Ngày 25/03/2026, Ban chủ nhiệm đề tài khoa học cấp cơ sở: “Cơ chế uỷ quyền trong hoạt động thanh tra” tổ chức Hội thảo hoàn thiện đề cương nghiên cứu. TS. Trần Thị Thuý, Trưởng phòng Phòng Nghiên cứu và Hợp tác phát triển, TCBTT – Chủ nhiệm đề tài, chủ trì Hội thảo.
Theo TS. Trần Thị Thuý, trong bối cảnh phạm vi quản lý ngày càng mở rộng, nhiều lĩnh vực có tính chất chuyên ngành sâu, các vụ việc thanh tra ngày càng phức tạp, liên ngành, liên cấp, yêu cầu đặt ra là hoạt động thanh tra phải được tổ chức và thực hiện kịp thời, linh hoạt, đồng thời bảo đảm chặt chẽ về thẩm quyền, trình tự, thủ tục và trách nhiệm pháp lý của chủ thể có thẩm quyền.
Quốc hội ban hành Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 đã xác lập một khuôn khổ pháp lý mới về phân quyền, phân cấp và ủy quyền trong hệ thống cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, các quy định này mới dừng lại ở khung pháp lý chung, mang tính nguyên tắc, chưa được cụ thể hóa cho từng lĩnh vực quản lý nhà nước có tính đặc thù cao, trong đó có lĩnh vực thanh tra.
Mặc dù Luật Thanh tra năm 2025 đã có những đổi mới căn bản về mô hình tổ chức hệ thống cơ quan thanh tra theo hướng tinh gọn, hai cấp và mở rộng phạm vi, thẩm quyền của hoạt động thanh tra, song chưa có quy định riêng, đầy đủ và rõ ràng về cơ chế ủy quyền trong hoạt động thanh tra. Luật chưa làm rõ nội dung nào trong quy trình thanh tra được ủy quyền, phạm vi ủy quyền đến đâu, cũng như trách nhiệm pháp lý của người ủy quyền và người được ủy quyền trong các khâu then chốt như: ban hành quyết định thanh tra, ký báo cáo kết quả, kết luận thanh tra, kiến nghị xử lý và theo dõi, đôn đốc sau thanh tra. Các quy định về ủy quyền hiện đang phân tán trong các luật tổ chức bộ máy, chưa được thiết kế đồng bộ với đặc thù nghiệp vụ thanh tra, dẫn đến khoảng trống pháp lý và nguy cơ áp dụng không thống nhất.
Tuy nhiên, do chưa có khuôn khổ pháp lý và lý luận đầy đủ, việc thực hiện cơ chế ủy quyền trong hoạt động thanh tra trên thực tế còn nhiều vướng mắc. Có thể khái quát một số hạn chế chủ yếu như sau: (i) nhận thức và cách áp dụng nguyên tắc ủy quyền chưa thống nhất, nhiều trường hợp người đứng đầu cơ quan thanh tra chỉ dám ủy quyền khi pháp luật quy định cụ thể; (ii) còn lẫn lộn giữa ủy quyền với phân công, giao nhiệm vụ, ký thay, ký thừa ủy quyền, gây khó khăn trong việc xác định căn cứ pháp lý, phạm vi thẩm quyền và trách nhiệm khi phát sinh sai sót; (iii) chưa phân định rõ trách nhiệm pháp lý giữa chủ thể ủy quyền và chủ thể được ủy quyền, dẫn đến tâm lý e ngại ủy quyền và xu hướng tập trung quyền lực vào người đứng đầu; (iv) thiếu sự gắn kết giữa cơ chế ủy quyền với quy trình nghiệp vụ thanh tra, làm kéo dài thời gian xử lý, ảnh hưởng đến hiệu quả và tính kịp thời của hoạt động thanh tra.
Góp ý tại Hội thảo, các đại biểu cho rằng, trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính, tinh gọn bộ máy, tăng cường phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực, việc hoàn thiện cơ chế ủy quyền trong hoạt động thanh tra là yêu cầu tất yếu.
Nội dung nghiên cứu cần nhấn mạnh sự cần thiết xây dựng quy định cụ thể về cơ chế ủy quyền trong hoạt động thanh tra, bảo đảm rõ ràng về phạm vi, nội dung và trách nhiệm. Đồng thời, phần thực trạng cần bổ sung các dẫn chứng từ thực tiễn, làm rõ những nội dung đã và đang được ủy quyền, qua đó phản ánh sát tình hình triển khai, chỉ ra những khó khăn, vướng mắc và khoảng trống pháp lý cần hoàn thiện….
Kết thúc Hội thảo, Chủ nhiệm đề tài phát biểu tiếp thu ý kiến góp ý của đại biểu tham dự để hoàn thiện đề cương và triển khai nghiên cứu đề tài trong thời gian tới./.