Ngày 27/03/2026, Ban chủ nhiệm đề tài khoa học cấp bộ: “Hoàn thiện cơ chế kiểm tra, rà soát quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật” tổ chức Hội thảo hoàn thiện đề cương nghiên cứu. TS. Tạ Thu Thuỷ, Vụ Tổ chức cán bộ, Thanh tra Chính phủ – Chủ nhiệm đề tài, chủ trì Hội thảo.
Theo TS. Tạ Thu Thuỷ, trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Đảng và Nhà nước luôn xác định bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của quản lý nhà nước. Hiến pháp năm 2013 đã hiến định rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm quyền con người, quyền công dân; trong đó quyền khiếu nại là một trong những quyền hiến định quan trọng.
Nhiều văn bản quan trọng của Đảng và Nhà nước về giải quyết khiếu nại, tố cáo đều yêu cầu: nâng cao chất lượng giải quyết khiếu nại; tăng cường kiểm soát quyền lực trong hoạt động hành chính; khắc phục tình trạng khiếu kiện kéo dài, vượt cấp; hoàn thiện cơ chế pháp lý để bảo vệ người dân trong quan hệ với cơ quan hành chính.
Trong bối cảnh đó, việc kiểm tra, rà soát quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật không chỉ là yêu cầu kỹ thuật pháp lý xem xét về quá trình giải quyết, xử lý, rà soát đối với từng vụ việc cụ thể, mà còn là yêu cầu chính trị nhằm củng cố niềm tin của nhân dân vào bộ máy nhà nước, bảo đảm pháp luật được thực thi một cách công bằng, nghiêm túc. Việc kiểm tra, rà soát quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật nhằm phát hiện kịp thời sai sót, vi phạm trong quá trình giải quyết khiếu nại; xem xét, xử lý các tình tiết mới phát sinh làm thay đổi bản chất vụ việc; đồng thời góp phần giảm tình trạng khiếu kiện kéo dài, vượt cấp, đông người. Qua đó, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và giữ vững ổn định xã hội.
Theo đó, việc kiểm tra, rà soát thời gian qua luôn nhận được sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Tổng Bí thư, Thủ tướng Chính phủ, sự đồng hành, phối hợp, đôn đốc của Ủy ban Kiểm tra Trung ương, các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương vào cuộc với quyết tâm cao, phối hợp chặt chẽ với Thanh tra Chính phủ tổ chức rà soát, kiểm tra, xử lý, giải quyết từng vụ việc.
Các đợt kiểm tra, rà soát của Thanh tra Chính phủ, các bộ ngành, địa phương thời gian qua đã đem lại nhiều kết quả tích cực: (i) nhiều vụ việc phức tạp, kéo dài đã được rà soát và giải quyết dứt điểm; (ii) tăng cường sự phối hợp giữa trung ương – địa phương trong xử lý vụ việc tồn đọng; (iii) giúp phát hiện những sai sót trong quá trình giải quyết khiếu nại để kiến nghị sửa chữa; (iv) tạo cơ sở đánh giá trách nhiệm của cơ quan, cá nhân trong giải quyết khiếu nại; (v) góp phần ổn định tình hình an ninh trật tự tại các địa phương.
Tuy nhiên, cơ chế kiểm tra, rà soát QĐGQKN có hiệu lực pháp luật vẫn còn có những hạn chế, bất cập cần được tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện.
Góp ý tại Hội thảo, các đại biểu cũng đánh giá cao tính cấp thiết và hướng tiếp cận của đề tài, đồng thời đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện đề cương nghiên cứu, kỳ vọng kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng cho việc sửa đổi, bổ sung Luật Khiếu nại và các văn bản liên quan trong thời gian tới.
Các đại biểu nhấn mạnh việc hoàn thiện cơ chế kiểm tra, rà soát quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật là yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật pháp lý mà còn là yêu cầu mang tính hệ thống, gắn với xây dựng Nhà nước pháp quyền và kiểm soát quyền lực hành chính.
Chủ nhiệm đề tài cần nghiên cứu xây dựng hệ thống tiêu chí rõ ràng để xác định trường hợp cần kiểm tra, rà soát; quy định cụ thể về thẩm quyền, phạm vi và quy trình thực hiện; phân định rạch ròi giữa các hoạt động kiểm tra, rà soát và giải quyết lại.
Đồng thời, cần thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ, bảo đảm công khai, minh bạch, gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả thực hiện.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về khiếu nại, tố cáo cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả kiểm tra, rà soát; Cùng với đó là tăng cường vai trò giám sát của các cơ quan dân cử, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức xã hội.
Kết thúc Hội thảo, Chủ nhiệm đề tài phát biểu tiếp thu ý kiến góp ý của đại biểu tham dự để hoàn thiện đề cương và triển khai nghiên cứu đề tài trong thời gian tới./.