Ngày 30/03/2026 Ban chủ nhiệm đề tài khoa học cấp bộ: ” Mối quan hệ giữa Thanh tra Chính phủ và các bộ trong tiến hành hoạt động thanh tra, kiểm ta các nội dung thuộc phạm vi quản lý nhà nước của bộ” tổ chức Hội thảo hoàn thiện đề cương nghiên cứu do TS. Nguyễn Tuấn Khanh, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ thanh tra – Chủ nhiệm đề tài, chủ trì Hội thảo.
Theo TS. Nguyễn Tuấn Khanh, thanh tra và kiểm tra có vai trò đặc biệt quan trọng trong quản lý nhà nước. Đây là những công cụ thiết yếu nhằm bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, phòng ngừa và phát hiện vi phạm, đồng thời góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của các cơ quan nhà nước.
Hiện nay, với việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy các cơ quan nhà nước nhất là tổ chức bộ máy các bộ, cơ quan ngang bộ và hệ thống tổ chức các cơ quan thanh tra đòi hỏi phải nghiên cứu bản chất, nội dung, các phương thức tăng cường mối quan hệ giữa Thanh tra Chính phủ và các bộ trong tiến hành thanh tra, kiểm tra các nội dung thuộc phạm vi quản lý của các bộ.
Các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước thời gian qua đã tạo nền tảng chính trị và pháp lý quan trọng cho việc đổi mới hoạt động này. Đáng chú ý như Kết luận số 50-KL/TW ngày 28/02/2023 của bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị Trung ương 6 khóa XII một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới; Nghị định số 303/2025/NĐ-CP ngày 19-11-2025 Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ.
Với những chủ trương và cơ sở pháp lý trên đây, cần tổ chức hoạt động thanh tra (trong các bộ có cơ quan thanh tra) và hoạt động kiểm tra nói chung đối với các lĩnh vực quản lý thuộc bộ có chất lượng, hiệu quả, phục vụ đắc lực cho hoạt động quản lý nhà nước của các bộ trên các lĩnh vực.
Cũng theo TS. Nguyễn Tuấn Khanh, Luật Thanh tra năm 2025 đã phân định rõ ràng hoạt động thanh tra với kiểm tra chuyên ngành về chủ thể, phạm vi, đối tượng, quy trình và trình tự, thủ tục. Đồng thời, tổ chức hệ thống các cơ quan thanh tra đã có sự thay đổi so với trước đây. Các bộ khác không tổ chức cơ quan thanh tra mà chỉ có thẩm quyền và trách nhiệm trong việc tiến hành kiểm tra đối với các nội dung thuộc phạm vi quản lý của mình.
Trong đó, theo quy định tại Khoản 1 Điều 61 Luật Thanh tra 2025 thì thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm tô chức kiểm tra việc chấp hành chính sách, pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý của mình theo quy định của pháp luật. Trong quá trình kiểm tra, nếu phát hiện vi phạm thì áp dụng hoặc kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng biện pháp theo quy định của pháp luật để xử lý kịp thời hành vi vi phạm; trường hợp cần thiết thì yêu cầu hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền tiến hành thanh tra.
Quy định này tạo ra mối liên kết trực tiếp giữa hoạt động kiểm tra của các bộ và hoạt động thanh tra của Thanh tra Chính phủ, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, kịp thời và hiệu quả. Nếu không có cơ chế phối hợp rõ ràng, nguy cơ chồng chéo hoặc bỏ sót vi phạm là hoàn toàn có thể xảy ra.
Để cụ thể hóa Luật Thanh tra năm 2025, Chính phủ đã ban hành các nghị định hướng dẫn, trong đó có Nghị định số 216 và Nghị định số 217 về hoạt động kiểm tra chuyên ngành.
Đặc biệt, Nghị định số 303 cũng quy định việc thành lập tổ chức thanh tra trong cơ cấu của các cục thuộc bộ, nếu cần thiết.
Tuy nhiên, chính sự thay đổi về tổ chức và chức năng này lại càng làm nổi bật nhu cầu nghiên cứu và hoàn thiện mối quan hệ giữa Thanh tra Chính phủ và các bộ.
Với mục tiêu nghiên cứu, làm rõ cơ sở lý luận, pháp lý và đánh giá đúng thực trạng mối quan hệ giữa Thanh tra Chính phủ và các bộ trong tiến hành hoạt động thanh tra, kiểm tra các nội dung thuộc phạm vi quản lý của bộ; đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường mối quan hệ giữa Thanh tra Chính phủ và các bộ trong tiến hành hoạt động thanh tra, kiểm tra các nội dung thuộc phạm vi quản lý của bộ.
Đề tài được kết cấu theo 03 chương: i) Cơ sở lý luận về mối quan hệ giữa Thanh tra Chính phủ và các bộ trong hoạt động thanh tra, kiểm ta các nội dung thuộc phạm vi quản lý của bộ; ii) Thực trạng mối quan hệ giữa Thanh tra Chính phủ và các bộ trong tiến hành hoạt động thanh tra, kiểm ta các nội dung thuộc phạm vi quản lý bộ; iii) Quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường mối quan hệ giữa Thanh tra Chính phủ và các bộ trong tiến hành hoạt động thanh tra, kiểm ta các nội dung thuộc phạm vi quản lý nhà nước của bộ.
Góp ý tại Hội thảo, các đại biểu đánh giá đề tài có tính thời sự, bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về đổi mới tổ chức bộ máy và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Ban chủ nhiệm cần làm rõ hơn mối quan hệ giữa Thanh tra Chính phủ và các bộ trong hoạt động thanh tra, kiểm tra, đặc biệt về đối tượng, phạm vi và sự phối hợp trong triển khai nhiệm vụ. Đây không chỉ là điều kiện để nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra, kiểm tra mà còn là yếu tố quan trọng góp phần xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, minh bạch và phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Kết thúc Hội thảo, Chủ nhiệm đề tài phát biểu tiếp thu ý kiến góp ý của đại biểu tham dự để hoàn thiện đề cương và triển khai nghiên cứu đề tài trong thời gian tới./.