Ngày 11/6/2026 tại Trường Cán bộ thanh tra, Ban chủ nhiệm đề tài khoa học cấp bộ: “Phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra – Thực trạng và giải pháp” do ThS. Nguyễn Mạnh Cường, Cục trưởng Cục XI, Thanh tra Chính phủ làm chủ nhiệm tổ chức Hội thảo lần 2. Hội thảo được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.
Trình bày tại hội thảo ThS. Nguyễn Mạnh Cường chia sẻ, mục tiêu nghiên cứu của đề tài là làm rõ cơ sở pháp lý; đánh giá đúng đắn thực trạng và đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật và bảo đảm việc phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra. Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, Đề tài triển khai các nội dung sau: Cơ sở lý luận về phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra; Thực trạng phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra; Quan điểm, giải pháp bảo đảm việc phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra.
Ban chủ nhiệm đề tài cho rằng, phát hiện vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra có mối quan hệ trực tiếp đối với việc tổ chức thực hiện kết luận thanh tra. Những phát hiện vi phạm pháp luật trong hoạt động thanh tra được thể hiện trong kết luận thanh tra, nếu bảo đảm tính chặt chẽ về căn cứ pháp lý; tính đầy đủ, rõ ràng, logic về chứng cứ; nhưng quan trọng nhất là phải phát hiện được những vi phạm pháp luật xuất phát từ cơ chế, chính sách, pháp luật, là nguyên nhân dẫn tới những hành vi vi phạm pháp luật thì những kiến nghị trong kết luận thanh tra mới giải quyết được tận gốc rễ của vấn đề, có tính lan toả, tác động đến hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước trên các lĩnh vực công tác.
Phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra hướng đến mục tiêu bảo đảm chất lượng, hiệu quả của cuộc thanh tra. Một cuộc thanh tra được coi là có chất lượng khi nó đảm bảo các yêu cầu chung về mặt hình thức pháp lý, tuân thủ các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra; bảo đảm tính khách quan, minh bạch của người tiến hành thanh tra; nhưng mặt khác nó phải đảm bảo yêu cầu, tính mục đích của cuộc thanh tra.
Luật thanh tra 2025, Nghị định số 216/2025/NĐ-CP ngày 05/8/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật thanh tra đã có những quy định về thẩm quyền, nội dung, căn cứ, trình tự, thủ tục thực hiện việc phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra, qua đó góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động thanh tra. Tuy nhiên, việc phát hiện, xử lý vi phạm qua hoạt động thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra vẫn còn những vấn đề trên cả phương diện lý luận, pháp luật và thực tiễn cần tiếp tục nghiên cứu làm sáng tỏ.
Phát biểu góp ý tại hội thảo, các đại biểu đánh giá cao sự chuẩn bị công phu của Ban Chủ nhiệm đề tài, đề tài có tính hệ thống cao, kết hợp tốt giữa lý luận pháp lý truyền thống và các phương pháp phân tích hiện đại (sơ đồ hóa, phân tầng rủi ro, ma trận liên kết); nội dung nghiên cứu có tính thực tiễn sâu sắc trong bối cảnh ngành Thanh tra đang triển khai Luật Thanh tra năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Đề tài đã lựa chọn đúng vấn đề trọng tâm, phản ánh những khó khăn, vướng mắc đang đặt ra trong thực tiễn hoạt động thanh tra hiện nay.
Tuy nhiên, Ban Chủ nhiệm cần tiếp tục làm rõ hơn các khái niệm, nội hàm của hoạt động phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật trong thanh tra; phân biệt giữa các biện pháp xử lý hành chính, kinh tế, dân sự và hình sự để bảo đảm tính khoa học và khả năng áp dụng trong thực tiễn.
Kết thúc hội thảo ThS. Nguyễn Mạnh Cường phát biểu cảm ơn và xin tiếp thu các ý kiến đóng góp của các đại biểu để hoàn thiện sản phảm nghiên cứu đề tài.