Hữu Thắng – Trường cán bộ thanh tra

Hội thảo triển khai đề tài khoa học cấp bộ: “Phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra – Thực trạng và giải pháp”

Hữu Thắng — Thu, 11 Jun 2026 16:15:49 +0000

Ngày 11/6/2026 tại Trường Cán bộ thanh tra, Ban chủ nhiệm đề tài khoa học cấp bộ: “Phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra – Thực trạng và giải pháp” do ThS. Nguyễn Mạnh Cường, Cục trưởng Cục XI, Thanh tra Chính phủ làm chủ nhiệm tổ chức Hội thảo. Hội thảo được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.

Trình bày tại hội thảo ThS. Nguyễn Mạnh Cường chia sẻ, mục tiêu nghiên cứu của đề tài là làm rõ cơ sở pháp lý; đánh giá đúng đắn thực trạng và đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật và bảo đảm việc phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra. Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, Đề tài triển khai các nội dung sau: Cơ sở lý luận về phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra; Thực trạng phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra; Quan điểm, giải pháp bảo đảm việc phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra.

ThS. Nguyễn Mạnh Cường – Chủ nhiệm đề tài

Ban chủ nhiệm đề tài cho rằng, phát hiện vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra có mối quan hệ trực tiếp đối với việc tổ chức thực hiện kết luận thanh tra. Những phát hiện vi phạm pháp luật trong hoạt động thanh tra được thể hiện trong kết luận thanh tra, nếu bảo đảm tính chặt chẽ về căn cứ pháp lý; tính đầy đủ, rõ ràng, logic về chứng cứ; nhưng quan trọng nhất là phải phát hiện được những vi phạm pháp luật xuất phát từ cơ chế, chính sách, pháp luật, là nguyên nhân dẫn tới những hành vi vi phạm pháp luật thì những kiến nghị trong kết luận thanh tra mới giải quyết được tận gốc rễ của vấn đề, có tính lan toả, tác động đến hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước trên các lĩnh vực công tác.

Phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra hướng đến mục tiêu bảo đảm chất lượng, hiệu quả của cuộc thanh tra. Một cuộc thanh tra được coi là có chất lượng khi nó đảm bảo các yêu cầu chung về mặt hình thức pháp lý, tuân thủ các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra; bảo đảm tính khách quan, minh bạch của người tiến hành thanh tra; nhưng mặt khác nó phải đảm bảo yêu cầu, tính mục đích của cuộc thanh tra.

Toàn cảnh hội thảo

Luật thanh tra 2025, Nghị định số 216/2025/NĐ-CP ngày 05/8/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật thanh tra đã có những quy định về thẩm quyền, nội dung, căn cứ, trình tự, thủ tục thực hiện việc phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra, qua đó góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động thanh tra. Tuy nhiên, việc phát hiện, xử lý vi phạm qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra vẫn còn những vấn đề trên cả phương diện lý luận, pháp luật và thực tiễn cần tiếp tục nghiên cứu làm sáng tỏ.

Các đại biểu góp ý tại hội thảo

Phát biểu góp ý tại hội thảo, các đại biểu đánh giá cao sự chuẩn bị công phu của Ban Chủ nhiệm đề tài, đề tài có tính hệ thống cao, kết hợp tốt giữa lý luận pháp lý truyền thống và các phương pháp phân tích hiện đại (sơ đồ hóa, phân tầng rủi ro, ma trận liên kết); nội dung nghiên cứu có tính thực tiễn sâu sắc trong bối cảnh ngành Thanh tra đang triển khai Luật Thanh tra năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Đề tài đã lựa chọn đúng vấn đề trọng tâm, phản ánh những khó khăn, vướng mắc đang đặt ra trong thực tiễn hoạt động thanh tra hiện nay.

Tuy nhiên, Ban Chủ nhiệm cần tiếp tục làm rõ hơn các khái niệm, nội hàm của hoạt động phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật trong thanh tra; phân biệt giữa các biện pháp xử lý hành chính, kinh tế, dân sự và hình sự để bảo đảm tính khoa học và khả năng áp dụng trong thực tiễn.

Kết thúc hội thảo ThS. Nguyễn Mạnh Cường phát biểu cảm ơn và xin tiếp thu các ý kiến đóng góp của các đại biểu để hoàn thiện sản phảm nghiên cứu đề tài.

Hội thảo đề tài khoa học cấp bộ: “Thực trạng giải quyết khiếu nại, tố cáo của chính quyền địa phương trong giai đoạn hiện nay”

Hữu Thắng — Fri, 05 Jun 2026 11:54:46 +0000

Ngày 05/6/2026 tại Trường Cán bộ thanh tra, Ban chủ nhiệm đề tài khoa học cấp bộ: “Thực trạng giải quyết khiếu nại, tố cáo của chính quyền địa phương trong giai đoạn hiện nay” do TS. Nguyễn Huy Hoàng, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ thanh tra làm chủ nhiệm tổ chức Hội thảo lần 2.

Trình bày tóm tắt nội dung nghiên cứu, TS. Nguyễn Huy Hoàng chia sẻ, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1/7/2025 đã tạo ra những thay đổi lớn trong tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước ở địa phương.

TS. Nguyễn Huy Hoàng, Chủ nhiệm đề tài

Cùng với đó, hệ thống pháp luật về tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo cũng từng bước được hoàn thiện nhằm bảo đảm sự đồng bộ với mô hình tổ chức mới.

Mặc dù đã được hướng dẫn cụ thể, nhưng việc giải quyết khiếu nại, tố cáo củachính quyền địa phương 2 cấp đang đứng trước nhiều vấn đề lớn cả về lý luận, pháplý và thực tiễn cần được làm rõ. Cụ thể là: sự phân định thẩm quyền giải quyết cáccụ việc khiếu nại, vụ việc tố cáo giữa cấp tỉnh với cấp xã tuy đã được pháp luật quyđịnh nhưng trên thực tế vẫn còn tình trạng chồng chéo, thiếu thống nhất trong nhậnthức và thực hiện, nhất là việc xác định các vụ việc trước đây thuộc thẩm quyền củachính quyền cấp huyện, nay có vụ việc chuyển lên cấp tỉnh, hay cấp xã giải quyết.

Toàn cảnh hội thảo

Ở cấp tỉnh, tuy có cơ quan Thanh tra tỉnh tham mưu cho Chủ tịch UBND tỉnh trong giải quyết khiếu nại, tố cáo, nhưng năng lực nhân sự, khối lượng công việc, điều kiện bảo đảm và sự phối hợp giữa Thanh tra cấp tỉnh với các cơ quan có liên quan vẫn còn nhiều hạn chế.

Ở cấp xã, Chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu có thẩm quyền giải quyết một số vụ việc nhất định nhưng không có bộ phận tham mưu chuyên trách; cán bộ được giao nhiệm vụ tiếp công dân, tham mưu giải quyết khiếu nại, tố cáo thường kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, thiếu đào tạo bài bản, thiếu kinh nghiệm thực tiễn và kỹ năng nghiệp vụ cần thiết. Nhiều vụ việc có tính chất phức tạp, kéo dài, liên quan đến các lĩnh vực chuyên môn như đất đai, quy hoạch, bồi thường, hỗ trợ tái định cư, chính sách xã hội… nhưng cấp xã không đủ năng lực xác minh, thu thập chứng cứ, giải thích pháp luật hoặc tổ chức đối thoại hiệu quả. Do vậy, một bộ phận không nhỏ vụ việc đáng ra có thể giải quyết dứt điểm ngay tại cơ sở lại bị đẩy lên cấp tỉnh hoặc cấp cao hơn, dẫn đến tình trạng kéo dài, vượt cấp, gây khó khăn cho công tác quản lý và ổn định xã hội…

Bên cạnh đó, những biến đổi mạnh mẽ của đời sống kinh tế – xã hội, tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa, các dự án phát triển hạ tầng, các vấn đề về đất đai và môi trường… tiếp tục làm gia tăng số lượng và tính chất phức tạp của các vụ việc khiếu nại, tố cáo. Người dân có hiểu biết pháp luật ngày càng cao, kỳ vọng vào chính quyền ngày càng lớn, đòi hỏi chính quyền cơ sở phải có năng lực phân tích, xử lý tình huống pháp lý linh hoạt, chính xác, thấu tình đạt lý, đúng pháp luật và đúng đạo lý. Điều này càng cho thấy sự cần thiết phải có một cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo khoa học, rõ ràng, minh bạch, được vận hành bởi đội ngũ cán bộ có năng lực, được bảo đảm đầy đủ các điều kiện cần thiết.

Các đại biểu góp ý tại hội thảo

Phát biểu góp ý tại hội thảo, các đại biểu đều cho rằng, công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo của chính quyền địa phương thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Các đại biểu cũng cho rằng, đề tài cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định pháp luật để bảo đảm tính thống nhất với mô hình tổ chức mới. Đồng thời, nghiên cứu xây dựng cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả hơn trong giải quyết khiếu nại, tố cáo, nhất là ở cấp cơ sở.

Kết thúc hội thảo TS. Nguyễn Huy Hoàng phát biểu cảm ơn và xin tiếp thu các ý kiến đóng góp của các đại biểu để hoàn thiện sản phảm nghiên cứu đề tài.

Công bố quyết định thành lập công đoàn trường cán bộ thanh tra

Hữu Thắng — Wed, 03 Jun 2026 08:19:12 +0000

Ngày 03/6/2026, Trường Cán bộ Thanh tra đã tổ chức Hội nghị công bố Quyết định thành lập Công đoàn Trường Cán bộ Thanh tra và Quyết định chỉ định Ban Chấp hành, Ủy ban Kiểm tra Công đoàn Trường Cán bộ Thanh tra.

Tham dự hội nghị có ông Nguyễn Văn Lương, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra; bà Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng, Chủ tịch Công đoàn Trường Cán bộ Thanh tra; TS. Nguyễn Tuấn Khanh, Phó Hiệu trưởng; TS. Nguyễn Huy Hoàng, Giảng viên cao cấp, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra cùng lãnh đạo các đơn vị thuộc và trực thuộc Nhà trường, toàn thể đoàn viên công đoàn, cán bộ, viên chức và người lao động.

Tại hội nghị, đại diện Ban Tổ chức đã công bố Quyết định số 873/QĐ-LĐLĐ ngày 28/5/2026 của Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội về việc thành lập Công đoàn Trường Cán bộ Thanh tra. Theo quyết định, Công đoàn Trường Cán bộ Thanh tra được thành lập với 81 đoàn viên công đoàn trực thuộc Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội.

Tiếp đó, hội nghị đã công bố Quyết định số 874/QĐ-LĐLĐ ngày 28/5/2026 của Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội về việc chỉ định Ban Chấp hành và Ủy ban Kiểm tra Công đoàn Trường Cán bộ Thanh tra. Theo quyết định, Ban Chấp hành Công đoàn gồm 05 đồng chí; bà Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra được chỉ định giữ chức Chủ tịch Công đoàn; ông Phạm Trần Tuấn được chỉ định giữ chức Phó Chủ tịch Công đoàn. Ủy ban Kiểm tra Công đoàn gồm 03 đồng chí, do ông Phạm Trần Tuấn làm Chủ nhiệm.

Đồng chí Nguyễn Văn Lương, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra đã trao Quyết định thành lập Công đoàn Trường Cán bộ Thanh tra và các quyết định chỉ định Ban Chấp hành, Ủy ban Kiểm tra Công đoàn

Thay mặt lãnh đạo Nhà trường, ông Nguyễn Văn Lương, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra đã trao Quyết định thành lập Công đoàn Trường Cán bộ Thanh tra và các quyết định chỉ định Ban Chấp hành, Ủy ban Kiểm tra Công đoàn. Lãnh đạo Nhà trường đồng thời tặng hoa chúc mừng Ban Chấp hành Công đoàn nhiệm kỳ đầu tiên.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Lương chúc mừng Công đoàn Trường Cán bộ Thanh tra chính thức được thành lập và các đồng chí được tín nhiệm tham gia Ban Chấp hành, Ủy ban Kiểm tra Công đoàn. Hiệu trưởng nhấn mạnh, việc thành lập Công đoàn Trường Cán bộ Thanh tra là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới trong công tác xây dựng các tổ chức đoàn thể của Nhà trường.

Lãnh đạo Nhà trường đồng thời tặng hoa chúc mừng Ban Chấp hành Công đoàn nhiệm kỳ đầu tiên

Thay mặt Ban Chấp hành Công đoàn, bà Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng, Chủ tịch Công đoàn Trường Cán bộ Thanh tra đã phát biểu nhận nhiệm vụ và cảm ơn sự quan tâm, tin tưởng của Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội, Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường cùng toàn thể đoàn viên công đoàn.

Hội nghị công bố Quyết định thành lập Công đoàn Trường Cán bộ Thanh tra đã diễn ra trong không khí trang trọng, phấn khởi và đoàn kết. Sự kiện là dấu mốc quan trọng, tạo nền tảng để tổ chức Công đoàn phát huy vai trò đồng hành cùng cán bộ, viên chức và người lao động, góp phần xây dựng Trường Cán bộ Thanh tra ngày càng phát triển vững mạnh.

Định hướng nghiên cứu khoa học của ngành thanh tra trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy và chuyển đổi mô hình hoạt động

Hữu Thắng — Thu, 21 May 2026 15:10:55 +0000

Tóm tắt: Thanh tra có vai trò quan trọng, góp phần vào cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước, qua hoạt động thanh tra góp phần phát hiện sơ hở trong cơ chế, chính sách, pháp luật để kiến nghị cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức. Vì vậy, bài tham luận này đi sâu phân tích thực tiễn hoạt động thanh tra và những yêu cầu đặt ra trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy, từ đó đề xuất các định hướng nghiên cứu khoa học trọng tâm nhằm đổi mới toàn diện phương thức hoạt động, thích ứng với kỷ nguyên số và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước của ngành Thanh tra.

Từ khóa: thanh tra, kiểm tra; định hướng nghiên cứu khoa học

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong bối cảnh đất nước ta đang đẩy mạnh cải cách tổ chức bộ máy nhà nước theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả theo tinh thần Nghị quyết 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương về “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả”, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, đổi mới sáng tạo và phát triển khoa học, công nghệ trở thành động lực tăng trưởng mới, ngành Thanh tra đang đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện cả về tổ chức, phương thức hoạt động và tư duy quản lý.

Cùng với đó là việc triển khai Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 cùng với các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về xây dựng nền hành chính hiện đại, liêm chính, phục vụ nhân dân đã mở ra những điều kiện thuận lợi để hoạt động nghiên cứu khoa học trong ngành Thanh tra chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo”, từ nghiên cứu nặng về lý luận sang nghiên cứu gắn với thực tiễn, phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý nhà nước, thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Đặc biệt, trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy và chuyển đổi mô hình hoạt động của ngành Thanh tra theo hướng tinh gọn, chuyên sâu, hiện đại và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, nghiên cứu khoa học không còn là hoạt động mang tính bổ trợ mà cần trở thành nền tảng tri thức, công cụ dự báo và động lực đổi mới của toàn ngành. Thực tiễn hiện nay cho thấy, nhiều vấn đề mới đang đặt ra đối với hoạt động thanh tra như: thanh tra trên môi trường điện tử; quản trị dữ liệu số; kiểm soát quyền lực trong điều kiện phân cấp, phân quyền mạnh mẽ; xử lý khiếu nại, tố cáo trên không gian mạng; phòng, chống tham nhũng trong các lĩnh vực công nghệ cao; ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích rủi ro và cảnh báo sai phạm… Những vấn đề này đòi hỏi hoạt động nghiên cứu khoa học phải đi trước một bước, cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn cho quá trình đổi mới tổ chức và hoạt động của ngành.

Do đó, việc xác định đúng định hướng nghiên cứu khoa học của ngành Thanh tra trong tình hình mới có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ phục vụ nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành mà còn góp phần xây dựng nền hành chính minh bạch, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên số.

II. THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG THANH TRA THỜI GIAN QUA VÀ NHỮNG YÊU CẦU ĐẶT RA ĐỐI VỚI NGÀNH THANH TRA TRONG BỐI CẢNH SẮP XẾP TỔ CHỨC BỘ MÁY VÀ CHUYỂN ĐỔI MÔ HÌNH HOẠT ĐỘNG

1. Thực tiễn hoạt động thanh tra thời gian qua

Hoạt động thanh tra thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần cụ thể hóa chủ trương kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Trong giai đoạn 2021-2025, toàn ngành Thanh tra đã triển khai hàng nghìn cuộc thanh tra, qua đó phát hiện vi phạm về kinh tế lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng và hàng trăm héc-ta đất, kiến nghị thu hồi, xuất toán, xử lý khác số tiền rất lớn và diện tích đất đáng kể.

Từ kết quả thanh tra, cơ quan thanh tra đã kiến nghị xử lý hành chính hàng nghìn tổ chức, cá nhân; chuyển nhiều vụ việc có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra, góp phần quan trọng vào việc phát hiện, xử lý các vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhất là các vụ việc, vụ án nghiêm trọng, phức tạp, dư luận xã hội quan tâm. Công tác đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra tiếp tục được tăng cường, tỷ lệ kiến nghị về kinh tế và xử lý hành chính được thực hiện dứt điểm qua các năm tăng lên, qua đó nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính, chấn chỉnh công tác quản lý, hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật trên nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của công tác thanh tra, phòng, chống tham nhũng lãng phí, kiểm soát quyền lực, công tác thanh tra đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập, cụ thể:

Một là, chất lượng một số cuộc thanh tra chưa thật sự đáp ứng yêu cầu đặt ra; ở một số nơi, việc lựa chọn nội dung, phương thức thanh tra còn dàn trải, nặng về kiểm tra việc chấp hành, xử lý sai phạm vụ việc, chưa tập trung đúng mức vào việc phát hiện những sơ hở, bất cập trong cơ chế, chính sách, pháp luật và những biểu hiện sai phạm có tính chất hệ thống để kiến nghị hoàn thiện thể chế, khắc phục từ gốc. Năng lực chuyên môn, bản lĩnh chính trị, ý thức trách nhiệm của một bộ phận cán bộ, công chức thanh tra chưa đồng đều; trình độ phân tích, dự báo, khả năng nhận diện các thủ đoạn tham nhũng tinh vi, gắn với lợi ích nhóm, “sân sau” còn hạn chế, làm cho kết luận thanh tra ở một số trường hợp chưa thật sự sâu sắc, thuyết phục, sức nặng kiến nghị chưa tương xứng với yêu cầu tăng cường kiểm soát quyền lực nhà nước .

Hai là, việc phát hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thông qua hoạt động thanh tra chưa tương xứng với diễn biến phức tạp của tham nhũng trong thực tiễn và với vai trò, vị trí của cơ quan thanh tra được Đảng, Nhà nước giao phó. Các báo cáo của Chính phủ và cơ quan có thẩm quyền gần đây cho thấy, mặc dù số vụ án, vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được phát hiện, xử lý tăng lên, nhiều vụ việc đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp, dư luận xã hội quan tâm đã được đưa ra xử lý nghiêm minh, nhưng số vụ tham nhũng được phát hiện qua thanh tra vẫn chiếm tỷ lệ chưa cao, chủ yếu vẫn dựa vào tố giác, tin báo của nhân dân, báo chí và kết quả điều tra chuyên ngành.

Ba là, việc thực hiện kết luận, kiến nghị, quyết định xử lý sau thanh tra ở một số nơi còn chậm, chưa nghiêm, chưa được coi là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, trách nhiệm người đứng đầu. Thực tế cho thấy, vẫn còn những vụ việc kết luận thanh tra đã ban hành nhưng kéo dài trong việc tổ chức thực hiện; tỷ lệ thu hồi tiền, tài sản, đất đai theo kiến nghị của cơ quan thanh tra còn chưa đáp ứng yêu cầu; có nơi còn biểu hiện né tránh, nể nang, thiếu kiên quyết trong xử lý trách nhiệm tổ chức, cá nhân vi phạm, nhất là trường hợp liên quan đến cán bộ lãnh đạo, quản lý.

Bốn là, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, lực lượng có chức năng kiểm soát quyền lực (thanh tra, kiểm toán, kiểm tra của Đảng, điều tra, kiểm sát, tòa án…) còn những bất cập, chưa thực sự chặt chẽ, hiệu quả. Tình trạng chồng chéo, trùng lặp về phạm vi, đối tượng, nội dung thanh tra, kiểm tra, kiểm toán tuy đã được nhận diện, có nhiều giải pháp khắc phục, song vẫn chưa được xử lý dứt điểm; ở nhiều nơi, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân vẫn phải tiếp nhiều đoàn thanh tra, kiểm tra, kiểm toán trong cùng một khoảng thời gian, trong khi vẫn còn “khoảng trống” giám sát ở một số lĩnh vực, địa bàn, khâu giải quyết công việc dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Trong bối cảnh hiện nay, việc tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả đang được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các chủ trương của Trung ương về kiểm soát quyền lực trong bộ máy nhà nước đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan kiểm tra, giám sát, thanh tra nhằm phòng ngừa và phát hiện kịp thời các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Trong quá trình đó, ngành Thanh tra cũng đang được rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy, hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ và đổi mới phương thức hoạt động để phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới. Hoạt động thanh tra cần tập trung hơn vào những lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nâng cao chất lượng các cuộc thanh tra, thanh tra không chỉ phát hiện để xử lý mà còn nhằm phòng ngừa sai phạm từ sớm, từ xa, tăng cường hiệu quả thực hiện kết luận thanh tra và đẩy mạnh phối hợp với các cơ quan kiểm tra của Đảng, kiểm toán nhà nước và cơ quan điều tra.

2. Những yêu cầu đặt ra đối với ngành thanh tra trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy và chuyển đổi mô hình hoạt động

2.1. Đổi mới tư duy hoạt động thanh tra.

Ngày 28/3/2025, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành Kết luận số 134-KL/TW về Đề án sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, theo đó: “Bộ Chính trị, Ban Bí thư đồng ý chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy hệ thống cơ quan thanh tra theo 2 cấp ở Trung ương và địa phương. Ở Trung ương, kết thúc hoạt động của thanh tra các bộ để sắp xếp, tổ chức lại thành các cục thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo lĩnh vực thuộc Thanh tra Chính phủ.

Tiếp tục duy trì tổ chức và hoạt động đối với: Thanh tra Bộ Quốc phòng, Thanh tra Bộ Công an, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Thanh tra Cơ yếu, Thanh tra Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Thanh tra Cục Hàng hải Việt Nam, Thanh tra Cục Hàng không Việt Nam, Thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước… Ở địa phương, kết thúc hoạt động của Thanh tra huyện và Thanh tra sở, tổ chức lại thành các tổ chức thuộc thanh tra tỉnh”.

Kết luận số 134 cũng nêu rõ, sau khi sắp xếp, các cơ quan không còn tổ chức thanh tra thì thực hiện chức năng, nhiệm vụ kiểm tra trong phạm vi quản lý nhà nước. Người đứng đầu có trách nhiệm giao đơn vị trực thuộc tham mưu thực hiện chức năng, nhiệm vụ kiểm tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo quy định của pháp luật.

Quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy theo tinh thần Kết luận 134 nêu trên đặt ra yêu cầu ngành Thanh tra phải chuyển mạnh từ mô hình quản lý mang tính hành chính, kiểm soát truyền thống sang mô hình quản trị hiện đại, dựa trên dữ liệu, công nghệ và đánh giá rủi ro. Hoạt động thanh tra không chỉ dừng lại ở phát hiện và xử lý vi phạm, mà phải hướng mạnh hơn tới phòng ngừa từ sớm, từ xa; nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo nguy cơ sai phạm; kiến nghị hoàn thiện thể chế, chính sách và cơ chế quản lý nhà nước. Điều này đòi hỏi nghiên cứu khoa học phải trở thành công cụ hỗ trợ hoạch định chính sách, đổi mới phương thức quản lý và nâng cao hiệu quả thực thi công vụ của ngành Thanh tra.

2.2. Yêu cầu thích ứng với chuyển đổi số và môi trường quản trị mới

Chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản phương thức quản lý nhà nước và hoạt động thanh tra. Dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, nền tảng số và các hệ thống quản trị thông minh đang tạo ra cả cơ hội và thách thức đối với ngành Thanh tra. Trong bối cảnh đó, ngành Thanh tra cần nhanh chóng xây dựng mô hình “thanh tra số”, từng bước hình thành hệ sinh thái quản trị, giám sát và xử lý thông tin trên môi trường điện tử.

Yêu cầu này đặt ra nhiệm vụ cấp thiết đối với hoạt động nghiên cứu khoa học là phải tập trung nghiên cứu các mô hình thanh tra điện tử, hệ thống cảnh báo sớm sai phạm, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích dữ liệu, quản lý hồ sơ số, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông và các công cụ hỗ trợ ra quyết định.

2.3. Nâng cao chất lượng tham mưu, hoàn thiện thể chế

Trong bối cảnh tổ chức bộ máy được tinh gọn, yêu cầu nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược của ngành Thanh tra ngày càng trở nên quan trọng. Hoạt động nghiên cứu khoa học cần hướng mạnh vào việc tổng kết thực tiễn, phát hiện những khoảng trống, bất cập trong cơ chế, chính sách và pháp luật; từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Đây cũng là yêu cầu nhằm chuyển hóa kết quả hoạt động thanh tra thành nguồn dữ liệu và tri thức phục vụ công tác hoạch định chính sách, thay vì chỉ dừng lại ở xử lý vụ việc cụ thể.

2.4. Yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Quá trình chuyển đổi mô hình hoạt động đặt ra yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra có tư duy đổi mới, năng lực số, khả năng nghiên cứu và thích ứng với môi trường quản trị hiện đại. Đối với hoạt động nghiên cứu khoa học, yêu cầu này đòi hỏi phải hình thành đội ngũ nghiên cứu có kiến thức liên ngành, kết hợp giữa pháp luật, quản trị công, công nghệ thông tin, phân tích dữ liệu và khoa học quản lý.

Đồng thời, cần đổi mới cơ chế quản lý nghiên cứu theo hướng tăng quyền tự chủ, khuyến khích sáng tạo, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học và thúc đẩy hợp tác với các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, chuyên gia trong và ngoài nước.

III. ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA NGÀNH THANH TRA TRONG TÌNH HÌNH MỚI

Luật Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 cùng với việc mở rộng không gian sáng tạo, đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý nghiên cứu khoa học trong ngành Thanh tra. Với vai trò cơ quan quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, Thanh tra Chính phủ cần chủ động xây dựng chiến lược nghiên cứu khoa học dài hạn, xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên gắn với yêu cầu đổi mới hoạt động thanh tra trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Nhìn lại hoạt động nghiên cứu khoa học của Thanh tra Chính phủ trong năm 2026, cho thấy có sự đánh dấu bước chuyển rõ nét trong hoạt động nghiên cứu khoa học khi một loạt đề tài được phê duyệt theo định hướng mới. Với 16 đề tài cấp bộ và 12 đề tài cấp cơ sở, tập trung vào những lĩnh vực then chốt. Trong số các đề tài cấp bộ, có thể thấy rõ tính chiến lược và tầm nhìn dài hạn. Đề tài “Cơ sở khoa học xây dựng Chiến lược phát triển ngành Thanh tra đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045” không chỉ phục vụ công tác hoạch định chính sách mà còn giúp định hướng toàn diện cho sự phát triển của ngành. Đề tài “Hoạt động thanh tra trên môi trường điện tử” phản ánh xu hướng tất yếu của chuyển đổi số, mở ra hướng đi mới cho hoạt động thanh tra trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ. Một số đề tài khác mang tính thực tiễn cao, hướng vào giải quyết những vấn đề nóng khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp như “Giải quyết khiếu nại, tố cáo của chính quyền địa phương trong giai đoạn hiện nay” hay “Giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của đơn vị sự nghiệp công lập” trực tiếp đáp ứng nhu cầu cấp thiết trong quản lý nhà nước. Đây là những lĩnh vực thường xuyên phát sinh vướng mắc, đòi hỏi phải có nghiên cứu chuyên sâu để nâng cao hiệu quả xử lý.

Đáng chú ý, các Đề tài như “Kiểm soát quyền lực của chính quyền cấp cơ sở nhằm phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực” hay “Đổi mới cơ chế kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn” thể hiện rõ sự gắn kết giữa nghiên cứu khoa học và nhiệm vụ trọng tâm của ngành Thanh tra trong công cuộc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Những nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn góp phần hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực, tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Tiếp tục phát huy những thành tựu trong công tác nghiên cứu khoa học những năm qua, trong thời gian tới, hoạt động nghiên cứu khoa học của ngành thanh tra cần tập trung vào một số vấn đề lớn như sau:

1.Đổi mới tư duy nghiên cứu khoa học của ngành thanh tra theo hướng phục vụ thực tiễn hoạt động thanh tra và kiến tạo sự phát triển

Trong giai đoạn tới, hoạt động nghiên cứu khoa học của ngành Thanh tra cần chuyển mạnh từ tư duy nghiên cứu mang tính hàn lâm sang nghiên cứu phục vụ trực tiếp yêu cầu thực tiễn. Các đề tài nghiên cứu phải xuất phát từ những vấn đề đặt ra trong quá trình đổi mới tổ chức và hoạt động của ngành; gắn với yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngày thành lập Ngành Thanh tra Việt Nam (23/11/1945-23/11/2025), Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của ngành thanh tra trong tình hình mới, Một trong những thông điệp xuyên suốt trong chỉ đạo của Tổng Bí thư là yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ tư duy hoạt động thanh tra: từ “xử lý vi phạm” sang “phòng ngừa từ xa, từ sớm”; kết hợp giữa thanh tra hành chính với thanh tra chuyên đề, giữa kiểm tra hiện trường với phân tích dữ liệu số. Thanh tra phải đi trước một bước, dự báo, cảnh báo sớm những nguy cơ, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn[1].

Đặc thù của ngành Thanh tra đòi hỏi nghiên cứu phải “đi trước một bước”, không chỉ tổng kết thực tiễn mà còn dự báo xu hướng, nhận diện phương thức vi phạm mới. Khi cơ chế quản lý được nới lỏng theo hướng kiến tạo, các đề tài nghiên cứu có điều kiện tiếp cận sâu hơn với thực tiễn, từ đó đưa ra những giải pháp sát với yêu cầu quản lý. Đáng chú ý, Luật Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo mở ra khả năng thúc đẩy mạnh mẽ các nghiên cứu ứng dụng công nghệ trong hoạt động thanh tra. Các hướng nghiên cứu như phân tích dữ liệu lớn, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm sai phạm hay phát triển mô hình thanh tra dựa trên đánh giá rủi ro đang trở nên khả thi hơn trong bối cảnh cơ chế được tháo gỡ. Đây là những lĩnh vực có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra, giúp chuyển từ phương thức xử lý bị động sang chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm vi phạm.

Chính vì vậy, sự chuyển đổi của ngành thanh tra này, không thể thực hiện nếu thiếu nền tảng tri thức khoa học vững chắc. Hoạt động nghiên cứu khoa học không còn là hoạt động bổ trợ mà trở thành động lực cốt lõi giúp ngành Thanh tra thực hiện vai trò mới. Thay vì chỉ tổng kết các vụ việc đã xảy ra, nghiên cứu khoa học cần hướng tới việc phân tích xu hướng, nhận diện nguy cơ và dự báo sớm các dạng thức vi phạm. Điều này hoàn toàn phù hợp với yêu cầu “phòng ngừa từ sớm, từ xa” mà Tổng Bí thư đã nhấn mạnh. Có thể thấy rõ, chỉ đạo này tạo sự tương thích mạnh mẽ với tinh thần của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025, nơi nghiên cứu khoa học được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với thực tiễn và phát triển.

Nghiên cứu khoa học cần trở thành công cụ hỗ trợ dự báo, cảnh báo và kiến tạo chính sách; góp phần tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế, nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả quản trị công.

2. Ưu tiên nghiên cứu các lĩnh vực gắn với chuyển đổi số ngành Thanh tra

Một điểm nhấn quan trọng trong chỉ đạo của Tổng Bí thư nữa là yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động thanh tra. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu khoa học cần đóng vai trò tiên phong trong việc phát triển các mô hình, công cụ và giải pháp công nghệ phục vụ hoạt động thanh tra. Các hướng nghiên cứu như phân tích dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, hệ thống cảnh báo sớm sai phạm hay xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông không chỉ là xu hướng, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết. Để hiện thực hóa mục tiêu “thanh tra trên môi trường số”, ngành Thanh tra cần một hệ sinh thái nghiên cứu khoa học đủ mạnh, có khả năng tích hợp kiến thức liên ngành giữa pháp luật, công nghệ và quản trị công. Điều này cũng đồng nghĩa với việc phải thay đổi cách tổ chức nghiên cứu, tăng cường hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học và chuyên gia công nghệ, thay vì chỉ giới hạn trong phạm vi nội bộ ngành.

Những định hướng trọng tâm là đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng công nghệ số trong hoạt động thanh tra. Các hướng nghiên cứu cần ưu tiên gồm:

Xây dựng mô hình thanh tra trên môi trường điện tử;
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong phát hiện, phân tích và dự báo sai phạm;
Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung của ngành Thanh tra;
Phát triển hệ thống giám sát, cảnh báo sớm rủi ro trong quản lý nhà nước;
Chuyển đổi số trong quản lý hồ sơ, tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo;
Nghiên cứu mô hình quản trị dữ liệu phục vụ phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Đây không chỉ là yêu cầu của chuyển đổi số quốc gia mà còn là điều kiện để ngành Thanh tra chuyển từ phương thức xử lý bị động sang quản trị chủ động, dựa trên dữ liệu và phân tích rủi ro.

3. Đẩy mạnh nghiên cứu liên ngành và nghiên cứu dự báo

Các vấn đề quản lý hiện nay ngày càng phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau. Vì vậy, nghiên cứu khoa học của ngành Thanh tra cần tăng cường tính liên ngành, kết hợp giữa pháp luật, công nghệ, quản trị công, kinh tế học và khoa học dữ liệu.

Đồng thời, cần chú trọng hơn tới nghiên cứu dự báo, nghiên cứu chiến lược nhằm nhận diện xu hướng mới, các nguy cơ phát sinh trong quản lý nhà nước về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Các nghiên cứu không chỉ dừng ở tổng kết thực tiễn mà phải hướng tới phát hiện quy luật, xây dựng mô hình quản trị hiện đại và đề xuất giải pháp mang tính dài hạn.

4. Gắn kết chặt chẽ giữa nội dung nghiên cứu khoa học với hoạt động thực tiễn của ngành thanh tra

Một yêu cầu quan trọng là khắc phục tình trạng “nghiên cứu để nghiệm thu”, nâng cao khả năng ứng dụng thực tiễn của các đề tài khoa học. Cần xây dựng cơ chế lựa chọn đề tài xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của ngành; đồng thời hoàn thiện cơ chế chuyển giao, ứng dụng kết quả nghiên cứu vào hoạt động nghiệp vụ.

Kết quả nghiên cứu cần được sử dụng hiệu quả trong xây dựng chính sách, hoàn thiện quy trình thanh tra, đào tạo cán bộ và hỗ trợ ra quyết định quản lý. Ngành Thanh tra có chức năng đặc thù trong hệ thống quản lý nhà nước, với nhiệm vụ phát hiện, xử lý vi phạm và kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật. Vì vậy, hoạt động nghiên cứu khoa học trong ngành phải bám sát thực tiễn, phục vụ trực tiếp cho công tác chuyên môn.

Trong bối cảnh các vấn đề quản lý ngày càng phức tạp, nghiên cứu khoa học cần đi trước một bước, cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc hoạch định chính sách. Các đề tài nghiên cứu cần tập trung vào những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn như hoàn thiện cơ chế phòng, chống tham nhũng, nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo, hay đổi mới phương thức thanh tra trong điều kiện chuyển đổi số. Đặc biệt, xu hướng ứng dụng công nghệ trong hoạt động thanh tra đang ngày càng rõ nét. Vì vậy, các nghiên cứu liên quan đến xây dựng hệ thống dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, hay phát triển các công cụ hỗ trợ ra quyết định cần được ưu tiên. Việc gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu và thực tiễn không chỉ giúp nâng cao chất lượng đề tài, mà còn bảo đảm các kết quả nghiên cứu có thể được triển khai ngay trong hoạt động nghiệp vụ.

5. Hoàn thiện cơ chế tổ chức và tổ chức ứng dụng có hiệu quả kết quả nghiên cứu vào thực tiễn hoạt động thanh tra

Để đáp ứng yêu cầu phát triển trong tình hình mới, ngành Thanh tra cần từng bước thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học của ngành thanh tra, bao gồm:

Hoàn thiện chiến lược phát triển khoa học và công nghệ của ngành;
Xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm nghiên cứu chuyên sâu;
Đẩy mạnh hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và tổ chức quốc tế;
Đổi mới cơ chế quản lý đề tài theo hướng linh hoạt, minh bạch và hiệu quả;
Có chính sách khuyến khích, thu hút đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học chất lượng cao tham gia nghiên cứu.

Đồng thời, cần tạo môi trường nghiên cứu cởi mở, khuyến khích đổi mới sáng tạo và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học, phù hợp với tinh thần của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025.

Tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngày thành lập ngành thanh tra, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng nhấn mạnh yêu cầu, phải xây dựng cho được đội ngũ cán bộ thanh tra “liêm chính, bản lĩnh, trí tuệ, tinh thông”. Đây cũng chính là yêu cầu cốt lõi đặt ra đối với đội ngũ làm công tác nghiên cứu khoa học trong ngành. Trong bối cảnh các vấn đề quản lý ngày càng phức tạp, liên ngành và gắn với công nghệ, đội ngũ cán bộ nghiên cứu không chỉ cần kiến thức pháp luật mà còn phải có khả năng phân tích dữ liệu, tư duy hệ thống và kỹ năng nghiên cứu hiện đại. Do đó, ngành Thanh tra cần chú trọng hơn nữa công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nghiên cứu, đồng thời xây dựng cơ chế thu hút chuyên gia giỏi từ bên ngoài. Việc hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, các trung tâm nghiên cứu chuyên sâu cũng là hướng đi cần được xem xét nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu của toàn ngành.

Để bảo đảm hoạt động nghiên cứu khoa học đi đúng hướng, cần phát huy vai trò định hướng và tổ chức của cơ quan quản lý ngành trong việc xây dựng chiến lược nghiên cứu khoa học. Một trong những yêu cầu quan trọng là thiết lập cơ chế lựa chọn đề tài theo nhu cầu thực tiễn, tránh tình trạng dàn trải, thiếu trọng tâm. Các đề tài cần xuất phát từ yêu cầu cụ thể của công tác quản lý, thay vì từ nhu cầu nội tại của đơn vị nghiên cứu. Bên cạnh đó, cần xây dựng quy trình chuyển giao và ứng dụng kết quả nghiên cứu vào hoạt động nghiệp vụ. Đây là khâu còn yếu trong thời gian qua, dẫn đến việc nhiều kết quả nghiên cứu không được khai thác hiệu quả.

Cần coi kết quả nghiên cứu là một nguồn lực quan trọng phục vụ công tác quản lý nhà nước. Do đó, phải có cơ chế rõ ràng để đưa các kết quả này vào thực tiễn, từ việc ban hành chính sách, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ đến hỗ trợ ra quyết định.

Ngoài ra, việc tăng cường phối hợp giữa các đơn vị trong và ngoài ngành, đặc biệt với các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, cũng là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu.

Kết luận

Trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy và chuyển đổi mô hình hoạt động, ngành Thanh tra đang đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên số. Để thực hiện thành công quá trình chuyển đổi này, nghiên cứu khoa học cần được xác định là nền tảng tri thức, động lực đổi mới và công cụ kiến tạo phát triển của ngành Thanh tra. Việc đổi mới tư duy nghiên cứu, thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng, tăng cường chuyển đổi số, phát triển nghiên cứu liên ngành và gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu với thực tiễn sẽ góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành Thanh tra.

Trong thời gian tới, nếu tận dụng tốt những cơ hội từ chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và cải cách thể chế, hoạt động nghiên cứu khoa học của ngành Thanh tra sẽ không chỉ phục vụ hiệu quả công tác chuyên môn mà còn góp phần xây dựng nền hành chính minh bạch, hiện đại, liêm chính, vì nhân dân phục vụ./.

GVCC Nguyễn Huy Hoàng

Phó Hiệu trưởng, Trường Cán bộ Thanh tra

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Nghị quyết 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Khóa XII về “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

[2] Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XIII. Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phát khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia.

[3] Bộ Chính trị, Ban Bí thư (2025). Kết luận số 134-KL/TW ngày 28/3/2025 về Đề án sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

[4] Bài phát biểu của Đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngày thành lập ngành thanh tra Việt Nam (23/11/1945-23/11/2025)

[5] Quốc hội (2025). Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025.

[6] Thanh tra Chính phủ. Đề án “Đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của Thanh tra Chính phủ và ngành thanh tra”.

[7] Thanh tra Chính phủ. Báo cáo tổng kết công tác thanh tra năm 2021, 2022, 2023, 2024 và năm 2025.

[1] Bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngày thành lập Ngành Thanh tra Việt Nam

Lễ bế giảng Lớp Bồi dưỡng nghiệp vụ về kiểm tra chuyên ngành K02/2026

Hữu Thắng — Fri, 10 Apr 2026 05:58:18 +0000

Sáng ngày 10/4/2026, tại Trường Cán bộ thanh tra, tổ chức lễ bế giảng Lớp Bồi dưỡng nghiệp vụ về kiểm tra chuyên ngành K01/2026. Tham dự buổi lễ có bà Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng Nhà trường; ông Hoàng Văn Thưởng, chuyên viên Phòng Quản lý đào tạo cùng đại diện các đơn vị chức năng và toàn thể 130 học viên của khóa học.

Phát biểu tại Lễ bế giảng, bà Phạm Thị Thu Hiền ghi nhận và đánh giá cao tinh thần học tập nghiêm túc, trách nhiệm của các học viên trong suốt thời gian tham gia khóa học. Bà nhấn mạnh, chương trình bồi dưỡng lần này không chỉ cung cấp hệ thống kiến thức pháp luật cập nhật mà còn chú trọng rèn luyện kỹ năng thực tiễn, đặc biệt là kỹ năng kiểm tra, lập biên bản, xây dựng kết luận và xử lý vi phạm hành chính. Đây là những nội dung có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh hoạt động kiểm tra chuyên ngành ngày càng được chuẩn hóa, đòi hỏi cao về tính chuyên nghiệp và hiệu quả.

ThS. Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng – Phát biểu tại lễ bế giảng

Phó Hiệu trưởng Nhà trường cũng bày tỏ mong muốn các học viên sau khi hoàn thành khóa học sẽ tiếp tục phát huy những kiến thức, kỹ năng đã được trang bị, vận dụng linh hoạt vào thực tiễn công tác tại cơ quan, đơn vị; đồng thời không ngừng tự học tập, cập nhật quy định pháp luật mới nhằm nâng cao chất lượng thực thi công vụ, góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực được phân công.

Tại buổi lễ, ông Hoàng Văn Thưởng, chuyên viên Phòng Quản lý đào tạo đã công bố Quyết định cấp chứng chỉ hoàn thành khóa học cho các học viên đủ điều kiện. Đại diện lãnh đạo Nhà trường đã trao chứng chỉ cho các học viên, ghi nhận những nỗ lực, cố gắng trong suốt quá trình học tập và rèn luyện.

Ông Hoàng Văn Thưởng, Phòng Quản lý đào tạo

Đại diện học viên phát biểu tại buổi lễ bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc tới Ban Giám hiệu, đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý lớp học của Trường Cán bộ Thanh tra đã tạo điều kiện thuận lợi để khóa học diễn ra thành công. Các học viên khẳng định, những kiến thức và kỹ năng tiếp thu được từ khóa học là hành trang quan trọng, giúp nâng cao năng lực chuyên môn, đặc biệt trong việc thực hiện đúng trình tự, thủ tục kiểm tra, xử lý tình huống phát sinh và áp dụng pháp luật một cách chính xác, hiệu quả.

Lễ bế giảng khép lại trong không khí trang trọng, phấn khởi, đánh dấu sự trưởng thành về chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ kiểm tra chuyên ngành. Thành công của khóa học K02/2026 tiếp tục khẳng định vai trò của Trường Cán bộ Thanh tra trong công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính và xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, hiện đại trong giai đoạn hiện nay.

Lễ bế giảng Lớp Bồi dưỡng nghiệp vụ về kiểm tra chuyên ngành K01/2026

Hữu Thắng — Fri, 10 Apr 2026 05:49:50 +0000

Sáng ngày 10/4/2026, tại Trường Cán bộ thanh tra, tổ chức lễ bế giảng Lớp Bồi dưỡng nghiệp vụ về kiểm tra chuyên ngành K01/2026. Tham dự buổi lễ có TS. Nguyễn Huy Hoàng, Giảng viên cao cấp, Phó Hiệu trưởng Nhà trường; ông Bùi Mạnh Cường, Phó Trưởng phòng Quản lý đào tạo cùng đại diện các đơn vị chức năng và toàn thể học viên của lớp.

GVCC, TS. Nguyễn Huy Hoàng, Phó Hiệu trưởng – Phát biểu tại lễ bế giảng

Phát biểu tại buổi lễ, TS. Nguyễn Huy Hoàng biểu dương tinh thần học tập nghiêm túc, trách nhiệm và cầu thị của các học viên trong suốt thời gian tham gia khóa học. Ông khẳng định, trong bối cảnh yêu cầu đối với hoạt động kiểm tra chuyên ngành ngày càng cao, việc trang bị kiến thức pháp luật vững chắc và kỹ năng nghiệp vụ chuyên sâu là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng thực thi công vụ. Chương trình bồi dưỡng K01/2026 đã được xây dựng theo hướng thiết thực, bám sát yêu cầu thực tiễn, chú trọng rèn luyện kỹ năng, nhất là kỹ năng xử lý tình huống, lập hồ sơ, xây dựng kết luận kiểm tra và xử lý vi phạm hành chính. Phó Hiệu trưởng Nhà trường cũng đề nghị các học viên sau khóa học cần chủ động vận dụng những kiến thức, kỹ năng đã được trang bị vào thực tiễn công tác; đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật các quy định pháp luật mới để nâng cao năng lực chuyên môn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác kiểm tra chuyên ngành.

Ông Bùi Mạnh Cường, Phó Trưởng phòng Quản lý đào tạo

Tại buổi lễ, ông Bùi Mạnh Cường, Phó Trưởng phòng Quản lý đào tạo đã công bố Quyết định công nhận hoàn thành khóa học và cấp chứng chỉ cho các học viên đủ điều kiện. Đại diện lãnh đạo Nhà trường đã tiến hành trao chứng chỉ, ghi nhận những nỗ lực học tập, rèn luyện của các học viên trong suốt thời gian tham gia khóa học. Đại diện học viên phát biểu bày tỏ sự trân trọng đối với Ban Giám hiệu, đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý của Trường Cán bộ Thanh tra đã tận tình truyền đạt kiến thức, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn quý báu. Những nội dung được tiếp thu từ khóa học được đánh giá là có tính ứng dụng cao, góp phần giúp học viên nâng cao kỹ năng thực hiện đúng trình tự, thủ tục kiểm tra, tăng cường khả năng xử lý tình huống và hạn chế sai sót trong quá trình thực thi nhiệm vụ.

Lễ bế giảng khép lại trong không khí trang trọng, phấn khởi, thể hiện quyết tâm của đội ngũ cán bộ kiểm tra chuyên ngành trong việc không ngừng nâng cao trình độ, chuyên môn, nghiệp vụ. Thành công của lớp K01/2026 tiếp tục khẳng định uy tín và vai trò của Trường Cán bộ Thanh tra trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, góp phần xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại và hiệu quả.

Hội thảo hoàn thiện đề cương nghiên cứu đề tài khoa học cấp cơ sở: “Xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thanh tra”

Hữu Thắng — Wed, 01 Apr 2026 16:15:02 +0000

Ngày 01/04/2026, Ban chủ nhiệm đề tài khoa học cấp cơ sở: “Xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thanh tra” tổ chức Hội thảo hoàn thiện đề cương nghiên cứu. ThS. Nguyễn Đăng Hạnh, Phòng Nghiên cứu và Hợp tác phát triển, Trường CBTT – Chủ nhiệm Đề tài, chủ trì Hội thảo.

Theo ThS. Nguyễn Đăng Hạnh, trong thời gian qua, công tác sắp xếp bộ máy của hệ thông chính trị tinh gọn, hiệu quả diễn ra một cách mạnh mẽ và đạt nhiều kết quả tích cực. Các cơ quan thanh tra cũng không nằm ngoài xu thế này khi thực hiện đổi mới toàn diện về tổ chức và hoạt động.

Luật Thanh tra năm 2025 đã quy định rõ cơ cấu hệ thống cơ quan thanh tra gồm: Thanh tra Chính phủ; Thanh tra tỉnh, thành phố; các cơ quan thanh tra trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Thanh tra Cơ yếu và các cơ quan thanh tra được thành lập theo điều ước quốc tế.

ThS. Nguyễn Đăng Hạnh – Chủ nhiệm Đề tài

So với trước đây, mô hình tổ chức mới đã có sự thay đổi đáng kể. Nhiều cơ quan thanh tra cấp bộ đã kết thúc hoạt động, được sắp xếp lại thành các cục thuộc Thanh tra Chính phủ, thực hiện chức năng thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực theo từng lĩnh vực. Đồng thời, thanh tra sở và thanh tra cấp huyện cũng được tổ chức lại, thống nhất trực thuộc thanh tra tỉnh.

Theo Chủ nhiệm đề tài, xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính, theo đó có thể hiểu một cách đơn giản việc xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thanh tra là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính được phát hiện qua hoạt động thanh tra của cơ quan thanh tra.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2025 đã làm rõ thẩm quyền xử phạt của các chủ thể trong hoạt động thanh tra. Cụ thể, thanh tra viên và trưởng đoàn thanh tra có thẩm quyền xử phạt trong thời hạn thanh tra; chánh thanh tra trong các lực lượng đặc thù như Quân đội, Công an, Ngân hàng Nhà nước; cũng như chánh thanh tra cơ yếu và thủ trưởng cơ quan thanh tra theo điều ước quốc tế đều được trao thẩm quyền xử phạt.

Toàn cảnh Hội thảo

Thực tiễn cho thấy, từ năm 2020 đến nay, việc ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính chỉ được thực hiện thông qua các hoạt động thanh tra chuyên ngành, trong đó từ năm 2020 đến năm 2024, toàn ngành thanh tra đã ban hành 599.236 quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với tổ chức, cá nhân với tổng số tiền là 27.101 tỷ đồng. Ngoài ra, nhiều đoàn thanh tra cũng kiến nghị xử lý hành chính nhiều trường hợp khác nhau.

Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra đối với ngành thanh tra không chỉ dừng lại ở việc phát hiện và xử lý vi phạm mà còn phải chuyển mạnh sang phòng ngừa. Không chỉ là công cụ xử lý, xử phạt cần trở thành một phần trong cơ chế phòng ngừa, giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của đối tượng thanh tra. Việc xử phạt phải bảo đảm tính răn đe nhưng đồng thời cũng phải hợp lý, tránh cực đoan, hình thức.

Các đại biểu tham gia góp ý tại Hội thảo

Góp ý tại Hội thảo, các đại biểu cho rằng, nghiên cứu về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thanh tra cần được tiếp cận một cách toàn diện, gắn chặt với bối cảnh đổi mới tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động của ngành thanh tra hiện nay.

Trong đó, nội dung về thực trạng cần tập trung phân tích số liệu cụ thể, đánh giá hiệu quả thực thi pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời làm rõ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai.

Đặc biệt, các đại biểu cũng nhấn mạnh cần xác định rõ, khuôn định các hành vi vi phạm trong hoạt động thanh tra để làm căn cứ áp dụng các biện pháp xử phạt phù hợp, bảo đảm tính thống nhất, hiệu lực và hiệu quả trong thực tiễn.

Kết thúc Hội thảo, Chủ nhiệm đề tài phát biểu tiếp thu ý kiến góp ý của đại biểu tham dự để hoàn thiện đề cương và triển khai nghiên cứu đề tài trong thời gian tới./.

Hội thảo hoàn thiện đề cương nghiên cứu đề tài khoa học cấp cơ sở: “Uỷ quyền tiếp công dân của thủ trưởng cơ quan hành chính Nhà nước”

Hữu Thắng — Wed, 01 Apr 2026 16:10:18 +0000

Ngày 01/04/2026, Ban chủ nhiệm đề tài khoa học cấp cơ sở: “Uỷ quyền tiếp công dân của thủ trưởng cơ quan hành chính Nhà nước” tổ chức Hội thảo hoàn thiện đề cương nghiên cứu. ThS. Đặng Thuỳ Trâm, Trưởng phòng Quản trị – Tài vụ, Trường CBTT – Chủ nhiệm đề tài, chủ trì Hội thảo.

Theo ThS. Đặng Thuỳ Trâm, Tiếp công dân không chỉ là một thủ tục hành chính đơn thuần, mà là “cầu nối” trực tiếp nhất giữa Nhà nước và Nhân dân, là thước đo năng lực điều hành và tính dân chủ của bộ máy chính quyền.

ThS. Đặng Thuỳ Trâm – Chủ nhiệm Đề tài

Luật Tiếp công dân năm 2013 ra đời đã đánh dấu một bước tiến quan trọng, trong đó quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước (Thủ trưởng) trong việc tiếp công dân định kỳ. Quy định này xuất phát từ một thực tế khách quan: Thủ trưởng là người nắm giữ thẩm quyền quyết định cao nhất trong cơ quan, là người có đủ năng lực và vị thế để giải quyết dứt điểm các vướng mắc, khiếu nại của người dân ngay tại cơ sở.

Sự hiện diện của người đứng đầu tại buổi tiếp dân không chỉ mang ý nghĩa giải quyết công việc mà còn thể hiện sự tôn trọng của chính quyền đối với nhân dân. Theo quy định của Luật tiếp công dân thì thủ trưởng các cơ quan hành chính nhà nước không được ủy quyền tiếp công dân.

Cũng theo ThS. Đặng Thuỳ Trâm, bên cạnh trách nhiệm trực tiếp, pháp luật và thực tiễn quản lý cũng đặt ra vấn đề về cơ chế “uỷ quyền” hoặc phân công cấp phó thực hiện nhiệm vụ này trong những trường hợp bất khả kháng. Đây chính là “điểm mờ” nhạy cảm mà nếu không được nghiên cứu thấu đáo, nó sẽ biến từ một cơ chế linh hoạt thành một “lỗ hổng” để trốn tránh trách nhiệm.

Toàn cảnh Hội thảo

Luật Tiếp công dân năm 2013 ra đời đã tạo bước tiến quan trọng khi quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính Nhà nước trong việc tiếp công dân định kỳ. Đặc biệt, pháp luật hiện hành quy định thủ trưởng các cơ quan hành chính Nhà nước không được uỷ quyền việc tiếp công dân.

Thực tiễn trong những năm qua cho thấy tỷ lệ người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước trực tiếp tiếp công dân định kỳ ở nhiều địa phương còn rất thấp thậm chí có nơi mang tính hình thức.

Tình trạng ủy quyền tiếp công dân tại bộ, ngành, địa phương vẫn còn nhiều. Trong đó, Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ ủy quyền tiếp công dân chiếm 41% số buổi theo quy định. Việc không thực hiện tiếp công dân theo đúng quy định của thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước gây ra nhiều hệ lụy đối với công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Với mục tiêu làm rõ cơ sở lý luận, thực trạng, tác động đối với xã hội và đề xuất giải pháp về uỷ quyền tiếp công dân của thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước. Đề được kết cấu gồm 03 Chương: i) Cơ sở lý lý luận về uỷ quyền tiếp công dân của thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước; ii) Thực trạng pháp luật và thực tiễn uỷ quyền tiếp công dân của thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước; iii) Quan điểm, giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về uỷ quyền trong tiếp công dân của thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước.

Các đại biểu tham gia góp ý tại Hội thảo

Góp ý tại Hội thảo, các đại biểu cũng nhấn mạnh, việc nghiên cứu đề tài này còn có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hoá các chủ trương của Đảng. Quy định số 11-QĐi/TW năm 2019 của Bộ Chính trị (được bổ sung, hoàn thiện năm 2025) đã nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu trong việc tiếp dân, đối thoại trực tiếp với dân.

Do đó, việc hoàn thiện cơ chế pháp lý về uỷ quyền tiếp công dân không chỉ nhằm khắc phục bất cập hiện tại mà còn bảo đảm sự đồng bộ giữa kỷ luật của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

Ban chủ nhiệm cần tiếp cận vấn đề theo hướng không phủ nhận vai trò của uỷ quyền, mà xây dựng cơ chế uỷ quyền hợp lý, minh bạch và có kiểm soát.

Các đại biểu cũng đề xuất bổ sung quy định cụ thể về điều kiện, trình tự, thủ tục uỷ quyền; làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng chủ thể; đồng thời tăng cường cơ chế giám sát, kiểm tra trong quá trình thực hiện.

Về định hướng nghiên cứu, đề tài cần hệ thống hoá khái niệm, đặc điểm, vai trò của uỷ quyền tiếp công dân; mở rộng phân tích không chỉ trong tiếp dân định kỳ, đột xuất mà cả trong hoạt động đối thoại; đồng thời rà soát, đề xuất giải pháp phù hợp nhằm khắc phục những khó khăn, bất cập hiện nay.