường đại học, bệnh viện, có đơn vị sự nghiệp có quy mô đặc biệt lớn như Đại học quốc gia Hà Nội, Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó có nhiều đơn vị, trường đại học trực thuộc.

Như vậy, các đơn vị sự nghiệp công lập có quy mô khác nhau, cơ cấu tổ chức khác nhau, quy mô quản lý tài chính, tài sản, ngân sách nhà nước cấp cũng khác nhau. Do vậy, đối với đơn vị sự nghiệp công lập tùy theo đặc điểm, quy mô, cơ cấu tổ chức để lựa chọn tổ chức hoạt động thanh tra nội bộ cho phù hợp.

Thanh tra, kiểm tra là một chức năng thiết yếu trong công tác quản lý. Hoạt động thanh tra giúp chủ thể quản lý xem xét, đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc quyền quản lý. Hoạt động thanh tra nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, phát hiện những sơ hở trong cơ chế quản lý,chính sách, pháp luật để kiến nghị với Nhà nước các biện pháp khắc phục; phát huy nhân tố tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả, hiệu lực của hoạt động quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, các quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan,tổ chức và cá nhân. Thanh tra gắn liền với quản lý, với tư cách là một chức năng, là một giai đoạn của chu trình quản lý. Do vậy, việc tổ chức hoạt động thanh tra nội bộ đơn vị sự nghiệp công lập là hết sức cần thiết, hoạt động thanh tra nội bộ đơn vị sự nghiệp công lập hướng tới các mục đích sau:

Thứ nhất, tổ chức việc thanh tra nội bộ để tăng cường công tác quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập, bảo đảm việc chấp hành chính sách, pháp luật, việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập.

Thứ hai, việc thanh tra nội bộ giúp phát hiện kịp thời những hạn chế, bất cập trong quản lý nội bộ, các quy định, nội quy, quy chế của đơn vị sự nghiệp công lập nhằm khắc phục và sửa đổi kịp thời.

Thứ ba, việc thanh tra nội bộ để phòng ngừa, phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm trong nội bộ. Qua công tác thanh tra nội bộ có thể giúp ngăn chặn kịp thời hành vi vi phạm để cho công tác quản lý nội bộ tốt hơn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nội bộ đơn vị sự nghiệp.

Thứ tư, việc thanh tra nội bộ đơn vị sự nghiệp công lập sẽ giúp các tổ chức, cá nhân trong đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện đúng quy định. Thông qua hoạt động thanh tra nội bộ sẽ chấn chỉnh kịp thời đối với các hành vi vi  phạm, hướng dẫn cấp dưới thực hiện đúng, có hiệu quả nhiệm vụ được giao, đồng thời nắm bắt được những khó khăn, vướng mắc của cấp dưới để có biện pháp tháo gỡ kịp thời.

2. Thực trạng quy định và thực hiện thanh tra nội bộ đơn vị sự nghiệp công lập

Luật Thanh tra năm 2010 chưa có quy định về hoạt động thanh tra nội bộ đơn vị sự nghiệp công lập. Nhưng trên thực tế có nhiều đơn vị sự nghiệp công lập tổ chức và hoạt động thanh tra, kiểm tra nội bộ đơn vị sự nghiệp công lập theo nhu cầu thực tế do thủ trưởng cơ quan, đơn vị quyết định.  Một số đơn vị sự nghiệp công lập ban hành quy chế riêng dựa trên cơ sở quy định của Luât Thanh tra, nghị định hướng dẫn thi hành, thông tư về quy trình nghiệp vụ tiến hành thanh tra của Thanh tra Chính phủ. Tổ chức, tên gọi, nhiệm vụ, quyền hạn thanh tra nội bộ có sự khác nhau, có nơi tổ chức thành phòng thanh tra nội bộ, có nơi gộp chung là phòng thanh tra, pháp chế…

Luật Thanh tra năm 2022 có quy định về hoạt động thanh tra nội bộ đơn vị sự nghiệp công lập làm cơ sở pháp lý cho hoạt động này. Tuy nhiên, Luật Thanh tra năm 2022 không quy định chi tiết về hoạt động thanh tra nội bộ đơn vị sự nghiệp mà chỉ quy định chung: “Căn cứ vào quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, cơ quan khác của Nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập thành lập tổ chức thanh tra nội bộ hoặc bố trí cán bộ làm công tác thanh tra nội bộ theo quy định của Chính phủ để giúp Thủ trưởng cơ quan, đơn vị thực hiện công tác thanh tra trong phạm vi quản lý của mình. Thủ trưởng cơ quan, đơn vị có trách nhiệm tổ chức và chỉ đạo hoạt động thanh tra nội bộ trong cơ quan, đơn vị mình.” (khoản 2, Điều 115 Luật Thanh tra 2022).

Nghị định số 43/2023/NĐ-CP ngày 30/6/2023 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thanh tra, có quy định cụ thể hóa giao cho Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp công lập tổ chức việc thanh tra nội bộ để tăng cường công tác quản lý, bảo đảm việc chấp hành chính sách, pháp luật, việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao đối với cơ quan tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý của cơ quan thuộc Chính phủ và đơn vị sự nghiệp công lập. Căn cứ chức năng, nhiệm vụ và nhu cầu quản lý của mình, đơn vị sự nghiệp công lập có thể thành lập tổ chức thanh tra hoặc giao cho bộ phận, đơn vị hoặc bố trí người làm công tác thanh tra nội bộ. Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp công lập trực tiếp chỉ đạo hoạt động thanh tra nội bộ; trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, ban hành quy định về quy trình thanh tra nội bộ, kế hoạch thanh tra hàng năm khi xét thấy cần thiết, bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật về thanh tra.

Như vậy, kể cả Luật Thanh tra năm 2022 và Nghị định số 43/2023/NĐ-CP ngày 30/6/2023 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thanh tra không quy định cụ thể về hoạt động thanh tra nội bộ của đơn vị sự nghiệp công lập mà giao cho thủ trưởng đơn vị sự nghiệp công lập quyết định bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật về thanh tra.

3. Các biện pháp triển khai hoạt động thanh tra nội bộ của đơn vị sự nghiệp công lập

Trên cơ sở quy định của Luật Thanh tra năm 2022 và Nghị định số 43/2023/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thanh tra, để tiến hành tổ chức và hoạt động thanh tra nội bộ, đơn vị sự nghiệp công lập cần triển khai các công tác sau:

Thứ nhất, Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp công lập cần ban hành Quy định về tổ chức, hoạt động thanh tra nội bộ đơn vị sự nghiệp, phù hợp với quy định của pháp luật thanh tra, đặc thù đơn vị sự nghiệp công lập. Quy định cần cụ thể, rõ ràng và là cơ sở triển khai hoạt động thanh tra nội bộ phù hợp với thực tiễn.

Thứ hai, thành lập bộ phận làm nhiệm vụ thanh tra nội bộ phù hợp với quy mô, cơ cấu tổ chức, yêu cầu của công tác quản lý. Thanh tra là một chức năng, bộ phận của quản lý, phục vụ cho công tác quản lý. Do vậy, căn cứ chức năng, nhiệm vụ và nhu cầu quản lý của mình, đơn vị sự nghiệp công lập có thể thành lập tổ chức thanh tra hoặc giao cho bộ phận, đơn vị hoặc bố trí người làm công tác thanh tra nội bộ.

Bố trí cán bộ làm công tác thanh tra nội bộ. Bảo đảm các điều kiện về thời gian, phương tiện làm việc cho hoạt động thanh tra nội bộ. Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp quy định chế độ chính sách đối với cán bộ làm công tác thanh tra nội bộ, điều kiện tiến hành hoạt động thanh tra cho phù hợp.

Thứ ba, ban hành kế hoạch thanh tra hàng năm. Bộ phận thanh tra nội bộ, căn cứ vào quy định về thanh tra nội bộ của đơn vị sự nghiệp công lập và nhu cầu thực tế, dự thảo kế hoạch thanh tra của năm trình Thủ trưởng đơn vị ban hành. Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp công lập ban hành kế hoạch thanh tra hàng năm khi xét thấy cần thiết, bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật về thanh tra. Trên cơ sở kế hoạch thanh tra của năm, Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp công lập trực tiếp chỉ đạo hoạt động thanh tra nội bộ theo quy định.

Thứ tư, về trình tự, thủ tục thanh tra nội bộ đơn vị sự nghiệp công lập, được thực hiện theo Quy định về hoạt động thanh tra nội bộ đơn vị sự nghiệp do thủ trưởng đơn vị sự nghiệp công lập ban hành phù hợp với quy định của pháp luật thanh tra, đặc thù đơn vị sự nghiệp. Hoạt động thanh tra nội bộ có thể thực hiện theo trình tự sau:

– Ban hành quyết định thanh tra nội bộ: Căn cứ vào kế hoạch của năm hoặc theo yêu cầu công tác quản lý, giải quyết đơn, thủ trưởng đơn vị sự nghiệp công lập ban hành quyết định thanh tra nội bộ.

– Thành lập đoàn thanh tra nội bộ, bao gồm trưởng đoàn, các thành viên. Ngoài cán bộ được giao chuyên trách làm công tác thanh tra có thể trưng tập thêm cán bộ ở các phòng, ban khác. Thủ trưởng đơn vị trực tiếp chỉ đạo công tác thanh tra. Thời hạn thanh tra có thể từ 10-20 ngày làm việc, tùy theo nội dung thanh tra.

– Chuẩn bị thanh tra: Đoàn thanh tra tiến hành các công việc chuẩn bị để tiến hành thanh tra, xây dựng kế hoạch tiến hành thanh tra, yêu cầu đối tượng thanh tra báo cáo. Thanh tra nội bộ cần tiến hành nhanh chóng và kịp thời, nên công tác chuẩn bị phải cụ thể, rõ ràng.

– Tiến hành thanh tra trực tiếp: Tổ chức họp để công bố quyết định thanh tra ngắn gọn, hiệu quả giúp đối tượng nắm bắt được mục đích, yêu cầu của cuộc thanh tra, các nhiệm vụ cần thực hiện. Tiến hành các biện pháp thanh tra, thu thập thông tin, tài liệu xem xét làm rõ các nội dung thanh tra. Các biện pháp, cách làm phù hợp với hoạt động thanh tra nội bộ như: Yêu cầu đối tượng thanh tra báo cáo theo đề cương; Yêu cầu đối tượng thanh tra cung cấp hồ sơ, tài liệu; Yêu cầu người có trách nhiệm, người có liên quan giải trình về những vấn đề chưa rõ; Kiểm tra, xác minh sự việc hoặc làm rõ những vấn đề liên quan đến sự việc đã và đang xảy ra. Trong quá trình thanh tra nếu phát hiện hành vi vi phạm có thể gây hậu quả cho đơn vị sự nghiệp, Trưởng đoàn thanh tra nội bộ báo cáo ngay với thủ trưởng đơn vị để kịp thời đình chỉ hành vi vi phạm.

– Báo cáo kết quả thanh tra: Trưởng đoàn thanh tra có trách nhiệm báo cáo kết quả thanh tra. Báo cáo kết quả thanh tra bao gồm các nội dung:  Kết luận cụ thể về từng nội dung đã tiến hành thanh tra; Xác định rõ tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm; nguyên nhân, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm (nếu có); Ý kiến khác nhau (nếu có) giữa thành viên khác của Đoàn thanh tra với Trưởng đoàn thanh tra về nội dung báo cáo kết quả thanh tra; Biện pháp xử lý đã được áp dụng và kiến nghị giải pháp, biện pháp xử lý, khắc phục hậu quả (nếu có).

– Kết luận thanh tra: Trưởng đoàn thanh tra chịu trách nhiệm dự thảo kết luận thanh tra trình người ra quyết định thanh tra xem xét. Kết luận thanh tra bao gồm các nội dung: Đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn được giao của đối tượng thanh tra; Kết luận về nội dung thanh tra; Xác định rõ tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm; nguyên nhân, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật (nếu có); Biện pháp xử lý theo thẩm quyền và kiến nghị giải pháp, biện pháp xử lý, khắc phục hậu quả (nếu có) để bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của đối tượng thanh tra, của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; Hạn chế, bất cập của cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật có liên quan và kiến nghị khắc phục.

Trong quá trình xây dựng dự thảo kết luận thanh tra, người ra quyết định thanh tra có thể quyết định xin ý kiến cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan về một hoặc một số nội dung của dự thảo kết luận thanh tra. Người ra quyết định thanh tra ký ban hành kết luận thanh tra. Kết luận thanh tra cần được công khai cho đối tượng thanh tra và quán triệt việc thực hiện kết luận. Đối tượng thanh tra thực hiện đầy đủ, kịp thời, đúng thời hạn yêu cầu, kiến nghị, quyết định xử lý sau thanh tra.

Thứ năm, xử lý kết quả thanh tra nội bộ đơn vị sự nghiệp công lập

Trên cơ sở kết luận thanh tra, thủ trưởng đơn vị sự nghiệp công lập chỉ đạo đối tượng thanh tra thực hiện kết luận thanh tra, ban hành quyết định xử lý về thanh tra. Áp dụng biện pháp theo thẩm quyền để giải quyết khó khăn, vướng mắc của đối tượng thanh tra, khắc phục những sơ hở, bất cập trong các quy định quản lý nội bộ của đơn vị sự nghiệp công lập.

Kết luận

Thanh tra nội bộ là công tác quan trọng, nhất là trong đơn vị sự nghiệp công lập có quy mô lớn bao gồm nhiều bộ phận, nhiều đơn vị trực thuộc. Do vậy, trên cơ sở quy định chung của Luật Thanh tra năm 2022, các đơn vị sự nghiệp công lập có nhu cầu cần ban hành quy định cụ thể để tổ chức và hoạt động thanh tra nội bộ trong đơn vị sự nghiệp công lập cho phù hợp. Nếu tổ chức tốt công tác thanh tra nội bộ trong đơn vị sự nghiệp công lập sẽ giúp cho công tác quản lý của đơn vị được thực hiện có hiệu quả hơn.

TS. Phạm Tuấn Anh

Phó trưởng Khoa Nghiệp vụ II, Trường Cán bộ Thanh tra

Từ năm 2020, cả nước đã triển khai việc kê khai tài sản, thu nhập theo quy định mới của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 và văn bản hướng dẫn thi hành, bước đầu đã đạt được một số kết quả nhất định.

Theo Báo cáo tổng kết 2023 của Thanh tra Chính phủ, kết quả thực hiện các quy định về kiểm soát tài sản, thu nhập: 328.766 người đã thực hiện kê khai tài sản, thu nhập trong kỳ; có 8.574 người được xác minh việc kê khai tài sản, thu nhập; 06 người bị kỷ luật do kê khai tài sản, thu nhập không trung thực;tiến hành kiểm tra việc thực hiện kê khai, công khai tài sản, thu nhập là 3.446 cơ quan, tổ chức, đơn vị.Thống kê của Thanh tra Chính phủ, sáu tháng đầu năm 2024, cả nước đã có 202.826 người kê khai tài sản; 2.518 người được xác minh việc kê khai tài sản, thu nhập; 04 cán bộ bị kỷ luật do kê khai không trung thực.

Tuy nhiên, việc xác minh tài sản, thu nhập mới bắt đầu thực hiện từ năm 2022, sau khi các cơ quan, tổ chức đơn vị đã triển khai thực hiện việc kê khai lần đầu và hàng năm theo quy định Luật Phòng chống tham nhũng 2018. Mặc dù việc xác minh tài sản thu nhập đã được thực hiện đồng bộ, đi vào nề nếp, nhưng trong quá trình thực hiện, các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập vẫn gặp một số khó khăn, vướng mắc nhất định.

1. Về căn cứ tiến hành xác minh: Hoạt động xác minh tài sản, thu nhập là một hoạt động mang tính quyền lực nhà nước, do cơ quan nhà nước và người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước thực hiện. Do vậy, việc thực hiện xác minh phải được tiến hành khi có các căn cứ do pháp luật quy định. Luật Phòng, chống tham nhũng 2005 chỉ thực hiện xác minh tài sản, thu nhập khi có 3 căn cứ: một là, phục vụ cho việc bầu cử, bổ nhiệm, cách chức, miễn nhiệm, bãi nhiệm hoặc kỷ luật đối với người có nghĩa vụ kê khai tài sản khi xét thấy cần thiết; hai là, theo yêu cầu của Hội đồng bầu cử hoặc cơ quan, tổ chức có thẩm quyền; ba là  khi có hành vi tham nhũng. Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 mở rộng hơn các căn cứ tiến hành xác minh, theo đó, cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập sẽ tiến hành xác minh tài sản, thu nhập khi có một trong các căn cứ sau đây:

–  Có dấu hiệu rõ ràng về việc kê khai tài sản, thu nhập không trung thực;

–  Có biến động tăng về tài sản, thu nhập từ 300.000.000 đồng trở lên so với tài sản, thu nhập đã kê khai lần liền trước đó mà người có nghĩa vụ kê khai giải trình không hợp lý về nguồn gốc;

–  Có tố cáo về việc kê khai tài sản, thu nhập không trung thực và đủ điều kiện thụ lý theo quy định của Luật Tố cáo;

–  Thuộc trường hợp xác minh theo kế hoạch xác minh tài sản, thu nhập hằng năm đối với người có nghĩa vụ kê khai được lựa chọn ngẫu nhiên;

–  Có yêu cầu hoặc kiến nghị của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có thẩm quyền theo quy định tại Điều 42 của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018.

Như vậy, có thể thấy Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 mở rộng phạm vi cho việc tiến hành xác minh tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn. Việc xác minh tài sản, thu nhập có thể được tiến hành khi cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập phát hiện hành vi kê khai không trung thực, giải trình không hợp lý; khi có những tố cáo được thụ lý, hoặc khi có các yêu cầu, kiến nghị của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có thẩm quyền theo luật định. Điều này tạo ra cơ chế giám sát, kiểm tra chéo lẫn nhau, huy động sự tham gia của nhiều bên độc lập, nhiều chủ thể vào giám sát việc kê khai tài sản, thu nhập.

Tuy nhiên việc xác định khi nào được coi là “có dấu hiệu rõ ràng” về việc kê khai tài sản, thu nhập không trung thực, hay thế nào là “giải trình không hợp lý” ở căn cứ thứ hai vẫn còn định tính, cần có hướng dẫn cụ thể để áp dụng căn cứ này khi tiến hành xác minh.

2. Về thẩm quyền xác minh: Đối tượng xác minh tài sản, thu nhập theo Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 đã được mở rộng. Vì vậy, trách nhiệm tiến hành kiểm soát tài sản, thu nhập cũng được phân công, phân cấp cho nhiều cơ quan khác nhau. Cụ thể, Điều 30 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 quy định về cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập bao gồm 8 cơ quan, gồm: Thanh tra Chính phủ; Thanh tra tỉnh; Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; Cơ quan giúp Ủy ban Thường vụ Quốc hội về công tác đại biểu; Văn phòng Quốc hội; Văn phòng Chủ tịch nước; Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán nhà nước; Cơ quan có thẩm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam, cơ quan trung ương của các tổ chức chính trị – xã hội.

Về cơ bản, các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập đều thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định về thẩm quyền tại Điều 30 và Điều 31 Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 và theo hướng dẫn tại Quy chế phối hợp giữa các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập được ban hành theo Quyết định 56/2022 của Bộ Chính trị… Tuy nhiên hiện nay, do nhu cầu thực tế đối với một số cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập có đối tượng thuộc phạm vi và lĩnh vực quản lý lớn (như Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc Phòng), nên phân cấp cho các đơn vị trực thuộc thực hiện hoạt động xác minh (như Quyết định số 511/QĐ-BTC ngày 27/3/2024 của Bộ Trưởng Bộ Tài chính về việc ban hành Kế hoạch xác minh tài sản, thu nhập năm 2024 của Bộ Tài chính, Quyết định số 444/QĐ-TCT ngày 11/4/2024 của Tổng cục trưởng Tổng cục thuế về việc ban hành Kế hoạch xác minh tài sản, thu nhập năm 2024 của Tổng cục Thuế). Giải quyết được thực tế vướng mắc nhưng lại chưa được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật, có được phân cấp không, được phân cấp đến đâu nếu có?  Ví dụ: cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập là Bộ Tài Chính, nhưng phân cấp cho Tổng cục Thuế, tổng cục Thuế phân cấp xuống đến các Cục thuế địa phương thực hiện việc xác minh), như vậy, trách nhiệm, phạm vi, thẩm quyền đến đâu, chế độ chịu trách nhiệm như thế nào? Điều này cần được hướng dẫn cụ thể, tránh tình trạng việc áp dụng không thống nhất trong hệ thống các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập.

3. Về phạm vi xác minh: đây là vấn đề gặp nhiều lúng túng trong quá trình thực hiện việc xác minh tài sản, thu nhập nhất. Luật Phòng, chống tham nhũng (Luật PCTN) hiện hành cũng chỉ đề cập đến quyền “Yêu cầu cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân cung cấp thông tin, tài liệu có liên quan đến nội dung xác minh” (điểm b, Khoản 2 Điều 31 Luật Phòng, chống tham nhũng 2018) mà chưa có quy định cụ thể phạm vi được xác minh đến đâu, xác minh trên những gì bản kê khai thể hiện hay xác minh bên ngoài bản kê khai để kiểm tra xem đối tượng có giấu giếm hay tẩu tán tài sản không. Tài sản phải kê khai thì nhiều và đa dạng, vậy xác minh đến đâu là đủ để kết luận về tính trung thực của người kê khai? Các quy định hiện hành chưa quy định rõ về phạm vi nên hiện nay việc xác minh vẫn lúng túng, mỗi địa phương, bộ ngành thực hiện một cách khác nhau.

Ví dụ, cùng là cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập, xác minh tài sản là đất đai nhưng có cơ quan phát công văn gửi tới cơ quan quản lý về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của 63 tỉnh, thành, có cơ quan chỉ lấy thông tin nhà đất tại địa phương nơi vợ/ chồng người có nghĩa vụ công tác, hay cư trú. Hay cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập được xác minh phạm vi đến đâu, xác minh tất cả tài sản kê khai hay chỉ những tài sản có giá trị lớn như: Nhà, đất, tiền trong ngân hàng, xe máy, ô tô… Việc xác định phạm vi xác minh phải được quy định, hướng dẫn cụ thể để áp dụng thống nhất.

4. Về trình tự, thủ tục xác minh: Các bước thực hiện quy trình xác minh hiện nay đã được quy định tại Điều 44 Luật PCTN bao gồm 6 bước: Ra quyết định xác minh tài sản, thu nhập và thành lập Tổ xác minh tài sản, thu nhập; Yêu cầu người được xác minh giải trình về tài sản, thu nhập của mình; Tiến hành xác minh tài sản, thu nhập; Báo cáo kết quả xác minh tài sản, thu nhập; Kết luận xác minh tài sản, thu nhập; Gửi và công khai Kết luận xác minh tài sản, thu nhập. Trong quá trình tiến hành xác minh, cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập cần ban hành nhiều văn bản, từ Quyết định xác minh TSTN, đề cương yêu cầu người được xác minh báo cáo giải trình đến văn bản yêu cầu cung cấp thông tin, tài liệu của các cơ quan quản lý tài sản… Để đảm bảo tính chính xác, thống nhất trong thực hiện quy trình xác minh, cần có văn bản hướng dẫn cụ thể về quy trình cũng như có các mẫu văn bản thực hiện trong quy trình xác minh (như Thông tư 06/2021/TT-TTCP quy định về tổ chức, hoạt động của Đoàn thanh tra và trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra – đang sửa đổi; Thông tư 0/2021/TT-TTCP quy định về quy trình xử lý đơn khiếu nại, tố cáo, đơn kiến nghị, phản ánh…)

5. Khiếu nại kết luận xác minh

Việc xác minh tài sản, thu nhập đã được thực hiện từ 2022, sau khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Định hướng xác minh tài sản, thu nhập và các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện công tác xác minh tài sản, thu nhập. Đồng nghĩa với việc, sau khi xác minh tài sản, thu nhập, các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập sẽ phải ban hành các Kết luận xác minh tài sản, thu nhập.

Tại khoản 5 Điều 49 Luật PCTN 2018  quy định: “Người được xác minh có quyền khiếu nại Kết luận xác minh tài sản, thu nhập theo quy định của pháp luật về khiếu nại”. Do đó, khi thấy không “tâm phục khẩu phục” với Kết luận xác minh tài sản, thu nhập của mình, người được xác minh thực hiện việc khiếu nại. Tuy nhiên, đối chiếu với các quy định của pháp luật khiếu nại hiện hành, việc giải quyết khiếu nại Kết luận xác minh còn gặp khó khăn. Theo quy định của Luật Khiếu nại, người khiếu nại sẽ chỉ thực hiện việc khiếu nại đối với Quyết định hành chính, hành vi hành chính và Quyết định kỷ luật cán bộ, công chức. Tuy nhiên, Kết luận xác minh tài sản thu nhập có thể được coi là một Quyết định hành chính để trở thành đối tượng của khiếu nại không, thì phải xem xét xem có đủ yêu cầu của một Quyết định hành chính không. Kết luận xác minh tài sản, thu nhập (KLXM) do cơ quan có thẩm quyền ban hành, có đối tượng áp dụng cụ thể, nhưng nội dung của Kết luận xác minh lại chỉ dừng ở mức độ kiến nghị xử lý (nếu có vi phạm về nghĩa vụ kê khai trung thực), chưa ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích của người được xác minh, (giống như Kết luận thanh tra, dù có kết luận là có sai phạm, nhưng nội dung văn bản chỉ dừng ở mức độ kiến nghị xử lý). Do vậy, chưa đủ căn cứ để nhận diện KLXM tài sản, thu nhập là Quyết định hành chính, là đối tượng của khiếu nại. Hơn thế nữa, nếu coi đây là đối tượng của khiếu nại thì việc phân định thẩm quyền giải quyết là rất khó khăn. Luật PCTN không quy định cơ quan nào là cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập cấp trên, cấp dưới thuộc quyền quản lý trực tiếp, (mà chỉ liệt kê các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập bao gồm 08 cơ quan tại Điều 30 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018) để giải quyết lần 1, lần 2 theo quy trình giải quyết khiếu nại. Do vậy cần hướng dẫn cụ thể quy định này theo hướng coi KLXM là đối tượng của kiến nghị, người được xác minh chỉ khiếu nại Quyết định xử lý hành vi vi phạm quy định về kê khai tài sản trung thực nếu có (giống như Kết luận thanh tra, điều này đã kịp thời được điều chỉnh trong Luật Thanh tra 2022, theo đó đối tượng thanh tra chỉ kiến nghị kết luận thanh tra thay vì khiếu nại Kết luận thanh tra như Luật Thanh tra 2010 quy định trước đây) thì hợp lý và khả thi hơn.

Có thể nói, trong 6 năm thực hiện Luật PCTN 2018 và hơn 4 năm thực hiện công tác kê khai và kiểm soát tài sản, thu nhập, chúng ta đã ghi nhận các kết quả của công tác này, ý thức của các cán bộ, công chức đã được nâng lên đáng kể, khắc phục tình trạng kê khai hình thức như trước đây. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện còn gặp một số vướng mắc. Do vậy, cần kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền tổng kết và sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành cho phù hợp thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả của công tác kiểm soát tài sản, thu nhập nói riêng và phòng ngừa tham nhũng nói chung trong thời gian tới./.

TS. Nguyễn Thị Hồng Thúy

Trưởng khoa Nghiệp vụ II

Mục đích của hoạt động thanh tra không chỉ là nhằm phát hiện và xử lý vi phạm mà còn gắn liền với yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả của quản lý Nhà nước. Điều 3, Luật Thanh tra năm 2022, mục đích của hoạt động thanh tra là: “Hoạt động thanh tra nhằm phát hiện hạn chế, bất cập trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền có giải pháp, biện pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của pháp luật; phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân”.

Như vậy, thông qua xem xét, đánh giá, xử lý đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo trình tự, hoạt động thanh tra không chỉ bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân mà còn làm cho các hành vi vi phạm giảm đi, khắc phục hạn chế, bất cập trong cơ chế chính sách, pháp luật, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động quản lý Nhà nước.

Với bản chất và mục đích đó, yêu cầu đối với cán bộ thanh tra phải có điểm đặc thù. Tại Hội nghị Cán bộ thanh tra toàn miền bắc, ngày 19/4/1957,  Chủ tịch Hồ Chí Minh đã huấn thị: “Thanh tra là công tác rất quan trọng. Vì vậy các cấp chính quyền cũng như  Đảng phải giúp đỡ cho cán bộ thanh tra làm tròn nhiệm vụ. Thái độ của cán bộ thanh tra là kiểm tra phải cẩn thận. Phẩm chất của người thanh tra phải tự mình nghiêm chỉnh, phải có đạo đức cách mạng, phải gương mẫu”.

Với cán bộ thanh tra, muốn làm tốt công tác thanh tra thì người làm thanh tra phải tâm trong sáng, có đạo đức cách mạng. Bởi vậy, xây dựng đội ngũ thanh tra có phẩm chất đạo đức trong sạch, nghiêm chỉnh, gương mẫu vẫn là nhiệm vụ hàng đầu của ngành Thanh tra. Luôn ghi nhớ và làm theo huấn thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ năm 2011, Ban Cán sự Đảng Thanh tra Chính phủ đã ra Quyết định số 1821-QĐ/BCS ngày 30/12/2011 quy định 5 chuẩn mực đạo đức của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức ngành Thanh tra bao gồm:

1. Có lập trường, quan điểm cách mạng vững vàng, chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; luôn nêu cao trách nhiệm, tận tụy với công việc được giao: Phấn đấu vượt qua mọi khó khăn gian khổ để hoàn thành nhiệm vụ tốt nhất.

2. Có phong cách, phương pháp làm việc khoa học, đổi mới: sâu, sát công việc: coi trọng nguyên tắc, kỷ cương; phân tích xử lí vấn đề khách quan, công tâm, có lí, có tình, có tính thuyết phục cao.

3. Có tinh thần học tập, cầu tiến bộ, nghiên cứu, tiếp cận cái mới: không ngừng phấn đấu nâng cao trình độ, năng lực cá nhân về mọi mặt; coi trọng thực tiễn, lấy thực tiễn làm thước đo đánh giá hiệu quả công việc.

4. Có ý thức rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất, đạo đức cá nhân trong sáng, lành mạnh; nói đi đôi với việc làm; hành động có văn hóa; gương mẫu, tiêu biểu trong lối sống sinh hoạt cá nhân; có tinh thần xây dựng và đoàn kết, thống nhất trong nội bộ; tích cực đấu tranh bài trừ tệ tham nhũng, lãng phí, quan liêu; gương mẫu, không lợi dụng chức quyền để vụ lợi.

5. Có tấm lòng vì dân, thương dân, gần gũi, tôn trọng nhân dân, biết chia sẻ, thông cảm với nhân dân khi xử lí công việc; biết lắng nghe và tiếp thu ý kiến đúng đắn của nhân dân; hoạt động vì lợi ích của đất nước, của nhân dân; thường xuyên sinh hoạt với nhân dân nơi cư trú đúng quy định của Nhà nước.

Những quy định từ cách đây hơn 10 năm đã cho thấy, với vị trí là công chức thanh tra, phải tuân thủ đạo đức công vụ chung của cán bộ, công chức về việc phải làm, được làm, không được làm. Ngoài ra, với đặc thù của hoạt động thanh tra là nhằm xem xét các chính sách, pháp luật phù hợp hoặc không phù hợp để kiến nghị sửa đổi bổ sung; đánh giá việc chấp hành pháp luật của đối tượng thanh tra, ngăn chặn, xử lý kịp thời hành vi vi phạm pháp luật, giúp đối tượng thanh tra hoàn thành tốt nhiệm vụ, phát huy nhân tố tích cực. Do vậy, bên cạnh các quy định chung về đạo đức công vụ, cán bộ thanh tra cần phải tuân thủ những chuẩn mực đạo đức riêng, cụ thể:

Thông tư số 01/TT-TTCP ngày 01/10/2021 của Thanh tra Chính phủ về quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức thanh tra khi thực hiện nhiệm vụ công vụ thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng đã quy định nhiều nhóm yêu cầu cụ thể về đạo đức, phẩm chất và năng lực của cán bộ, công chức, viên chức thanh tra, cụ thể là:

Thứ nhất, công chức thanh tra phải có lập trường, quan điểm cách mạng vững vàng, chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, luôn nêu cao trách nhiệm, tận tụy với công việc được giao, phấn đấu vượt qua mọi khó khăn gian khổ để hoàn thành nhiệm vụ tốt nhất. Việc có lập trường, quan điểm cách mạng vững vàng, chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước là điều kiện tiên quyết, không thể thiếu của công chức thanh tra. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, nếu gặp đối tượng thanh tra, các cơ quan, tổ chức có liên quan có tư tưởng lệch lạc, vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước thì công chức thanh tra cần tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục đối tượng thanh tra hiểu rõ quan điểm của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, kịp thời ngăn chặn, xử lý những hành vi vi phạm pháp luật, củng cố lòng tin trong nhân dân.  

Thứ hai, công chức thanh tra cần có nguyên tắc, phương pháp làm việc khoa học, đổi mới: cần sâu, sát công việc, coi trọng nguyên tắc, kỷ cương; phân tích xử lý vấn đề khách quan, công tâm, có lý có tình, có tính thuyết phục cao.

Trong quá trình làm việc, công chức thanh tra phải tuân thủ nguyên tắc làm việc, tận tụy trong công việc, nêu cao tinh thần trách nhiệm trong quá trình tiến hành thanh tra, tránh tình trạng vì lợi ích cá nhân, nể nang hoặc nhũng nhiễu, gây khó khăn cho đối tượng thanh tra, làm ảnh hưởng tới hoạt động bình thường của đối tượng thanh tra… Công chức thanh tra phải có phương pháp làm việc khoa học, luôn luôn đổi mới phương pháp làm việc để phù hợp với hoạt động quản lý nhà nước nhằm xác định được chính sách pháp luật phù hợp, không phù hợp và phát hiện được hành vi lợi dụng kẽ hở của pháp luật để trục lợi cá nhân.

Thứ ba, công chức thanh tra cần có tinh thần học tập, cầu tiến bộ, nghiên cứu, tiếp cận cái mới; không ngừng phấn đấu nâng cao trình độ, năng lực cá nhân về mọi mặt: coi trọng thực tiễn, lấy thực tiễn làm thước đo đánh giá hiệu quả công việc.

Thực hiện nhiệm vụ thanh tra, công chức thanh tra luôn phải học tập, cầu tiến bộ, nghiên cứu, tiếp cận cái mới để nắm bắt nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ, phương pháp quản lý của các cơ quan, đơn vị, kỹ thuật khoa học tiên tiến nhằm bảo đảm hiểu mọi hoạt động của đối tượng thanh tra, qua đó đánh giá chính xác việc chấp hành pháp luật của đối tượng thanh tra.

Thứ tư, công chức thanh tra  cần có ý thức rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất, đạo đức cá nhân trong sáng, lành mạnh; nói đi đôi với việc làm; hành động có văn hóa; gương mẫu, tiêu biểu trong lối sống sinh hoạt cá nhân; có tinh thần xây dựng và đoàn kết, thống nhất trong nội bộ; tích cực đấu tranh bài trừ tệ tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, quan liêu; gương mẫu, không lợi dụng chức quyền để vụ lợi.

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ thanh tra, công chức thanh tra phải thực hiện phương châm “nói đi đôi với việc làm”. Lời nói là thể hiện lương tâm, bản lĩnh, lý chí và tình cảm ở trong mỗi con người. Việc làm là thể hiện hành vi đạo đức cụ thể của con người. Việc nói và làm vô cùng quan trọng, qua đó thể tư tưởng nhất quán tuân theo pháp luật, không dung túng, bao che cho thành viên Đoàn thanh tra làm sai, đối tượng thanh tra.

Thứ năm, công chức thanh tra cũng phải luôn giữ gìn và xây dựng môi trường có văn hóa và những chuẩn mực văn hóa đặc thù của nghề nghiệp. Xuất phát từ vị trí, vai trò quan trọng của ngành Thanh tra trong cơ cấu tổ chức bộ máy của các cơ quan hành chính nhà nước, là thiết chế bảo vệ pháp luật góp phần giữ gìn trật tự, kỷ cương trong xã hội. Với chức năng đó, việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của ngành Thanh tra gắn liền với việc thực hiện quyền lực nhà nước. Trên bình diện rộng, hoạt động thanh tra chịu sự chi phối của đời sống chính trị. Trên bình diện hẹp hơn, thanh tra thuộc nhánh hành pháp trong tổ chức quyền lực nhà nước, có chức năng thực thi pháp luật và kiểm soát sự tuân thủ pháp luật nên thanh tra là bộ phận của nền công vụ, hoạt động thanh tra là hoạt động công vụ của Việt Nam. Nói cách khác, hoạt động thanh tra là hoạt động công vụ nhưng mang tính chính trị sâu sắc. Vì vậy, biểu hiện của văn hóa thanh tra trong đời sống vừa mang tính chất là một bộ phận của văn hóa công vụ, vừa nằm trong không gian văn hóa chính trị. Văn hóa thanh tra chính là văn hóa nghề, nằm trong văn hóa công vụ và chịu ảnh hưởng của văn hóa chính trị. Như vậy, hành động văn hóa là chuẩn mực của công chức thanh tra được thể hiện từ tư tưởng, niềm tin cho tới quá trình thực hiện nhiệm vụ, giao tiếp, phương pháp làm việc, ứng xử, hiệu quả công việc và những vấn đề khác với thành viên Đoàn thanh tra và đối tượng thanh tra, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Thứ sáu, công chức thanh tra cần có phẩm chất trung thực, liêm khiết, công minh.

Đó là các phẩm chất luôn tôn trọng sự thật, tôn trọng chân lý, lẽ phải; sống ngay thẳng, thật thà và dũng cảm nhận lỗi khi mình mắc khuyết điểm. Liêm khiết là có phẩm chất trong sạch, không tham ô hay nhận hối lộ. Trong hệ thống các cơ quan cấu thành nên bộ máy nhà nước thì thanh tra nhà nước có một vị trí và vai trò vô cùng đặc biệt, khác với mọi cơ quan nhà nước khác. Thanh tra là một chức năng, một bộ phận của quản lý, thanh tra không giống như các hoạt động chuyên môn khác mà là hoạt động nhằm bảo đảm thực hiện chính sách, pháp luật, giữ vững kỷ cương trật tự trong quản lý. Chính vì có một vai trò đặc biệt như vậy nên những yêu cầu về sự liêm khiết đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong các cơ quan thanh tra nhà nước đòi hỏi những chuẩn mực bắt buộc cần tuân thủ như: cấm sử dụng tài sản của Nhà nước và của nhân dân trái pháp luật; cấm lợi dụng, lạm dụng quyền hạn để gây khó dễ cho đối tượng thanh tra để trục lợi riêng; cấm tiết lộ, trao đổi thông tin liên quan đến chính sách, pháp luật để trục lợi cho cá nhân.

Những người làm thanh tra phải rất am hiểu nghề thanh tra, lĩnh vực mình thanh tra, phải công bằng và sáng suốt của công chức thanh tra trong quá trình tiến hành thanh tra; công bằng với đối tượng thanh tra về đánh giá việc chấp hành pháp luật của đối tượng thanh tra, công bằng trong việc cung cấp hồ sơ, tài liệu, báo cáo giải trình của đối tượng thanh tra. Chỉ có như vậy hoạt động thanh tra mới có lý, có tình, mới làm cho đối tượng thanh tra tâm phục, khẩu phục mà vì thế họ mới thành tâm sửa lỗi.

Trước những yêu cầu về đạo đức đối với công chức, viên chức ngành Thanh tra, cần phải thực hiện nhiều biện pháp, vừa không ngừng tăng cường trách nhiệm nêu gương của mỗi cán bộ thanh tra để giữ gìn truyền thống của ngành Thanh tra, vừa nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ thanh tra, tăng cường bồi dưỡng liêm chính trong các hệ đào tạo, bồi dưỡng cho các ngạch thanh tra viên và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng./.

ThS. Phạm Thị Thùy Dương

Giảng viên Khoa Nghiệp vụ II

Loại đề tài: Đề tài cấp khoa

Chủ nhiệm đề tài : Phạm Thị Hường; Tel: 0965914582;

E-mail: huongta82@gmail.com

Thời gian thực hiện: 9 tháng

Cơ quan chủ trì đề tài: Trường cán bộ Thanh tra

Cơ quan và cá nhân phối hợp thực hiện: Giảng viên, viên chức nhà trường, học viên các lớp Thanh tra viên, Thanh tra viên chính tại Trường Cán bộ Thanh tra.

1. Mục tiêu: Đề xuất các giải pháp để xây dựng phương pháp thực hành cho các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ Thanh tra viên, Thanh tra viên chính tại Trường Cán bộ Thanh tra.
2. Nội dung chính:

Ngoài phần mở đầu, kết luận đề tài gồm 3 nội dung chính như sau:

Nội dung 1: Những vấn đề chung về phương pháp thực hành cho các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ Thanh tra

Nội dung 2: Thực trạng việc sử dụng phương pháp thực hành cho các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ Thanh tra

Nội dung 3: Định hướng và giải pháp xây dựng phương pháp thực hành cho các lớp Thanh tra

3. Kết quả chính đạt được (khoa học, ứng dụng, đào tạo, kinh tế – xã hội, v.v…)

– Kết quả nghiên cứu là cơ sở để Nhà trường định hướng để xây dựng phương pháp thực hành, thay đổi cách thức đánh giá kết quả thực hành đối với học viên các lớp Thanh tra viên, Thanh tra viên chính, từ đó nâng cao chất lượng bồi dưỡng tại Nhà trường.

– Đề tài cũng là nguồn tài liệu tham khảo đối với giảng viên nhà trường trong việc xây dựng bài giảng, đưa ra phương pháp thực hành đối với các lớp Thanh tra viên, Thanh tra viên chính tại Trường Cán bộ Thanh tra.

– Thông qua việc tham gia đề tài, cá nhân giảng viên, viên chức nâng cao khả năng nghiên cứu khoa học, tự nghiên cứu học tập để nâng cao chất lượng bài giảng đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy trong giai đoạn hiện nay.